Comicdom: Πώς ένα φανζινάκι οδήγησε σε ένα από τα πιο αγαπητά ελληνικά φεστιβάλ
Συζητάμε με τον ιδρυτή και συνδιοργανωτή του εγχειρήματος, Ηλία Κατιρτζιγιανόγλου, για την επιτυχημένη πορεία που έχει σημειώσει ένα από τα μακροβιότερα φεστιβάλ της Ελλάδας.
Από την πρώτη χρονιά που μετακόμισα στην Αθήνα για σπουδές, θυμάμαι να συζητάμε με φίλους για το Comicdom, να μελετάμε το πρόγραμμα και τους καλεσμένους, να χωνόμαστε στις ουρές και να χαζεύουμε επί ώρες τους πάγκους στο Artists Alley και τα εικαστικά αφιερώματα του φεστιβάλ. Για πολλούς από εμάς που μεγαλώσαμε περνώντας ώρες με το κεφάλι χωμένο στις σελίδες κάποιου comic και ονειρευόμασταν να βρεθούμε κάποια στιγμή στο αμερικανικό Comic-Con, η ύπαρξη ενός αντίστοιχου εγχειρήματος στην Ελλάδα ήταν μια ευκαιρία να ξεφύγουμε από τα καρέ που ήταν τυπωμένα στο χαρτί, να ανακαλύψουμε ακόμα περισσότερα για τον κόσμο της ένατης τέχνης και να συνδεθούμε με άτομα εξίσου κολλημένα με εμάς.
Το Comicdom CON Athens ξεκίνησε πριν από είκοσι χρόνια από άτομα που αγαπούσαν τα comics και ήθελαν να στήσουν κάτι που θα ενίσχυε την εγχώρια σκηνή, η οποία τότε δεν είχε βρει ακόμα το πάτημά της. Το φεστιβάλ δεν άργησε να αποκτήσει σταθερό κοινό και εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα και πιο επιτυχημένα της χώρας, χάρη στη σκληρή δουλειά και το μεράκι των διοργανωτών του.
Φέτος το Comicdom επιστρέφει με επετειακή διάθεση (και ελεύθερη είσοδο) στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων το τριήμερο 15-17 Μαΐου και παρουσιάζει ένα από τα ωραιότερά προγράμματά του: νέα graphic novels εμπνευσμένα από τη μουσική και την αθηναϊκή κουλτούρα, μια έκθεση αφιερωμένη στον θρυλικό Πάνο Σιδηρόπουλο, διεθνείς καλεσμένοι (Ντέιβιντ Λόιντ, Πι Τζέι Χόλντεν, Σάιμον Ντέιβις, για να ονομάσουμε μερικούς), συζητήσεις για manga, Pokémon, κουίζ και, φυσικά, η απονομή των Ελληνικών Βραβείων Comics 2026.
Λίγο πριν η Τεχνόπολη ανοίξει τις πύλες της για να μας καλωσορίσει στο επετειακό Comicdom, είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε με τον ιδρυτή και συνδιοργανωτή του φεστιβάλ Ηλία Κατιρτζιγιανόγλου για την επιτυχημένη πορεία της διοργάνωσης, τις δυσκολίες διαχείρισής της και όσα επιδιώκει η ομάδα για το μέλλον.
Εκείνο το πρώτο fanzine το 1996 δεν ήταν απλώς μια έκδοση, αλλά μια δήλωση ύπαρξης σε μια εποχή που τα comics ήταν κατακερματισμένα και η πληροφορία διάσπαρτη. Δέκα χρόνια αργότερα, το 2006, η ανάγκη για σύνδεση πήρε τη μορφή του Comicdom CON Athens.
