Στο παγκάκι με τον Καβάφη

Το ζευγάρι που κάθισε δίπλα του, στην πραγματικότητα μαζί του, και πόζαρε με ένα τεράστιο χαμόγελο. Η νεαρή κοπέλα που έκανε ότι του ισιώνει λίγο τα γυαλιά, κι ο φίλος της που απήγγειλε με στόμφο αλλά και παιχνιδιάρικα τον στίχο «σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη…». Το μικρό αγόρι που του έπιασε τα μαλλιά, σαν να ήθελε να βεβαιωθεί για την μπρούτζινη υφή τους. Μια γυναίκα που του άφησε ένα μπουκετάκι λουλούδια. Και βεβαίως, οι πολλοί τουρίστες, οι οποίοι γνωρίζοντας ή όχι τον ποιητή Καβάφη, αντιλαμβάνονται ότι κάτι συμβαίνει εκεί, στην αρχή της Διονυσίου Αεροπαγίτου σε αυτόν τον διάσημο κοσμοπολίτικο δρόμο της Αθήνας με το κάλλος και την κληρονομιά της Ακρόπολης σε απόσταση αναπνοής, και μαζεύονται τόσοι περαστικοί γύρω από ένα νέο γλυπτό που εμφανίστηκε στην πόλη, όχι για να ποζάρει αλαζονικά, απόμακρο και σκοτεινό και να απαιτήσει διαπιστευτήρια, αλλά για να συνυπάρξει με μας, ανάμεσα μας και μαζί μας.

Το γλυπτό σε φυσικό μέγεθος του Κ.Π. Καβάφη έργο του γλύπτη Πραξιτέλη Τζανουλίνου που έκανε δωρεά το Ίδρυμα Ωνάση στο Δήμο Αθηναίων, και από την Τρίτη 29 Απριλίου, ανήμερα της γέννησης και του θανάτου του ποιητή, βρίσκεται στον πεζόδρομο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, μπροστά από την Ωνάσειο Βιβλιοθήκη και την Onassis Mandra, δεν είναι ένα ακόμη μνημείο, αλλά με έναν παράδοξο τρόπο μια ζωντανή παρουσία. Είναι κι αυτή η στάση του σώματος πάνω στο παγκάκι που είναι σαν να σε καλεί να καθίσεις λίγο, για ενός λεπτού σιγή.

«ελαφρώς λοξά προς το σύμπαν»

Ο γλύπτης Πραξιτέλης Τζανουλίνος αναφέρει ότι χρωστάμε την εικόνα του Καβάφη σε φράση του Έντουαρντ Μόργκαν Φόρστερ που διατυπώθηκε τον Απρίλιο του 1919 για τον “Έλληνα κύριο με καπέλο που στέκει απολύτως ακίνητος, ελαφρώς λοξά προς το σύμπαν”. Αυτό το «ελαφρώς λοξά προς το σύμπαν», πόσο ταιριαστό για τον Αλεξανδρινό ποιητή. Η μορφή του Καβάφη για το γλυπτό άντλησε έμπνευση από φωτογραφία του αρχείου Καβάφη που τον απεικονίζει καθιστό σε ανάκλιντρο στο διαμέρισμά του στην οδό Λέψιους 10, στην Αλεξάνδρεια, γύρω στο 1930, ενώ στοιχεία όπως τα γυαλιά του ενσωματώθηκαν χάρη σε σύγχρονες τεχνολογίες τρισδιάστατης σάρωσης και εκτύπωσης, με βάση αυθεντικά αντικείμενα.Το γλυπτό φωτίζεται από την σχεδιάστρια φωτισμών Ελευθερία Ντεκώ.

Δεν είναι τυχαία η επιλογή του σημείου απέναντι από την Πύλη του Ανδριανού και στην αρχή του πεζοδρόμου της Διονυσίου Αεροπαγίτου, σε ένα σημαντικό ιστορικό σταυροδρόμι, στους δρόμους που κάποτε περπατούσε και ο ίδιος ο Καβάφης το 1901. Και βεβαίως, βρίσκεται μπροστά από την Ωνάσειο Βιβλιοθήκη και την Onassis Mandra. Είναι το τρίτο τοπόσημο που δημιουργείται για τον Καβάφη με τη συμβολή του Ιδρύματος Ωνάση, μετά το Aρχείο (εγκαινιάστηκε τον Νομέβριο του 2023) και την οικία του στην Αλεξάνδρεια– από τον Μάιο του 2024, το διαμέρισμα όπου ο Κ. Π. Καβάφης έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του και δημιούργησε δεκάδες από τα έργα που τον ανέδειξαν σε παγκόσμιο ποιητή αποκαταστάθηκε και αναδιαμορφώθηκε, ώστε να αναδειχθεί η εικόνα της κατοικίας όπως ήταν στα χρόνια που έζησε ο ποιητής.

«Όλα είναι πολιτισμός»

Το σκεπτικό εξήγησε ο. Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου, Πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση. «Για το Ίδρυμα Ωνάση όλα είναι πολιτισμός – και σίγουρα ο πολιτισμός δεν περιορίζεται στους θεσμικούς χώρους. Αντιθέτως, αποτελεί μέρος της καθημερινής ζωής στον δρόμο, στον αστικό ιστό, στον χώρο των κοινών εμπειριών. Με το πνεύμα αυτό παραδίδουμε στην ήδη αναπλασμένη Διονυσίου Αρεοπαγίτου το γλυπτό έργο του Πραξιτέλη Τζανουλίνου που απεικονίζει τον Κ. Π. Καβάφη. Θυμίζοντας τον πολιτισμό της καθημερινότητας και εντάσσοντας την ποίηση στις καθημερινές διαδρομές μας».
Η πρωτοβουλία αυτή του Ιδρύματος ακολουθεί το πνεύμα μιας παράδοσης που απλώνεται σε πολλά μέρη της Ευρώπης και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το άγαλμα του Φερνάντο Πεσόα στη Λισαβόνα, το μπρούτζινο άγαλμα του Τζέιμς Τζόις στην Τεργέστη, το άγαλμα του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν στην Κοπεγχάγη, καθώς και γλυπτά αφιερωμένα στον Όσκαρ Ουάιλντ στο Λονδίνο, τον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα στη Μαδρίτη, τον Φραντς Κάφκα στην Πράγα και τον Φρεντερίκ Σοπέν στη Βαρσοβία.