Ελένη Ευθυμίου: «Η συμπερίληψη θα έπρεπε να είναι δεδομένη και αυτονόητη, κι όχι κάτι εξωτικό»

Οι “Τρωάδες” που θα παρουσιαστούν στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου την Παρασκευή 31 Ιουλίου και το Σάββατο 1 Αυγούστου αξίζουν την προσοχή και το ενδιαφέρον μας για πάρα πολλούς λόγους. Καταρχάς, καλλιτεχνικούς. Είναι κορυφαίο αντιπολεμικό έργο και θα το δούμε από έναν καταπληκτικό θίασο που τον αποτελούν η Λυδία Φωτοπούλου (Εκάβη), ο Αργύρης Ξάφης (Ταλφύδιος), η Εύη Σαουλίδου (Ανδρομάχη), η Νάνσυ Σιδέρη (Κασσάνδρα), η Βασιλική Τρουφάκου (Ελένη), ο Γιώργος Χριστοδούλου (Μενέλαος) ενώ θα υπάρχει και ζωντανή μουσική επί σκηνής. Όλοι αυτοί οι ηθοποιοί, ο καθένας κουβαλώντας το ταλέντο του και την εμπειρια του, θα συναντηθούν στην σκηνή με ένα ensemble ερμηνευτών της ομάδας “Εν δυνάμει”, μιας μεικτής ομάδας ερμηνευτών που αποτελείται από άτομα με και χωρίς αναπηρίες. Καθοριστικός συνδετικός κρίκος του εγχειρήματος είναι η δραστήρια Ελένη Ευθυμίου η οποία σκηνοθετεί τις “Τρωάδες” του Ευρυπίδη σε μετάφραση Γιάννη Τσαρούχη και δική της διασκευή και συνεργάζεται εδώ και αρκετά χρόνια με την ομάδα “Εν δυνάμει”. Επομένως, ακούγεται πολύ λογικό το Εθνικό Θέατρο να της εμπιστευτεί τη σκηνοθεσία αυτής της παράστασης, που μπορεί να κάνει περήφανους την κορυφαία μας θεατρική κρατική σκηνή, το Φεστιβάλ Αθηνών αλλά και κάθε συντελεστή που συμμετέχει, για τον εξής πολύ σημαντικό της χαρακτήρα: οι “Τρωάδες” στις 31 Ιουλίου θα γίνουν η παράσταση που καθιστά το θέατρο της Επιδαύρου, για πρώτη φορά στην ιστορία του, προσβάσιμο και σε άτομα με αισθητηριακές αναπηρίες. Με την υποστήριξη της Alpha Bank και τη συμβολή της “Liminal”, έχουν εξασφαλιστεί οι προϋποθέσεις για μια ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αισθητηριακές αναπηρίες σε κάθε στάδιο της δράσης.

Είναι πολύ σημαντικό να αναφέρουμε τις λεπτομέρειες: προβλέπεται μεταφορά από το κτήριο Τσίλλερ προς και από την Επίδαυρο, για τους θεατές και τους συνοδούς τους, ενώ κατά τη διάρκεια της διαδρομής εξειδικευμένοι θεατρολόγοι και δραματουργοί θα προσφέρουν εισαγωγή στην ιστορία του χώρου, το έργο του Ευριπίδη και την ίδια την παράσταση. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία της βιωματικής πρώτης εμπειρίας μέσα από την απτική εξοικείωση με τη σκηνική και ενδυματολογική αισθητική της παράστασης. Η δράση θα πλαισιώνεται από πλούσιο εποπτικό και υποστηρικτικό υλικό όπως μακέτα σκηνικού και δείγματα κοστουμιών της παράστασης καθώς και το πρόγραμμα αυτής σε γραφή braille. Κατά την άφιξη στο Αρχαίο θέατρο Επιδαύρου, εξειδικευμένο προσωπικό θα υποδεχτεί και θα καθοδηγήσει τους θεατές, παρέχοντας εναλλακτικούς τρόπους πρόσβασης στο θέατρο, είτε με ειδικά οχήματα είτε μέσω οργανωμένης διαδρομής. Καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης διασφαλίζονται συνθήκες καθολικής προσβασιμότητας, με διερμηνεία στη νοηματική, υπέρτιτλους και ακουστική περιγραφή μέσω ειδικών ακουστικών. Αντίστοιχη μέριμνα λαμβάνεται και για την ασφαλή αποχώρηση και επιστροφή τους στην Αθήνα.