@comicdom.con.athens Comicdom CON Athens 2026, 15-16-17 Μαΐου, Τεχνόπολη. Ελάτε να γιορτάσουμε μαζί τα 20 χρόνια μας! #cca2026 #comicdom #20years #comics #festival
Φέτος είναι διπλή η γιορτή, καθώς μετράμε είκοσι χρόνια Comicdom CON Athens και τριάντα χρόνια Comicdom. Πώς ξεκίνησε η ιδέα για ένα τέτοιο εγχείρημα;
Όλα ξεκίνησαν από μια παρορμητική ερώτηση στο θρανίο μιας «απίστευτα βαρετής» σχολής δημοσιογραφίας. Έγραψα την ώρα του μαθήματος στον τότε φίλο και συν-σπουδαστή Δημήτρη Σακαρίδη που τον γνώριζα ήδη από «κομιξικές» παρέες: «Πάμε να κάνουμε ένα φανζινάκι για comics;». Το ονομάσαμε Comicdom, από το “king-dom”, το βασίλειο των comics. Εκείνο το πρώτο fanzine το 1996 δεν ήταν απλώς μια έκδοση, αλλά μια δήλωση ύπαρξης σε μια εποχή που τα comics ήταν κατακερματισμένα και η πληροφορία διάσπαρτη. Δέκα χρόνια αργότερα, το 2006, με την προσθήκη στην ομάδα των μετέπειτα συν-διοργανωτών, Γιάννη Κουρουμπακάλη και της Λήδας Τσενέ, η ανάγκη για σύνδεση πήρε τη μορφή του Comicdom CON Athens, του πρώτου φεστιβάλ στην Ελλάδα αποκλειστικά αφιερωμένου στα comics, που ξεκίνησε με 1.500 επισκέπτες και την αίσθηση ότι φέραμε κάτι εντελώς καινούργιο. Όπως αποδείχτηκε, υπήρχε η αναγκαία δυναμική για να στηρίξει την ανάπτυξη ενός τέτοιου θεσμού.
Ποιες ήταν οι προκλήσεις που αντιμετωπίσατε όταν ξεκινήσατε τον θεσμό; Υπήρχαν μεγαλύτερες δυσκολίες δεδομένου ότι μιλάμε για ένα πρότζεκτ που αφορά τα comics και τότε φαντάζομαι ότι δεν ήταν τόσο δημοφιλή εγχώρια;
Η απόφαση να προχωρήσουμε στη διοργάνωση ενός φεστιβάλ πάρθηκε σχεδόν αυθόρμητα σε ένα υπόγειο διαμέρισμα, χωρίς κάποιο μεγάλο πλάνο ή μακρόπνοη στρατηγική. Οι κυριότερες προκλήσεις που αντιμετωπίσαμε ήταν η έλλειψη προηγουμένου και η έλλειψη budget και χώρου. Αν η Ελληνοαμερικανική Ένωση, με πρωτοβουλία της τότε διευθύντριας του πολιτιστικού τμήματος, Ήρας Παπαδοπούλου, δεν είχαν αγκαλιάσει ως συνδιοργανωτές το όραμά μας, η ιστορία του φεστιβάλ θα είχε πάρει εντελώς διαφορετική τροπή. Εκείνη την εποχή υπήρχε ήδη ένα υπερ-επιτυχημένο φεστιβάλ στην Αθήνα, αυτό της Βαβέλ. Η δική μας διαφοροποίηση ήταν ότι εστιάσαμε αποκλειστικά στα comics, χωρίς παράλληλα μουσικά ή εικαστικά δρώμενα. Αυτό θεωρήθηκε μεγάλο ρίσκο, καθώς δεν υπήρχε καμία ισχυρή ένδειξη ότι μια διοργάνωση μόνο για comics θα μπορούσε να σταθεί από μόνη της.
Σήμερα τι είδους εμπόδια συναντάτε στην οργάνωση του φεστιβάλ; Φαντάζομαι ότι η επιτυχημένη πορεία του Comicdom είναι παράγοντας που διευκολύνει σημαντικά την προετοιμασία του πλέον.
Η επιτυχία βοηθά στην αναγνωρισιμότητα, αλλά φέρνει και νέες προκλήσεις. Η κούραση μετά από τόσα χρόνια είναι αισθητή. Πάντα υπάρχουν στιγμές αμφιβολίας, άγχος για τα deadlines και «καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης». Επίσης, οι ανάγκες της «πραγματικής ζωής» συχνά συγκρούονται με τον χρόνο που απαιτεί το φεστιβάλ. Η μεγαλύτερη δυσκολία όμως είναι η ανεύρεση χορηγών, καθώς και η αναιμική κρατική υποστήριξη.
Υπήρχε μία συγκεκριμένη στρατηγική που υιοθετήσατε όταν ξεκίνησε το φεστιβάλ για να σιγουρευτείτε ότι θα πετύχει ή ήταν περισσότερο ένα ρίσκο;
Σαφέστατα επρόκειτο για ρίσκο. Υπήρχε ενθουσιασμός, πίστη και η επιθυμία να κάνουμε κάτι με τους δικούς μας όρους και αξίες. Αλλά μόνο αυτά.
Πρέπει επιτέλους να γίνει κοινός τόπος ότι τα comics δεν είναι τα «μικυμάου» για μια χούφτα γραφικών, αλλά μια σύγχρονη, μαζική και δυναμική τέχνη που αναγνωρίζεται πλέον ως ισότιμο μέσο με το βιβλίο.
