Γιατί αγαπάμε την Αμοργό
Όταν άλλα νησιά του Αιγαίου «εκσυγχρονίζονται» οι Αμοργιανοί δεν ζηλεύουν, προτιμώντας να κρατήσουν το νησί τους όσο γίνεται πιο αυθεντικό. Ας αφήσουμε προς στιγμή τα αξιοθέατα του κυκλαδίτικου νησιού, όπως η Αγία Αννα, η φημισμένη μονή της Χοζοβιώτισσας, η Χώρα, η Αιγιάλη, και ας ανακαλύψουμε μερικά από τα υπέροχα μυστικά του.
Περιεχόμενα
Ενας αόρατος θόλος μοιάζει να περιβάλλει την Αμοργό και να την αφήνει προστατευμένη εκεί, στην Άγονη Γραμμή, να λούζεται στον ήλιο του Αιγαίου. Εδώ ακόμη αλωνίζουν και λιχνίζουν «το φάβα» τους. Παίζουν τις μπάλες και τους μπίλιους, παιχνίδια που έρχονται από τα βάθη της ιστορίας. Κρατάνε έθιμα αρχαία, όπως του Καπετάνιου, στη Λαγκάδα. Φτιάχνουν τα παξιμάδια τους από σιταροκρίθι και βράζουν ψημένη ρακή στην κατσαρόλα. Ασπρίζουν τα σοκάκια και τα ζωγραφίζουν κάθε χρόνο με λουλούδια και ήλιους. Ψάχνουν για νερό με ραβδοσκοπία -και το βρίσκουν! Την Αμοργό δε θα τη γνωρίσεις αν δεν την περπατήσεις. Θα ανυψωθείς και θα αγναντέψεις. Θα σκαρφαλώσεις και θα ανακαλύψεις. Θα αναγνωρίσεις την ευωδιά των δεκάδων διαφορετικών βοτάνων της. Θα ανεμοδαρθείς. Θα παιδευτείς, θα ιδρώσεις. Αλλά δε θα το μετανιώσεις ούτε μια στιγμή.
Η Λαγκάδα και τα Θολάρια κοντά στην Αιγιάλη
Θα νιώσετε τυχεροί μόλις γίνετε κι εσείς μέλος του Λαγκαδιανού μικρόκοσμου: Εδώ οι γειτονιές έχουν κόσμο όλο το χρόνο -αφού η Λαγκάδα είναι πρωτεύουσα της περιοχής της Αιγιάλης-, τα παλιά καφενεία λειτουργούν, οι ντόπιοι παίζουν «τις μπάλες» (σαν το γαλλικό pétanque), τα παραδοσιακά ταβερνάκια γεμίζουν κόσμο το απόβραδο. Η καρδιά του χωριού είναι η Λόζα και στο κεντρικό στενό θα δείτε τη μητρόπολη της Αγίας Σοφίας, καθώς και αρκετά σπίτια του 19ου και του 20ου αιώνα.
Τα Θολάρια είναι ένα από τα ωραιότερα χωριά της Αμοργού. Ξεχωρίζουν για την κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική τους που διατηρείται σχεδόν ατόφια, τα σοκάκια που ασπρίζονται κάθε χρόνο και ζωγραφίζονται, τους χαρακτηριστικούς φανούς (καμινάδες), τις πεζούλες που ζώνουν τις γύρω πλαγιές και τα τουλάχιστον 20 αλώνια. Το κεντρικό σοκάκι περνάει από την εκκλησία των Αγίων Αναργύρων με τον μπλε τρούλο, τα διπλά κωδωνοστάσια και τα σκούρα κόκκινα περιγράμματα. Λειτουργούν ταβερνάκια, καφενεία και μεζεδοπωλεία που (φυσικά) σερβίρουν ρακόμελα και ψημένη αμοργιανή ρακή.
Ο Αη Γιώργης ο Βαρσαμίτης
Η εκκλησία είναι τρίκλιτη, καμαροσκεπής βασιλική του 16ου αιώνα, κτισμένη πάνω σε παλαιότερους ναούς, όπως πιθανολογείται. Και το κυριότερο: Έχει συνδεθεί με μια παλαιότατη τελετή υδρομαντείας που αναφέρεται από περιηγητές το 1651. Στα παλιά χρόνια στο πηγομαντείο προσέφευγαν για να «ανοίξουν αγίασμα» όχι μόνο Αμοργιανοί, αλλά και άνθρωποι από τα γύρω νησιά. Η πίστη στις προβλέψεις του ήταν απόλυτη και σχεδόν κανείς δεν έκανε αγοραπωλησίες, γάμους, ταξίδια, σπουδές αν δεν συμβουλευόταν τον Αη Γιώργη τον Βαρσαμίτη. Όπως λένε οι ντόπιοι, χιλιάδες φορές οι «προφητείες» έχουν βγει αληθινές.