Η παράσταση σας ορίζει το «χωρίς αποκλεισμούς» καθώς και συμμετέχουν άτομα με αναπηρίες και είναι μια παράσταση με πλήρη προσβασιμότητα.
Έχουμε κάνει πολλές παραστάσεις ως «Εν δυνάμει» στις οποίες επιτυγχάνεται η πλήρης συμπερίληψη επί σκηνής αλλά δεν είχαμε ποτέ την ευκαιρία να είναι πλήρως προσβάσιμες καθώς οικονομικά δεν είχαμε αυτή τη δυνατότητα. Επομένως, είναι μια πολύ ευτυχής συγκυρία αυτή η πρωτοβουλία του Εθνικού Θεάτρου τόσο ως προς την ανάθεση μιας τέτοιας δουλειάς- ήταν πρόταση της Αργυρώς Χιώτη και της Ιώς Βουλγαράκη το να συμπεριλάβω ανάπηρους ηθοποιούς στο θίασο των «Τρωάδων»- όσο και ως προς την ολοκλήρωση αυτής της ιδέας της ισοτιμίας με την συνεργασία που γίνεται με τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό «Liminal» προκειμένου η παράσταση μας να είναι προσβάσιμη και για τους ανθρώπους με αισθητηριακές αναπηρίες.

Για πρώτη φορά η Επίδαυρος θα γίνει για μία ημέρα προσβάσιμη σε άτομα με αισθητηριακές, οπτικές και ακουστικές αναπηρίες. Τι ακριβώς σημαίνει αυτό;
Εκτός από τους ανθρώπους με κινητικές αναπηρίες -για τους οποίους ορίζονται συγκεκριμένες θέσεις- θα μπορέσουν να παρακολουθήσουν την παράσταση άνθρωποι που έχουν κάποια οπτική ή ακουστική βλάβη. Για τους μη ακούοντες θα υπάρχει διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα και υπέρτιτλοι οι οποίοι θα διευκρινίζουν εάν εκείνη τη στιγμή ακούγεται μουσική ή με ποιό τόνο ειπώνεται κάτι. Αντίστοιχα για τους ανθρώπους με οπτική αναπηρία προβλέπεται ακουστική περιγραφή μέσω ακουστικών που θα γίνεται ζωντανά, ταυτόχρονα με την παράσταση. Στο πούλμαν που παρέχει το Εθνικό Θέατρο με δωρεάν μετακίνηση από και προς το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου θα γίνει απ’ όσο γνωρίζω και απτική ξενάγηση, που σημαίνει ότι οι άνθρωποι με οπτική βλάβη θα έχουν τη δυνατότητα να πιάσουν με τα χέρια τους τις υφές του σκηνικού, των υφασμάτων, πιθανόν να μπορέσουν να ακούσουν κι από πριν τις φωνές των ηρώων και να ταυτίσουν τον καθένα με το ηχόχρωμα του.

Είναι και η δική σας πρώτη σας φορά στην Επίδαυρο.
Ναι. Και είναι μεγάλη η αγωνία μου απέναντι στην ευθύνη που προκύπτει από όλο αυτό το εγχείρημα. Από την άλλη το βιώνω με τεράστια χαρά και προσπαθώ όσο μπορώ να μην συνδέω την επιθυμία μου η δουλειά μας να πετύχει καλλιτεχνικά με το κομμάτι της συμπερίληψης και της πλήρους πρόσβασης του κοινού. Θέλω να πω πως, η παράστασή μας είτε πάει άψογα είτε απλώς καλά το κομμάτι της συμπερίληψης θα έπρεπε να είναι δεδομένο και να γίνει κεκτημένο και κανονικότητα ανεξάρτητα του συγκεκριμένου καλλιτεχνικού εγχειρήματος. Εμείς να είμαστε απλώς μία πιο συνειδητή “αρχή” για να αρχίσει το αυτονόητο να γίνεται πράξη.

