Από τα 70s στο σήμερα: Η Νο1 αθλητική ταινία κάθε δεκαετίας

Αγαπημένο και διαχρονικά επίκαιρο κινηματογραφικό υπο-είδος, το αθλητικό σινεμά είναι ένα gift that keeps on giving. Με αφορμή το φετινό Μουντιάλ που ξεκινάει σε λίγες μέρες, θυμόμαστε κομβικά σημεία του. Και επειδή η λίστα θα μπορούσε να ήταν κουραστικά εκτενής, επιλέγουμε ένα φιλμ ανά δεκαετία. Σημειώνουμε: δεν απαιτούνται αθλητικές γνώσεις ή εμπειρία για να εκτιμήσει κανείς τις παρακάτω ταινίες (εμπιστευτείτε την γράφουσα που καμία σχέση δεν έχει με το «άθλημα»), αφού κάθε αθλητικό φιλμ που σέβεται τον εαυτό του έχει περισσότερα να πει για την ανθρώπινή (συν)ύπαρξη και την κοινωνία εντός της οποίας υπάρχει σε κάθε περίπτωση, παρά για το άθλημα που βρίσκεται στον πυρήνα του. Γι’ αυτό και η λίστα περιλαμβάνει ταινίες που έχουν ξεχωρίσει ανεξάρτητα από το αθλητικό περιεχόμενό τους, ως ορόσημα του σύγχρονου σινεμά γενικότερα. Από τη δεκαετία του ’70 μέχρι τα 2020s, λοιπόν, με άπειρο ιδρώτα, ηθικά διλήμματα, rise and falls (αμερικανικά) όνειρα, iconic πρωταγωνιστές, προσωπικές κρίσεις και (αμερικανικά) όνειρα που κυνηγήθηκαν, πραγματοποιήθηκαν ή αποδομήθηκαν.

1970s – «Ρόκυ: Τα Χρυσά Γάντια» (Rocky, 1970)

Η λίστα ξεκινάει από τα 70s απλά και μόνο επειδή δε θα μπορούσαμε να μην συμπεριλάβουμε μια από τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών. Ο Σιλβέστερ Σταλόνε γράφει το σενάριο για το «Rocky», το παραδίδει στα σκηνοθετικά χέρια του Τζον Γκ. Άβιλντσεν – ο οποίος αργότερα θα σκηνοθετήσει τα τρία «Καράτε Κιντ», και διεκδικεί επίμονα τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Και τα καταφέρνει. Έτσι καταλήγει να υποδύεται τον ιστορικό ρόλο του Ρόκι Μπαλμπόα, τον ερασιτέχνη μποξέρ που καταλήγει μετά κόπων και βασάνων στα επαγγελματικά ρινγκ, απέναντι από τον τιτάνα Απόλο Κριντ. Πέντε δεκαετίες, τρία Όσκαρ και άπειρα mentions σε λίστες με τα τοπ στην ιστορία του σινεμά αργότερα, το «Rocky» παραμένει ταινία-ορόσημο όσον αφορά το είδος των αθλητικών φιλμ και το αμερικανικό όνειρο – την ελπίδα και την ματαίωση που σχετίζονται με αυτό.

1980s – «Οργισμένο Είδωλο» (Raging Bull, 1980)

Άψογη εισαγωγή στα 80s με μια επική βιογραφία, ένα ασπρόμαυρο φιλμ σκληρού ρεαλισμού και κινηματογραφικής επιδραστικότητας δια χειρός Μάρτιν Σκορσέζε, στην τέταρτη μεγάλη συνεργασία του με τον Ρόμπερντ Ντε Νίρο. Oι Πολ Σρέιντερ και Μάρντικ Μάρτιν προσαρμόζουν την αυτοβιογραφία του πυγμάχου Τζέικ ΛεΜότα «Raging Bull: My Story by Jake LaMotta» και καταθέτουν ένα σενάριο με εντυπωσιακό βάθος, μετατρέποντας μια «αθλητική» ταινία σε ένα αφοπλιστικά ειλικρινές ψυχογράφημα. To ασπρόμαυρο φιλμ παίζει με τα όρια του ντοκιμαντέρ (και εμπνέεται σχεδόν σίγουρα από το εξαιρετικό «Lenny» του Μομπ Φόσι) για να εκθέσει την αυτοκαταστροφικότητα και τη βιαιότητα που διαλύει την προσωπική ζωή του ΛεΜότα, παράλληλα με την επαγγελματική του καταξίωση. Όσκαρ για τον Ντε Νίρο και αποθέωση για τον Τζο Πέσι που παίζει τον αδερφό του, σε άλλη μια ταινία που θεωρείται από τις κορυφαίες του αμερικανικού σινεμά και βρίσκει δικαιωματικά τη θέση της σε αυτήν τη λίστα.

1990s – «Jerry Maguire» (1996)

Πάμε στα υπέροχα 90s, μια προσωπικά και κατά γενική ομολογία αγαπητή (παρότι προβληματική) περίοδο του Χόλιγουντ, η οποία προσφέρει το ιδανικό περιεχόμενο για comfort watches – ταινίες στις οποίες επιστρέφουμε ξανά και ξανά, όπως το «Jerry Maguire». Ο Κάμερον Κρόου γράφει (πολύ γρήγορα) το σενάριο και σκηνοθετεί τον Τομ Κρουζ στον ομώνυμο ρόλο, ο οποίος θα γράψει ιστορία ξεστομίζοντας κάποιες από τις πιο quotable ατάκες («Show me the money!»). Ισορροπώντας με εντυπωσιακή αρμονία μεταξύ αθλητικού φιλμ, ρομάντζου, κωμωδίας και δράματος, ο Κρόου σκιαγραφεί το προφίλ ενός μάνατζερ παικτών του NFL (National Football League) ο οποίος αρχίζει να αναθεωρεί τους τρόπους με τους οποίους λειτουργεί η βιομηχανία του sports management. Ένα αθλητικό φιλμ με ηθικές προεκτάσεις, που ενσωματώνει το προσωπικό στο επαγγελματικό παρά την popular γνώμη πως τα δυο καλό είναι να διαχωρίζονται. Όσκαρ για τον δεύτερο ρόλο του Κιούμπα Γκούντινγκ Τζούνιορ και breakout ρόλος για την Ρενέ Ζελβέγκερ.