Το «λάλον ύδωρ» σίγησε το 1967 μετά από απόφαση της Μητρόπολης Θήρας, Αμοργού και Νήσων και κλείστηκε με τσιμέντο το σημείο απ’ όπου υπήρχε πρόσβαση στην πηγή -ωστόσο κάποιες φορές ακόμη και στις μέρες μας υπάρχουν άνθρωποι που «ανοίγουν το αγίασμα».
Οι βραχογραφίες του Ασφονδυλίτη
Ένα ανάπηρο παιδί άφησε ανεξίτηλο το ίχνος του στα σκληρά βράχια του Ασφοντυλίτη, ενός παλιού αγροτικού οικισμού ψηλά πάνω από τον Άγιο Παύλο της Αιγιάλης. Οι αρχαιολόγοι μπερδεύτηκαν, θεώρησαν πως είναι κυκλαδικά. Μέχρι που κατάλαβαν πως αυτές οι χαραγμένες μορφές, οι φιγούρες με τα κοντά πόδια που κρατάνε βιολιά, που χορεύουν ή στέκονται ακίνητες, ανήκουν στον Μιχάλη Ρούσσο που έχει υπογράψει και αφήσει πίσω του ημερομηνίες: 1888, 1900, 1910. Όπως μου αφηγήθηκαν οι ντόπιοι, «η μοίρα ή οι νεράιδες» χτύπησαν το δύστυχο παιδί που είχε παράλυση των κάτω άκρων. Η οικογένειά του τον παράτησε στον Ασφοντυλίτη, στέλνοντάς του κάπου κάπου φαγητό. Εκείνος, έμενε με τις ώρες στο πέτρινο καλύβι του και όταν χειροτέρεψε η αρρώστια του, χρησιμοποιώντας τα δεκανίκια του κι ένα σκαμνάκι βρήκε διέξοδο σ’ αυτή την πρωτόγονη μορφή δημιουργίας, γεμίζοντας τα βράχια και τα κατώφλια των σπιτιών με τα χαράγματά του που τα έφτιαξε με ένα μυτερό σίδερο. Απεικονίζουν όλα όσα στερήθηκε –ανάμεσά τους και τη γυναικεία συντροφιά.
Περπατώντας με βήμα αργό…
Αυτή ήταν η αγαπημένη φράση της σπουδαίας αρχαιολόγου Λίλας Μαραγκού, η οποία από το 1972 μέχρι το 1982 περπάτησε με βήμα αργό σε όλη την Αμοργό μαζί με τους φοιτητές της, ερευνώντας και καταγράφοντας. Ανακαλύψτε κι εσείς αυτό το αυθεντικό κυκλαδίτικο νησί με τα καλά διατηρημένα μονοπάτια και καλντερίμια, απολαμβάνοντας το αγροτικό τοπίο με τα εκατοντάδες είδη βοτάνων και φυτών.
Η πιο εντυπωσιακή διαδρομή είναι η «αρχαία οδός» που ενώνει τη Χώρα με την Αιγιάλη, μια κοπιαστική αλλά πολύ ενδιαφέρουσα πορεία 14,5 χιλιομέτρων. Αν την αποτολμήσετε θα πρέπει να ανέβετε από τη Χώρα προς τον Προφήτη Ηλία, από την κορυφή του οποίου θα χαρείτε μοναδική θέα του νησιού που θυμίζει χάρτη. Στη συνέχεια θα περάσετε κοντά στον πολύ χαρακτηριστικό ασβεστολιθικό βράχο που τον λένε Τραπεζοπέτρι και συνδέεται με ένα σωρό θρύλους και παραδόσεις. Συνεχίζοντας προς τη Αιγιάλη θα βρεθείτε στο υψίπεδο του Ασφονδυλίτη και στον οικισμό, για να φτάσετε στη διασταύρωση με το μονοπάτι που οδηγεί στα Χάλαρα, όπου ξεχωρίζει ένας στρογγυλός πύργος των ελληνιστικών χρόνων. Πριν από το χωριό Άνω Ποταμός μπορείτε να κάνετε στάση στο εκκλησάκι του Αι Μάμα με την πηγή, πριν καταλήξετε στον όρμο της Αιγιάλης.
Διαβάστε επίσης