Πορεύεστε χρόνια με την ομάδα «Εν δυνάμει».
Η «Εν δυνάμει» είναι μια ομάδα μεικτή στην οποία συμμετέχουν καλλιτέχνες και καλλιτέχνιδες με και χωρίς αναπηρίες. Η ομάδα προάγει μέσα από τη δράση της την έννοια της ουσιαστικής συμπερίληψης και προτείνει ένα μοντέλο ισότιμης συνύπαρξης. Έχουμε κάνει έως σήμερα τέσσερις ολοκληρωμένες μεγάλες παραγωγές. Η συνεργασία ξεκίνησε το 2013 και διατρέχει σταθερά την πορεία μου ως σκηνοθέτρια όλα αυτά τα χρόνια και φυσικά την έχει σημαδέψει και την ορίσει με διάφορους τρόπους, όπως αντίστοιχα η πορεία της ομάδας «Εν δυνάμει» έχει εμποτιστεί και από τη δική μου συμβολή ως σκηνοθέτρια. Η ομάδα κάνει κι άλλες καλλιτεχνικές δράσεις πέρα από θέατρο και έχει κι άλλους σκηνοθέτες και σκηνοθέτριες, εικαστικούς και project managers με τους οποίους συνεργάζεται, όπως αντίστοιχα κι εγώ έχω παράλληλα ανεξάρτητη δραστηριότητα ως freelancer σκηνοθέτρια σε άλλου τύπου παραγωγές. Υπάρχει όμως μεταξύ μας μια σχέση καθοριστική και γι’ αυτό συνειδητά αποκαλώ την ομάδα και οικογένεια.

Πώς ακριβώς εννοείτε το «με έχει ορίσει και σημαδέψει»; Έχει και δυσκολίες αυτή τη συνεργασία;
Δε θα χρησιμοποιούσα τη λέξη «δυσκολίες». Σίγουρα είναι διαφορετικός ο τρόπος διαχείρισης των πραγμάτων. Υπάρχει ανάγκη να δημιουργηθεί ο χώρος της προσωπικής επαφής, της προσωπικής κατάθεσης, να αξιοποιηθεί το ανθρώπινο δυναμικό φωτίζοντας αυτό που κοινωνικά διαβάζεται «αδυναμία» ως δυνατότητα. Επίσης χρειάζεται άλλος χρόνος να γίνουν τα πράγματα, επιμονή και υπομονή. Όταν αναφέρω πως “με έχει ορίσει” εννοώ ότι μέσα από τη συνεργασία μας έρχομαι σε επαφή με ένα μεγαλύτερο πλούτο της ανθρώπινης εμπειρίας, συναναστρέφομαι νέους ανθρώπους ανοιχτούς, διαθέσιμους αλλά και με πρόσωπα που έχουν μία διαφορετική αντίληψη της πραγματικότητας – μέσα από αυτούς βλέπω κι εγώ τα πράγματα διαφορετικά. Παράλληλα όλα αυτά τα χρόνια έχω βρει χώρο και χρόνο να ερευνήσουμε παρέα και να πειραματιστούμε φτιάχνοντας μία δική μας καλλιτεχνική γλώσσα. Και φυσικά το βίωμα αυτό με επηρεάζει και στην υπόλοιπη καλλιτεχνική μου δραστηριότητα έξω από την ομάδα. Αναζητώ διαρκώς το αλλόκοτο, το τρυφερό, το ειλικρινές, το ανοιχτό, το οικείο, το ακατέργαστο, το ομαδικό, το αλληλέγγυο, ποιότητες όχι δεδομένες που όμως υπάρχουν στην ομάδα Εν Δυνάμει.

Πώς ήταν οι πρόβες με αυτόν τον θίασο; Ναι μεν η «Εν δυνάμει» είναι μια μεικτή ομάδα αλλά σε αυτή την παράσταση ήρθαν και «εξωτερικοί» συνεργάτες, ηθοποιοί οι οποίοι μπορεί να μην είναι εξοικειωμένοι με αυτή τη συνθήκη.
Αυτή η συνύπαρξη υπήρξε από την πρώτη στιγμή μία πολύ ζεστή αλλά και ενδιαφέρουσα εμπειρία για όλες και όλους. Στον θίασο των «Τρωάδων» συμμετέχουν και μερικοί απ’ τους πιο αναγνωρισμένους ηθοποιούς της Ελλάδας. Νομίζω ότι κάθε ηθοποιός, ανάπηρος ή μη βρήκε τον χώρο και τον χρόνο να φέρει κάτι δικό του με την έννοια ότι αυτή η ειλικρίνεια που κατατίθεται από τους ανθρώπους με αναπηρία ωθεί και τους επαγγελματίες να βουτήξουν στη διαδικασία με έναν τρόπο πιο προσωπικό και ειλικρινή. Επομένως, θα έλεγα ότι είναι μια πολύ ευλογημένη συνάντηση στην οποία όλοι δίνουν και παίρνουν. Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, η διαδρομή είναι πολύ διεισδυτική και βαθιά.