Θεωρείς ότι τα social media έχουν ορίσει μία νέα στρατηγική για επιχειρήσεις που θέλουν να διατηρήσουν σταθερή επαφή με το κοινό; Τι πλάνο ακολουθείτε για τη διαδικτυακή προβολή και προώθηση στο Comicdom;
Τα social media έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε και προωθούμε το Comicdom CON Athens. Η στρατηγική μας έχει εξελιχθεί σε μια δυναμική παρουσία σε πλατφόρμες που μας επιτρέπουν την άμεση αλληλεπίδραση με το κοινό μας. Το Facebook αποτελεί το κεντρικό σημείο ενημέρωσης και συζήτησης. Εκεί αναρτούμε το αναλυτικό πρόγραμμα, τις ανακοινώσεις για τους διεθνείς προσκεκλημένους, και διατηρούμε την επαφή με τους 22.000+ σταθερούς φίλους του φεστιβάλ. Το Instagram είναι η κατεξοχήν οπτική πλατφόρμα μας. Εκεί αναδεικνύουμε το έργο των σχεδόν 200 δημιουργών που συμμετέχουν στο Artists Alley, μοιραζόμαστε στιγμιότυπα από τις εκθέσεις και τα εντυπωσιακά κοστούμια του διαγωνισμού Cosplay, ενώ το TikTok είναι η πιο πρόσφατη προσθήκη μας, στοχεύοντας στη νεότερη γενιά αναγνωστών. Μέσα από σύντομα βίντεο, προσπαθούμε να μεταφέρουμε την ενέργεια του φεστιβάλ. Χρησιμοποιούμε τα social media τόσο να προωθήσουμε τις δράσεις μας, όσο και τη νέα εκδοτική παραγωγή που συντονίζεται για να συμπέσει με το φεστιβάλ. Παράλληλα προβάλλουμε έντονα τη θέση μας κατά της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης (Α.Ι.) στα έργα των καλλιτεχνών. Αυτό αποτελεί μέρος της νέας στρατηγική μας για τη στήριξη της ανθρώπινης δημιουργίας, ένα θέμα που συζητάμε εκτενώς και σε πρόσφατη ημερίδα που συμμετείχε ο οργανισμός μας.
Σκέφτεστε καθόλου τη διοργάνωση events και στο εξωτερικό ή τη συνεργασία με διεθνή φεστιβάλ;
Έχουμε ήδη πολύ στενή σχέση με το εξωτερικό. Συνεργαζόμαστε με μουσεία όπως το Hergé Museum και το Cartoon Art Museum του Σαν Φρανσίσκο. Έχουμε φιλοξενήσει τεράστια ονόματα, όπως ο Milo Manara, ο John Romita Jr. και ο Chris Ware. Επιπλέον, μέσω της Agora, δημιουργούμε γέφυρες φέρνοντας Έλληνες δημιουργούς σε επαφή με εκδότες από από όλο τον κόσμο, ενώ τέλος, ο διαγωνισμός μας Comicdom Cosplay λειτουργεί ως προκριματικός για το Europa Cosplay Cup στη Γαλλία.
Η διοργάνωση events στο εξωτερικό είναι κάτι που απαιτεί υλικούς και ανθρώπινους πόρους που -σε αυτή τη φάση τουλάχιστον- δεν διαθέτουμε.
Πώς θα θέλατε να προχωρήσετε στο μέλλον ως Comicdom και τι πιστεύεις ότι χρειάζεται για να ενισχυθεί περισσότερο ο θεσμός;
Στόχος μας για το μέλλον είναι να διασφαλίσουμε τη βιωσιμότητα και την περαιτέρω ανάπτυξη του Comicdom CON Athens. Για να γίνει αυτό όμως, είναι απαραίτητη μια γενναία και έμπρακτη κρατική υποστήριξη, αλλά και μια ριζική αλλαγή νοοτροπίας στον ιδιωτικό τομέα. Πρέπει επιτέλους να γίνει κοινός τόπος ότι τα comics δεν είναι τα «μικυμάου» για μια χούφτα γραφικών, αλλά μια σύγχρονη, μαζική και δυναμική τέχνη που αναγνωρίζεται πλέον ως ισότιμο μέσο με το βιβλίο. Με μια προσέλευση στο φεστιβάλ που ξεπερνάει τους 40.000 επισκέπτες και ένα Artists Alley που φιλοξενεί σχεδόν 200 δημιουργούς με αποκλειστικά νέα έργα, το Comicdom CON Athens αποτελεί ένα μοναδικό πολιτιστικό τοπόσημο για την Αθήνα.