2000s – «Καν’το Όπως ο Μπέκαμ» (Bend It Like Beckham, 2002)

Το βρετανικό φιλμ της Γκούριντερ Τσάντα που δυο δεκαετίες μετά έχει αποκτήσει status πολιτισμικού φαινόμενου, το «Καν’το Όπως ο Μπέκαμ» έφερε το γυναικείο ποδόσφαιρο στη σφαίρα του mainstream και μια πρωταγωνίστρια-σύμβολο όσον αφορά την εκπροσώπηση της ινδικής κουλτούρας. Η βρετανο-ινδικής καταγωγής Τζες έχει όνειρο να ασχοληθεί επαγγελματικά με το ποδόσφαιρο και είδωλο τον Ντέιβιντ Μπέκαμ. Το πάθος της για το άθλημα θα βρει χώρο να αναπνεύσει στο πλαίσιο μιας τοπικής ποδοσφαιρικής ομάδας και με την στήριξη της Τζουλς, και ταυτόχρονα θα δοκιμαστεί από την οικογένεια της, η οποία προβάλει πάνω στην Τζες κάθε είδους προσδοκία. Iconic ρόλοι για τις Παρμίντερ Νάγκρα και Κίρα Νάιτλι, σε ένα φιλμ που έχει αφήσει ένα μοναδικό και πολυεπίπεδο αποτύπωμα στο σινεμά και στην ποπ κουλτούρα εν γένει. Φεμινιστική ψυχή, επαναστατική διάθεση και Bollywood επιρροές – κανείς δεν το έχει κάνει όπως η Τσάντα.

2010s – «I, Tonya» (2011)

Ο καλύτερος ρόλος της Μάργκο Ρόμπι δεν είναι η Μπάρμπι – είναι η Τόνια Χάρντινγκ, η Αμερικανίδα πρωταθλήτρια που άφησε το στίγμα της στον κόσμο του παγκόσμιου πατινάζ και των 90s tabloids. Ο Κρεγκ Γκιλέσπι σκηνοθετεί το βιογραφικό φιλμ – στην ανάπτυξη του οποίου η Χάρντινγκ είχε ενεργή συμμετοχή – με ισόποση κωμική και δραματική διάθεση, ενσωματώνοντας κλιπ συνεντεύξεων και προσδίδοντας του ντοκιμαντερίστικο ύφος. Η Ρόμπι τσαλακώνεται όσο λίγοι ρόλοι της ως τώρα έχουν απαιτήσει και σχεδιάζει έναν χαρακτήρα/μαχήτρια σε άμεση σχέση με τη βία. Η ταινία ακολουθεί την επαγγελματική πορεία της Χάρντινγκ, από την παιδική της ηλικία μέχρι το σκάνδαλο που απασχόλησε την κοινή γνώμη και καθόρισε το μέλλον της. Απόλυτα σωστός ο Σεμπάστιαν Σταν στον ρόλο του κακοποιητικού άνδρα της και τρομακτικά καλή η Άλισον Τζάνεϊ στο ρόλο της κακοποιητικής μητέρας – δικαιώθηκε για την ερμηνεία της με Όσκαρ.

2020s – «Οι Αντίπαλοι» (Challengers, 2024) & «Marty Supreme» (2025)

Τα 2020s έχουν ακόμα τέσσερα χρόνια μπροστά τους, αλλά μας έχουν ήδη χαρίσει δυο άψογες – ή τουλάχιστον άπειρα διασκεδαστικές και γεμάτες ένταση – αθλητικές ταινίες τις οποίες είχαμε την τύχη να δούμε στη μεγάλη οθόνη. Πέρα από το υπο-είδος του sports film, είναι και τρία ακόμα πολύ κοινά σημεία που φέρνουν τις δυο ταινίες δίπλα-δίπλα: το αιχμηρό μοντάζ, το φανταστικό σάουντρακ – και τα δύο ήσυχα ακριβώς όταν πρέπει και στεσογόνα ακριβώς όταν πρέπει – και η μεγάλη διάρκεια που περνάει σαν νερό. Από τη μία έχουμε το αθλητικό ρομάντζο του Λούκα Γκουαντανίνιο με πρωταγωνιστικό τρίο (no pun intended) τους Zendaya, Τζος Ο’ Κόνορ και Μάικ Φάιστ. Ένα φιλμ όλο ερωτισμό, ιδρώτα και ανταγωνισμό, το οποίο μας έπεισε πως το τένις μπορεί να είναι σέξι – ποιος το περίμενε! Από την άλλη, είδαμε τον Τιμοτέ Σαλαμέ στο «Marty Supreme» του Τζος Σάφντι, το οποίο επανάφερε τη θεματική του αμερικανικού ονείρου (από το πείσμα και την φιλοδοξία μέχρι την εξαθλίωση και την αποδόμηση) και μας έπεισε πως το πινγκ-πονγκ δεν είναι τόσο βαρετό – ποιος το περίμενε!