Γιατί απ’ όλες τις μεταφράσεις επιλέξατε αυτή του Τσαρούχη;
Ένιωσα ότι στη μετάφραση του Τσαρούχη ο λόγος είναι ο πιο άμεσος, ο πιο ανθρώπινος, ο πιο απλός. Ταυτόχρονα μου άρεσε που και ο ίδιος ο Τσαρούχης μέσα από τη μετάφραση του έχει κάνει μια δική του ανάγνωση των «Τρωάδων» και θέλοντας κι εγώ η ίδια να παρέμβω στο κείμενο ώστε να μπορέσω να συμπεριλάβω την εποχή μας, τους ανθρώπους με αναπηρίες, τις σκέψεις μου και τους δικούς μου δαίμονες, εκεί βρήκα περισσότερο χώρο και γόνιμο έδαφος. Δεν ήθελα σε αυτή την παράσταση και σε αυτό το έργο να διαχειριστώ μία πιο καλλιεπή μορφή του λόγου και πιο φορμαρισμένη, πιο μουσική. Προτιμούσα κάτι πιο γήινο, πιο ανθρώπινο, πιο άμεσο. Το βρήκα στον Τσαρούχη.

Τι διασκευή έχετε κάνει; Ποιές πτυχές θέλατε να φωτίσετε περισσότερο;
Στη δική μου διασκευή αρκετά πράγματα από το αρχικό κείμενο έχουν μετακινηθεί ελαφρώς και αυτό προέκυψε από την ανάγκη μου να συμπεριλάβω με έναν σωστό δραματουργικά τρόπο τους ανθρώπους με αναπηρίες, να φωτιστεί ακόμα πιο καθαρά η παρουσία του άμαχου πληθυσμού και η αίσθηση ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες έρχονται κι αυτοί από μια ξεχωριστή ομάδα που σταδιακά ενσωματώνεται στο σύνολο- δεν καμωνόμαστε ότι έρχονται όλοι από το ίδιο μετερίζι. Επίσης προσπαθώντας να συνομιλήσω άμεσα με την εποχή μας χωρίς περιγραφικό τρόπο, μορφοποίησα αρκετά και τα χορικά, εκκινώντας από την αρχική ιδέα του Ευρυπίδη αλλά κάνοντας σαφείς νύξεις για τις σημερινές συγκρούσεις μεταξύ της δύσης και της ανατολής: νύξεις για τους κατακτητικούς πολέμους που γίνονται ανά τον κόσμο, για τις γενοκτονίες -μιλάω για τη Γάζα φυσικά- ή για τον πόλεμο που έχει κηρύξει η Αμερική με το Ισραήλ απέναντι στις χώρες της Μέσης Ανατολής. Πάντοτε με τρόπο υπαινικτικό και αφαιρετικό, ωστόσο υπαρκτό. Με απασχόλησε πολύ η αρχική ιδέα του Ευριπίδη να δημιουργήσει αυτή τη ρήξη με το θεϊκό στοιχείο μέσα από την Εκάβη. Εμένα μου βγήκε να πάω στα άκρα αυτή τη σχέση και να μιλήσω για έναν κόσμο όπου οι θεοί βρίσκονται πιο πολύ μέσα στις αφηγήσεις των ανθρώπων και δεν είναι υπαρκτά πρόσωπα. Στην πρώτη σκηνή του έργου του Ευριπίδη βλέπουμε κανονικά τον Ποσειδώνα να συνομιλεί με την Αθηνά, ενώ στη δικιά μας διασκευή αυτό διαφοροποιείται και οι θεοί είναι πρόσωπα που αντιλαμβανόμαστε μέσα από τα λόγια των ανθρώπων. Θίγουμε κι άλλα ζητήματα, όπως αυτό της πατριαρχίας που υπάρχει πάρα πολύ έντονα στο κείμενο των «Τρωάδων» μέσα από τις ίδιες τις Τρωαδίτισσες, οι οποίες με έναν τρόπο ορίζονται μέσα από τον άντρα – για παράδειγμα ψάχνουν τη θέση τους σε έναν κόσμο όπου ο άντρας έχει πεθάνει στον πόλεμο. Όλο αυτό έχει μαλακώσει και ταυτόχρονα σχολιάζεται ως ευθύνη των γυναικών που δέχτηκαν παθητικά αυτό τον πόλεμο και εν μέρει τον υποστήριξαν χωρίς να προσπαθήσουν να διαφοροποιηθούν. Αλλά όλα αυτά είναι νύξεις, όπως σας είπα, και αφορούν περισσότερο την ανάγνωση του έργου στην εποχή μας. Άλλωστε οι «Τρωάδες» είναι ένα έργο το οποίο μέσα στα χρόνια προσαρμόζεται και εγκολπώνει τις εκάστοτε κοινωνικές πληγές. Για παράδειγμα στη διασκευή του Ζαν Πωλ Σαρτρ που υπήρξε και έμπνευση για τη διασκευή μας ο συγγραφέας σχολιάζει μέσα από τις Τρωάδες την εισβολή στην Αλγερία δίνοντας στην Εκάβη έναν έντονο αποικιοκρατικό λόγο. Έτσι κάπως και στη δική μου διασκευή υπάρχουν διαφοροποιήσεις προκειμένου να μιλήσουμε λίγο πιο ανοιχτά αλλά και λίγο πιο αιχμηρά για τα ζητήματα που μας πληγώνουν σήμερα, πχ. για τον ρόλο της γυναίκας, πώς η Ελένη φτάνει να είναι το εξιλαστήριο θύμα και της φορτώνουν έναν ολόκληρο πόλεμο, κι άλλα τέτοια «μικρά» μεγάλα πραγματάκια…

