Ανακαλύψεις στη Σαντορίνη
Από μεσαιωνικά καστέλια και υπόσκαφα χωριά μέχρι παλιές κάναβες και κρυμμένα ξωκλήσια, ανακαλύψτε τη λιγότερο γνωστή Σαντορίνη, μακριά από την πολυσύχναστη καλντέρα.
Περιεχόμενα
Τι υπήρχε άλλοτε επάνω στον βράχο του Σκάρου στο Ημεροβίγλι και πού είναι το καστέλι που θυμίζει σκηνικό από τον «Πόλεμο των Άστρων»; Ποια είναι τα υπόσκαφα χωριά της ενδοχώρας, ποιος είναι ο «Βράχος του Ινδιάνου» και ο Χριστός τ’ Αθέρμι; Πού βρίσκονται οι περισσότερες παλιές κάναβες; Περιηγηθείτε και γνωρίστε την «άλλη Σαντορίνη», μακριά από την καλντέρα.
Ο Σκάρος στο Ημεροβίγλι
Ποιος θα φανταζόταν ότι σε αυτόν τον εντυπωσιακό μαύρο βράχο, που διακρίνεται από τα Φηρά και δεσπόζει στην άκρη του Ημεροβιγλίου, ήταν κτισμένη η μεσαιωνική πρωτεύουσα της Θήρας; Κάστρο στον βράχο υπήρχε από τα ύστερα βυζαντινά χρόνια και, το 1207, όταν η Σαντορίνη παραχωρήθηκε στον Ενετό Ιάκωβο Μπαρότσι, κατοικήθηκε από τον ίδιο και τους ευγενείς του. Στη συνέχεια έμειναν εκεί ο Δομίνικο Πιζάνι, Λατίνοι, Καθολικοί και Ορθόδοξοι έποικοι και δεν αλώθηκε από πειρατές και Οθωμανούς. Τελικά, ήταν η έκρηξη του υποθαλάσσιου ηφαιστείου του Κολούμπου, στα βορειοανατολικά της Σαντορίνης, που έπληξε την καστροπολιτεία του Σκάρου το 1650. Έτσι, σταδιακά εγκαταλείφθηκε έως το τέλος του 18ου αι., και οι κάτοικοι μεταφέρθηκαν στη νέα πρωτεύουσα, τα Φηρά.
Το καστέλι του Εμπορειού
Στα 12 χλμ. από τα Φηρά, στον δρόμο προς την Περίσσα και τον Περίβολο, κάντε στάση στο μεγάλο χωριό του Εμπορείου για να δείτε τον μεσαιωνικό πυρήνα του. Το καστέλι είναι ένας λαβύρινθος από πολύ στενά σοκάκια, σκαλιά που αναρριχώνται σχεδόν κάθετα σε μικρά μπαλκόνια, θόλους, υπέργειες γέφυρες μεταξύ των σπιτιών, πόρτες που μοιάζουν να… μην οδηγούν πουθενά. Όλα είναι φτιαγμένα από ηφαιστειακό υλικό, ενώ τα ακανόνιστα σχήματα και οι μορφές θυμίζουν σκηνικό από ταινία επιστημονικής φαντασίας. Στην είσοδο του Εμπορειού υπήρχε ένας δεύτερος γουλάς, με πυργόσπιτα.
