«America’s Next Top Model»: Είχε ποτέ να κάνει με τη μόδα;

Το 2003 κάνει πρεμιέρα στην αμερικανική τηλεόραση το «America’s Next Top Model», ένα ριάλιτι που επρόκειτο να αλλάξει το τηλεοπτικό είδος του non-fiction και το παγκόσμιο τηλεοπτικό τοπίο εν γένει. Δυο δεκαετίες και 24 κύκλους αργότερα, το ANTM βρήκε νέο χώρο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με την αναβίωση κλιπ και iconic φράσεων που μετουσιώθηκαν σε memes («We were rooting for you! We were all rooting for you!»), γεγονός που επισφραγίζει τον αντίκτυπό του στην ποπ κουλτούρα. Αυτός ο αδιαμφισβήτητος αντίκτυπος είναι που έδωσε το κίνητρο στους δημιουργούς Μορ Λούσι και Ντάνιελ Σιβάν να επανεξετάσουν τι πραγματικά κατάφερε η ιστορική εκπομπή, στην τριμερή σειρά ντοκιμαντέρ «Reality Check: America’s Next Top Model» που ήρθε φέτος στο Netflix. Αποστασιοποιημένα πια και μέσα από νέο φακό, αυτόν της πολιτικής ορθότητας ή απλά της ανθρωπιάς, κοιτάμε πίσω και αναρωτιόμαστε: είχε ποτέ να κάνει με την μόδα;

Το πρόσωπο με το οποίο ταυτίστηκε το ΑΝΤΜ δεν είναι άλλη από την Τάιρα Μπανκς, το μοντέλο που έφτιαξε την εκπομπή, αναλαμβάνοντας και ρόλο παρουσιάστριας. Η ιδέα πίσω από το σόου είχε να κάνει με την δημοκρατικοποίηση του μόντελινγκ, ενός αρκετά αυστηρού και ελάχιστα συμπεριληπτικού χώρου, στον οποίο ελάχιστοι τύποι γυναικών είχαν θέση – και λέμε γυναικών επειδή οι διακρίσεις στη μόδα ήταν για χρόνια, μεταξύ πολλών άλλων, και έμφυλες. Γυναίκες, λοιπόν, διαφορετικών χρωμάτων, διαστάσεων και κοινωνικών υποβάθρων, είχαν ξαφνικά την ευκαιρία να αναμετρηθούν ισάξια, διεκδικώντας ένα χρηματικό έπαθλο και ένα συμβόλαιο με ένα πρακτορείο. Ήταν δηλαδή, υποτίθεται, ένα σόου-ευκαιρία. Όμως ας μην ξεχνάμε τον παράγοντα «τηλεόραση» και συγκεκριμένα «ριάλιτι τηλέοραση». Γρήγορα είδαμε τις καλές προθέσεις της πρωτότυπης ιδέας να ξεθωριάζουν μπροστά στον κανόνα: όσο περισσότερο δράμα, ξεφτίλα και ακρότητα, τόσο το καλύτερο για τα νούμερα.

Το docuseries ανατρέχει σε κάποιες από τις πιο αμφιλεγόμενες δοκιμασίες/φωτογραφήσεις της εκπομπής (χαρακτηριστικότερη όλων η «ανταλλαγή» εθνικοτήτων) αλλά και στις παρεμβατικές διαδικασίες στις οποίες υποβλήθηκαν οι συμμετέχουσες (π.χ. ορθοδοντικές επεμβάσεις). Η αφιλτράριστη κριτική της εξωτερικής εμφάνισης των κοριτσιών αλλά και ο έλεγχος που ασκεί πάνω σε αυτήν η δημιουργική ομάδα του ΑΝΤΜ, ήταν ανέκαθεν μέρος του «παιχνιδιού». Με αυτήν την παραδοχή, δίνεται χώρος για victim-blaming. Πολλοί είναι αυτοί που θα πουν «ας έλεγαν όχι, ας έφευγαν». Ωστόσο, η προβληματική φύση της εκπομπής δεν είχε να κάνει αμιγώς με τους όρους του διαγωνισμού. Μέσα από τις συνεντεύξεις που έδωσαν στο «Reality Check» οι πρώην παίκτριες, επιβεβαιώνεται αυτό που ήδη φανταζόμασταν – η παραβίαση ήταν συνεχής και τα όρια ξεπερνιούνταν (κατά πολύ) on και off κάμερα.

Το πέρασμα του χρόνου έχει επιτρέψει τόσο στην Μπανκς όσο και στον παραγωγό Κεν Μοκ, και τους κριτές Τζέι Μάνιουελ, Μις Τζέι και Νάιτζελ Μπάρκερ, να επανεξετάσουν τις επιλογές και κινήσεις τους. Στο docuseries ακούγονται να παραδέχονται πως «ναι, δεν το χειριστήκαμε καλά» ή μετανιωμένες δηλώσεις του στυλ «κοιτάω πίσω και αναρωτιέμαι πώς έκανα τέτοιο πράγμα». Και το συμπέρασμα που μένει στο τέλος, είναι δυστυχώς, ένα. Όχι μόνο το «America’s Next Top Model» έπαψε από νωρίς να αφορά τον χώρο της μόδας και το μέλλον των συμμετεχουσών εντός αυτού, αλλά, όπως όλα τα ριάλιτι, «πάτησε» πάνω στην θλιβερή τάση του κοινού να αντλεί ευχαρίστηση παρακολουθώντας την παρακμή άλλων.

Όπως ακούγεται να λέει και η Μπανκς στο «Reality Check», απευθυνόμενη στο κοινό: «Εσείς το απαιτούσατε!». Και δεν έχει άδικο.