Ανακαλύψτε τον «Παρθενώνα της Πελοποννήσου»
Ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες μπήκε πρώτος στη λίστα των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ήδη από το 1986, ακολουθούμενος τα επόμενα χρόνια από τους Δελφούς, την Ακρόπολη και τα Μετέωρα. Η σημαντική αυτή διάκριση, πάντως, δεν είναι το μόνο από τα χαρακτηριστικά του μνημείου που το κάνουν μοναδικό.
Περιεχόμενα
Φτάνοντας στην περιοχή των Βασσών, κοντά στην Ανδρίτσαινα της δυτικής Πελοποννήσου, σε υψόμετρο 1130 μέτρων, θα δείτε από μακριά έναν μεγάλο λευκό όγκο να ξεχωρίζει στο υποβλητικό ορεινό τοπίο. Μέσα στο στέγαστρο προστατεύεται από το 1987 ένας από τους σπουδαιότερους ναούς της Ελλάδας, ο οποίος, μάλιστα, αποδίδεται στον Ικτίνο, τον αρχιτέκτονα του Παρθενώνα. Δεν ήταν τυχαίο το ότι υπήρξε το πρώτο ελληνικό μνημείο που εντάχθηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 1986. Πρόκειται για ένα αριστούργημα της κλασικής αρχιτεκτονικής, και θεωρείται σταθμός στην εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής ναοδομίας, καθώς για πρώτη φορά έχουν συνδυαστεί στο ίδιο οικοδόμημα δωρικά, ιωνικά και κορινθιακά αρχιτεκτονικά στοιχεία.
Η λατρεία του Απόλλωνα στην περιοχή των Βασσών ανάγεται στον 8ο αιώνα π.Χ. και οι Φιγαλείς τον τιμούσαν με την προσωνυμία Επικούριος, δηλαδή «βοηθός» ή «συμπαραστάτης», επειδή πίστευαν ότι τους προστάτευσε σε περιόδους κινδύνου, είτε από επιδημία είτε από εχθρικές επιδρομές. Ο ναός που βλέπετε σήμερα κτίστηκε γύρω στο 420 π.Χ. και φημιζόταν ιδιαίτερα για την αισθητική του -μάλιστα ο περιηγητής Παυσανίας τον χαρακτήρισε ως τον δεύτερο σε κάλλος και αρμονία ναό της Πελοποννήσου, μετά από εκείνον της Αθηνάς Αλέας στην Τεγέα.
Είναι φτιαγμένος κυρίως από τοπικό ασβεστόλιθο και το βασικότερο διακοσμητικό στοιχείο του ήταν η μαρμάρινη ιωνική ζωφόρος μήκους 31 μέτρων. Την αποτελούσαν 23 μαρμάρινες πλάκες, στις 12 από τις οποίες απεικονίζεται η Αμαζονομαχία και στις υπόλοιπες η Κενταυρομαχία και ο γλύπτης ίσως ήταν ο Παιώνιος, που φιλοτέχνησε στην Ολυμπία το περίφημο άγαλμα της Νίκης. Δυστυχώς δεν θα μπορέσετε να τη θαυμάσετε, καθώς η ιστορία του μνημείου περιλαμβάνει ένα ιδιαίτερα λυπηρό κεφάλαιο. Το 1812, επί Τουρκοκρατίας, πραγματοποιήθηκαν στο σημείο αυτό οι πρώτες ανασκαφές από ομάδα ξένων αρχαιόφιλων και περιηγητών. Όταν ήρθαν στο φως οι πλάκες της ζωφόρου μαζί με άλλα γλυπτά αφαιρέθηκαν για να μεταφερθούν στα παράλια του Ιονίου και στη συνέχεια στη Ζάκυνθο. Το 1815 η ζωφόρος αγοράστηκε σε δημοπρασία από το Βρετανικό Μουσείο, όπου εκτίθεται μέχρι σήμερα. Το γεγονός προκάλεσε έντονες αντιδράσεις -μάλιστα ο Βρετανός διανοούμενος C. Muller τη χαρακτήρισε πράξη βανδαλισμού, αντίστοιχη με εκείνη του λόρδου Έλγιν. Ελάχιστη παρηγοριά είναι το ότι το 1963 το Βρετανικό Μουσείο προσέφερε στην Ελλάδα δύο πλήρη σετ γύψινων εκμαγείων των 23 πλακών της ζωφόρου, το ένα από τα οποία βρίσκεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας. Το άλλο θα το θαυμάσετε στη Δημόσια Βιβλιοθήκη της Ανδρίτσαινας.