Οι κάναβες της Φοινικιάς
Η Φοινικιά είναι σε απόσταση αναπνοής από την Οία κι όμως ελάχιστη σχέση έχει με τον λαμπερό κόσμο της. Την εποχή που η Οία άκμαζε χάρη στους καπεταναίους της, που μετέφεραν προϊόντα σε όλο τον κόσμο, στη Φοινικιά κατοικούσαν αγρότες που καλλιεργούσαν τα αμπέλια ή εργάζονταν στον κάμπο, στους λεγόμενους Μπαξέδες. Οι πλούσιοι νοικοκυραίοι είχαν φτιάξει μεγάλες κάναβες (παραδοσιακά οινοποιεία) και όσοι ήταν στη δούλεψή τους και είχαν λίγα αμπέλια έκαναν μικρότερες – έτσι το χωριό έφτασε να αριθμεί 150-200! Οι έμποροι έρχονταν εδώ για να αγοράσουν κρασί, κάτι που έπαψε να συμβαίνει στις αρχές του 20ού αιώνα, και το 1960 οι κάναβες σταμάτησαν να λειτουργούν. Στις μέρες μας αρκετές έχουν ανακαινιστεί μαζί με σπίτια του χωριού, κυρίως από αλλοδαπούς.
Η βόλτα στη Φοινικιά είναι εμπειρία: οι τοίχοι είναι βαμμένοι σε χρώματα σομόν, μπλε, κόκκινα, που θα σας θυμίσουν μεξικάνικο χωριό, και οι σκάλες που οδηγούν στις ταράτσες είναι αληθινά κομψοτεχνήματα. Και όταν ξεκλειδώνουν οι παλιές αυλόθυρες, μπορεί κανείς να κρυφοκοιτάξει τους απίθανους μυστικούς κήπους και τις αυλές με τις κάναβες.
Ένα από τα ωραιότερα σημεία της Φοινικιάς είναι το προαύλιο της Αγίας Ματρόνας, κτισμένης το 1859, με τον χαρακτηριστικό φοίνικα. Από εκεί θα ατενίσετε το κάτω τμήμα του χωριού, την περιοχή των Μπαξέδων και τα μονοπάτια που τα λένε «ποταμούς» και τον χειμώνα κατευθύνουν τα νερά προς τον κάμπο.
Ο Βόθωνας και η Παναγία Σέργενα
Ο Βόθωνας απέχει 3,3 χλμ. από τα Φηρά και υπήρξε αγροτικό χωριό, κτισμένο σε λαγκάδι, το οποίο διαρρέουν οι ορμητικοί χείμαρροι που σχηματίζουν τα νερά της βροχής. Παρόλο που η θέση του δεν το ευνοεί –ιδιαίτερα αν συγκριθεί με τα χωριά της Καλντέρας– είναι από τα ελάχιστα στη Σαντορίνη που διαθέτουν δέντρα. Αρχιτεκτονικά έχει ενδιαφέρον, καθώς τα σπίτια του είναι υπόσκαφα, σμιλεμένα στα τοιχώματα μιας μικρής χαράδρας.
Από σύντομο μονοπάτι θα μπείτε μέσα σε ένα ωραίο ηφαιστειακό τοπίο και θα δείτε μπροστά σας την Παναγία Σέργενα, ή Παναγία Τρύπα (Υπαπαντή του Σωτήρος), λαξευμένη σε έναν κάθετο βράχο. Το ξωκλήσι αυτό το χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι ως φρούριο και καταφύγιο την εποχή της Τουρκοκρατίας. Γιορτάζει με μεγάλο πανηγύρι στις 2 Φεβρουαρίου.
Ο Καρτεράδος
Άκμασε τον 19ο αιώνα, ωστόσο θεωρείται ότι οικισμός υπήρχε εκεί από τον 17ο αι. και τα αρχικά κτίσματα ήταν υπόσκαφα. Καθώς βρισκόταν στην κοίτη ενός παλιού χειμάρρου, το χωριό ήταν κυριολεκτικά αόρατο από τη θάλασσα. Το όνομά του προκύπτει, πιθανόν, από το καρτέρι που έστηναν οι κάτοικοι στους πειρατές. Στη διάρκεια του 19ου αιώνα ο Καρτεράδος ήταν ένα από τα μεγαλύτερα καπετανοχώρια της Σαντορίνης και οι καπεταναίοι του ταξίδευαν με τις φρεγάτες τους μέχρι τη Ρωσία, τη Μάλτα και την Αίγυπτο.
