Ο Μάριος Χάκκας πέρα από τον θόρυβο της επικαιρότητας
Τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας υποδέχονται τη συλλογή του Γιώργου Χάκκα, ανηψιού του σημαντικού συγγραφέα της Μεταπολίτευσης.
Περιεχόμενα
Η πρόσφατη κατάθεση της Συλλογής Μάριου Χάκκα στα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) έρχεται σε μια στιγμή που το όνομα του σημαντικού συγγραφέα της Μεταπολίτευσης επανέρχεται στο επίκεντρο μιας ευρύτερης δημόσιας συζήτησης. Με αφορμή την αντιπαράθεση ανάμεσα στις Εκδόσεις Άγρα και τον Στάθη Καλύβα για μια ιστορική ανακρίβεια στο βιβλίο του «Big Bang 1970-1973», αξίζει να στρέψουμε την προσοχή μας στο ίδιο το έργο και το αποτύπωμα του Μάριου Χάκκα στη μεταπολεμική ελληνική λογοτεχνία και τον χώρο της Αριστεράς.
Η συλλογή Χάκκα στα ΑΣΚΙ
Τα ΑΣΚΙ ανακοίνωσαν πως υποδέχθηκαν τη συλλογή του Γιώργου Χάκκα για τον θείο του, η οποία περιλαμβάνει πολύτιμα τεκμήρια γύρω από την πρόσληψη και τη διάδοση του έργου του συγγραφέα: αφιερώματα εφημερίδων και περιοδικών, υλικό από θεατρικές παραστάσεις και τιμητικές εκδηλώσεις, δοκίμια και κριτικά κείμενα, αλλά και προσωπικά ίχνη της δημιουργικής του πορείας, όπως τυπογραφικά δοκίμια με χειρόγραφες σημειώσεις, επιστολές και μια σπάνια χειρόγραφη σχολική εφημερίδα που εξέδιδε ο ίδιος το 1948.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι φωτογραφίες που συνοδεύουν την ανακοίνωση: σε μία από αυτές, από τα χρόνια 1964-1965, ο Χάκκας εμφανίζεται στη Φιλοπρόοδο Ένωση Νέων Καισαριανής δίπλα σε μορφές όπως ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Αντώνης Μπριλλάκης. Η εικόνα συμπυκνώνει μια ολόκληρη εποχή πολιτικής και πολιτιστικής ζύμωσης, μέσα στην οποία κινήθηκε ο συγγραφέας.
Στην ανακοίνωσή τους, τα ΑΣΚΙ υπογραμμίζουν ακριβώς αυτή τη διάσταση της προσωπικότητας του Χάκκα: από τη μία, τη συμμετοχή του στην Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά και στις συλλογικές μορφές δράσης της εποχής· από την άλλη, τη σταθερή κριτική του στάση απέναντι σε κάθε μορφή δογματισμού και εξουσίας. Είναι ένα στοιχείο που επανέρχεται συχνά στις αναγνώσεις του έργου του και εξηγεί γιατί ο Χάκκας εξακολουθεί να αφορά νεότερες γενιές αναγνωστών.
Για την ιστορία
Η συγκυρία της ανακοίνωσης, πάντως, δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τη δημόσια αντιπαράθεση των τελευταίων ημερών και της ευρύτερης συζήτησης για την αναθεώρηση της Ιστορίας που ανοίγει την ίδια στιγμή. Η παρέμβαση των Εκδόσεων Άγρα εγκαλεί τους συγγραφείς Στάθη Καλύβα και Νατάσα Τριανταφύλλη για «σοβαρό ατόπημα», καθώς αναφέρουν λανθασμένα ότι ο Χάκκας αυτοκτόνησε, ενώ στην πραγματικότητα πέθανε από καρκίνο το 1972. Η αντίδραση του Στάθη Καλύβα υπήρξε ιδιαίτερα οξεία: έκανε λόγο για «κακοήθεια», υποστήριξε ότι επρόκειτο για προφανές εκ παραδρομής λάθος —σύγχυση με άλλο πρόσωπο που αναφέρεται στην ίδια παράγραφο— και κατηγόρησε την Άγρα για δυσανάλογη δημόσια στοχοποίηση.
Η συζήτηση γρήγορα ξεπέρασε τα όρια μιας απλής διόρθωσης. Άγγιξε ζητήματα ιστορικής ακρίβειας, ευθύνης των εκδοτών και των συγγραφέων. Σε αυτό το κλίμα, η ανακοίνωση των ΑΣΚΙ μοιάζει να επαναφέρει τον διάλογο στο ουσιώδες: στην ίδια τη διαδρομή και την παρακαταθήκη του Μάριου Χάκκα, στη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης συνολικά.
Τελικά, η αξία αυτής της συλλογής βρίσκεται ακριβώς εκεί: όχι μόνο στη διάσωση πολύτιμων τεκμηρίων, αλλά και στη δυνατότητα να ξαναδιαβαστεί ο Χάκκας πέρα από τον θόρυβο της επικαιρότητας ως συγγραφέας μιας βαθιά ανήσυχης, αντιδογματικής και πολιτικά φορτισμένης γενιάς.
* Η συλλογή προσβάσιμη στο αναγνωστήριο των ΑΣΚΙ (Πλατεία Ελευθερίας 1, 2103223062)