Δυστυχώς, ένα μεγάλο μέρος της αγοράς εξακολουθεί να εμφορείται από οπισθοδρομικές και συχνά κοντόφθαλμες αντιλήψεις. Συχνά δεν γίνεται αντιληπτό το τεράστιο ανταποδοτικό όφελος που έχει ένα brand αν επενδύσει χορηγικά σε ένα φεστιβάλ με τόσο μαζική απήχηση και πιστό κοινό. Εμείς θα συνεχίσουμε να επενδύουμε στην ποιότητα και στην εξωστρέφεια, αποδεικνύοντας ότι τα comics είναι μια σοβαρή βιομηχανία με παρόν και μέλλον.
Το πιο κρίσιμο είναι να διατηρείς το κριτήριο σου απέναντι στο ίδιο το πρότζεκτ: να αναγνωρίζεις τι δεν αποδίδει και να έχεις το θάρρος να το μετασχηματίσεις ή ακόμα και να το εγκαταλείψεις την κατάλληλη στιγμή.
Πώς καταφέρνετε σήμερα να διαχειρίζεστε όλα τα παράλληλα πρότζεκτ (Queer Con, Athens Comics Library, Comicdom Press κλπ.) και μάλιστα εθελοντικά;
Δεν το είδαμε ποτέ ως «δουλειά». Είναι η ευχαρίστησή μας. Ναι, «σακατεύουμε» τον ελεύθερο χρόνο μας, δουλεύουμε -κάποιες φορές και μετά τα μεσάνυχτα- μπροστά σε οθόνες, αλλά αυτό που παίρνουμε πίσω είναι πολύ περισσότερο από αυτό που δίνουμε. Έχουμε γίνει πια μια μεγάλη οικογένεια.
Γιατί το Comicdom εξακολουθεί να είναι ελεύθερο για τους επισκέπτες;
Η ελεύθερη είσοδος ανοίγει τον κόσμο των comics σε όλους: οικογένειες, παιδιά, εφήβους, ενήλικες, κάθε ηλικιακή ή ταξική ομάδα. Η ελεύθερη πρόσβαση σε πολιτιστικά αγαθά υψηλής ποιότητας αποτελεί μέχρι της αξιακής μας ταυτότητας.
Πόσο σημαντικό θεωρείς το crowdfunding;
Είναι ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο, ειδικά για πρωτοεμφανιζόμενους. Εμείς το χρησιμοποιήσαμε, για παράδειγμα, στην έκδοση «Η Παναγιά η Χελιδονού« του Γιώργου Τσιαμάντα μέσω του Indiegogo. Επιτρέπει σε τολμηρά πρότζεκτ να βρουν τον δρόμο τους προς το κοινό. Πιο πρόσφατο παράδειγμα, το νέο περιοδικό comics, «Φούσκα» που γίνεται πραγματικότητα, μετά από μία επιτυχημένη crowdfunding καμπάνια.
Ανατρέχοντας στα όσα έχεις ζήσει εδώ και δύο δεκαετίες ως βασικό μέλος της οικογένειας του Comicdom, ποιο πιστεύεις ότι είναι το «κλειδί της επιτυχίας» και τι συμβουλή θα έδινες σε κάποιον που ξεκινά τώρα ένα αντίστοιχο εγχείρημα;
Όραμα, πείσμα, επιμονή και απέραντη υπομονή. Όμως, το πιο κρίσιμο -και ίσως το πιο δύσκολο στοιχείο- είναι να διατηρείς το κριτήριο σου απέναντι στο ίδιο το πρότζεκτ: να αναγνωρίζεις τι δεν αποδίδει και να έχεις το θάρρος να το μετασχηματίσεις ή ακόμα και να το εγκαταλείψεις την κατάλληλη στιγμή. Δεν πρέπει να γινόμαστε δέσμιοι των ιδεών μας. Όπως ακριβώς συμβαίνει και στις ανθρώπινες σχέσεις, η πραγματική επιτυχία κρύβεται στην ικανότητα να αποδεχόμαστε αυτά που δεν μπορούν να αλλάξουν, στο κουράγιο να αλλάζουμε εκείνα που περνούν από το χέρι μας, και κυρίως στην ικανότητα να αναγνωρίζουμε τη διαφορά μεταξύ των δύο.