Στο κέντρο του οικισμού υψώνεται η εκκλησία της Ανάληψης του Σωτήρα, με επιρροές από την ιταλική εκκλησιαστική αρχιτεκτονική και καμπαναριά που έχουν σχήμα πύργου.
Η Μέσα (Επισκοπή) Γωνιά
Βρίσκεται κοντά στο Καμάρι και την Αρχαία Θήρα και φιλοξενεί το πιο σημαντικό βυζαντινό μνημείο της Σαντορίνης και ένα από τα σπουδαιότερα στις Κυκλάδες: την Παναγία Επισκοπή (ή Κυρά Πισκοπή, η Παναγία της Γωνιάς). Χρονολογείται στα τέλη του 11ου αιώνα και θεωρείται ότι ιδρύθηκε επί αυτοκράτορα Αλεξίου Α΄ Κομνηνού. Ο ναός είναι κτισμένος επάνω στα ερείπια παλαιοχριστιανικής βασιλικής και στην κατασκευή του χρησιμοποιήθηκαν αρχιτεκτονικά μέλη τόσο της παλαιότερης εκκλησίας όσο και της Αρχαίας Θήρας. Στο εσωτερικό διατηρείται ένα μαρμάρινο τέμπλο του 11ου αιώνα, από τα αρχαιότερα που σώζονται στο Αιγαίο, καθώς και σημαντικές τοιχογραφίες από διαφορετικές περιόδους. Μέχρι το 1207, όταν η Σαντορίνη πέρασε στους Βενετούς, η Επισκοπή αποτελούσε την έδρα του ορθόδοξου επισκόπου Θήρας και στη συνέχεια έγινε έδρα της λατινικής επισκοπής, γεγονός που δείχνει τη σημασία της στη θρησκευτική ιστορία του νησιού.
Η περιοχή της Μέσα Γωνιάς υπήρξε σημαντικό αμπελουργικό κέντρο, με πολλές παραδοσιακές κάναβες, και σήμερα εκεί υπάρχουν τεράστιες εκτάσεις αμπελώνων και επισκέψιμα οινοποιεία.
Διαβάστε επίσης
Ο Χριστός τ’ Αθέρμι
Κάτω από το Μεγαλοχώρι βρίσκεται το υπόσκαφο εκκλησάκι του Χριστού, στην τοποθεσία τ’ Αθέρμι, όπου κάποτε λειτουργούσαν θερμά λουτρά. Όταν το δείτε, κάνοντας τον γύρο της καλντέρας από τη θάλασσα, η λευκή καμπύλη πρόσοψή του δείχνει σαν ζωγραφιστή στον βράχο και δίπλα του υπάρχουν υπόσκαφα σπιτάκια. Αν πάτε από το μονοπάτι, πριν φτάσετε στον Χριστό τ’ Αθέρμι θα δείτε ένα ακόμη ωραίο λευκό εκκλησάκι με τρίκογχο καμπαναριό, που ονομάζεται Παναγιά της Πλάκας.
Ινδιάνος ή Μαρινάτος;
Εάν ταξιδέψετε στο ηλιοβασίλεμα με σκάφος από τη Βλυχάδα προς το Ακρωτήρι, θα ξεχωρίσετε έναν παράξενο σχηματισμό βράχων στο Μαύρο Βουνό, που μοιάζει πολύ με το προφίλ ενός ανθρώπινου κεφαλιού. Οι περισσότεροι τον ονομάζουν Ινδιάνο, λόγω της γαμψής μύτης του. Κάποιοι άλλοι τον βάφτισαν Μαρινάτο, γιατί θυμίζει τον αρχαιολόγο που έκανε τις πρώτες ανασκαφές στον φημισμένο αρχαιολογικό χώρο του Ακρωτηρίου. Διαλέγετε και παίρνετε!