Βόλτα στην Ανδρίτσαινα
Το ορεινό χωριό απλώνει τα αμφιθεατρικά κτισμένα σπίτια του σε υψόμετρο 760 στις πλαγιές του Λυκαίου, του ιερού όρους των Αρκάδων, μόλις 14 χιλιόμετρα μακριά από τον ναό του Επικούρειου Απόλλωνα. Έχει σπουδαία ιστορία που οι μελετητές θεωρούν ότι ξεκινάει το 900 ή το 1300. Ακμασε ιδιαίτερα επί Ενετοκρατίας, αλλά και πιο πρόσφατα, μετά τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο, όταν χιλιάδες επισκέπτες περνούσαν από εκεί για να επισκεφθούν τον περίφημο ναό. Αξιοσημείωτο γεγονός είναι ότι το 1959 ο ΕΟΤ επέλεξε την Ανδρίτσαινα για να δημιουργήσει ένα από τα Ξενία του που φέρει την υπογραφή της ομάδας του φημισμένου αρχιτέκτονα Άρη Κωνσταντινίδη.
Καθώς διατρέχετε τον κεντρικό δρόμο που διασχίζει τον οικισμό θα θαυμάσετε μερικά από τα αξιοθέατά του, όπως η Τρανή Βρύση, κτισμένη το 1724 που θεωρείται από τις παλαιότερες της Πελοποννήσου και η μεγάλη τρισυπόστατη εκκλησία του Αγίου Νικολάου, τρίκλιτη βασιλική με τρούλο και πέντε κίονες κορινθιακού ρυθμού σε κάθε πλευρά. Περπατώντας στις γειτονιές θα δείτε τα παλιά αρχοντόσπιτα που θεωρείται πως κτίστηκαν από Λαγκαδινούς, Ηπειρώτες και Ιταλούς τεχνίτες και είναι κεραμοσκεπή φτιαγμένα από πέτρα και ξύλο, με μεγάλη μαστοριά.Μετά μπορείτε να επισκεφθείτε το ενδιαφέρον Λαογραφικό Μουσείο που ιδρύθηκε από τον «Εξωραϊστικό Σύλλογο Γυναικών Ανδρίτσαινας» το 1981. Στεγασμένο στο τριώροφο αρχοντικό του Γεωργίου Κανελλοπούλου του 1847, περιλαμβάνει περίπου 4.000 εκθέματα.
Αφήστε για το τέλος την επίσκεψη στη Δημόσια Ιστορική Βιβλιοθήκη της Ανδρίτσαινας καθώς είναι μια από τις σημαντικές του είδους στην Ελλάδα. Αφετηρία της δημιουργίας της αποτέλεσε η συλλογή του Κωνσταντίνου Αγαθόφρωνα Νικολόπουλου που περιλαμβάνει 6.500 σπάνιους τόμους και αργότερα της δωρήθηκε η συλλογή 4.500 τόμων του Ευάγγελου Καλλανιώτη. Στην αίθουσα που φέρει το όνομά του θα θαυμάσετε απλωμένα στους τοίχους τα περίφημα αντίγραφα της ιωνικής ζωφόρου που κοσμούσε τον ναό του Επικούριου Απόλλωνα. (www.andritsainalibrary.gr).
Διαμονή
- Θεοξένια (22260 22219). To πρώην Ξενία στην είσοδο του οικισμού έχει ανακαινιστεί και από τις βεράντες του οι φιλοξενούμενοι απολαμβάνουν πανοραμική θέα στο γύρω ορεινό τοπίο.
Φαγητό
- Μπορείτε να επιλέξετε τις ταβέρνες Συνταγές Μαγειρικής (26260 22004) και Πεύκο (693 261 5196), για ψητά και μαγειρευτά.
- Στον Κόκκινο Μύλο (26260 23790) με την κομψή μοντέρνα διακόσμηση θα καθίσετε για καφέ, γλυκό, ποτό και κοκτέιλ.