Είπατε ότι οι «Τρωάδες» είναι από τα έργα που εγκολπώνουν την εποχή μας. Ποιά αρχαία τραγωδία δεν το κάνει αυτό;
Φυσικά, δεν αμφισβητώ τη διαχρονικότητα κάθε σωζόμενης τραγωδίας. Ωστόσο ας σταθούμε στο γεγονός ότι οι Τρωάδες συμπυκνώνουν με έναν πολύ έντονο τρόπο πολλές τραγικές πτυχές της σημερινής πραγματικότητας μας. Εν έτει 2026, το να σκοτώνονται καθημερινά παιδιά στο όνομα του κέρδους, το να υφίσταται κάθε μορφής κτηνωδίας ο άμαχος πληθυσμός και η πλειοψηφία της ανθρώπινης κοινωνίας να στέκει αμέτοχη και να το δέχεται όλο αυτό παθητικά, ως μέρος μιας θλιβερής κανονικότητας είναι κάτι που δε χωράει σε λόγια. Κάπως έτσι έρχεται η ποίηση να μιλήσει γι’ αυτά τα ζητήματα. Αντίστοιχα μέσα από το έργο του μεγάλου τραγωδού υπάρχει χώρος να ακουστεί η γυναικεία φωνή που και στις μέρες μας ακόμα πολύ συχνά φιμώνεται και χάνεται μέσα σε μία καλά συντηρημένη πατριαρχική πραγματικότητα. Ε, κι εμείς μέσα από το εμβληματικό αυτό έργο αναζητούμε να βρούμε πιο “ενεργητικές” πτυχές στη διαχείριση του θρήνου, στη στάση αυτή των γυναικών ώστε να μην παραδίδονται στο πένθος και να διεκδικούν τρόπους να υπάρξουν μέσα στη συνθήκη της σκλαβιάς να παραμένουν με το κεφάλι ψηλά.

Η κουβέντα μας στρέφεται και γύρω από το σώμα σε μια εποχή που μας έχει επιβάλει υψηλές απαιτήσεις και καλλίγραμμα πρότυπα.
Δουλεύω με σώματα ποικίλα που δεν είναι τα καλλίγραμμα ή ομοιόμορφα αλλά αληθινά – αυτά δηλαδή που πραγματικά συναντάμε σε μια κοινωνία: γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, παιδάκια, ανάπηρα σώματα, αντρικά αδύναμα σώματα γιατί έχουμε κι ένα αγόρι με κάποια αναπηρία στο θίασο, θεωρώντας ότι ο άμαχος πληθυσμός δεν είναι μόνο γυναίκες αλλά και αδύναμοι άντρες. Δυστυχώς κάπου σταματάει κι ο αριθμός των ανθρώπων που μπορούμε να συμπεριλάβουμε στον θίασο και δεν έχουμε ηλικιωμένους για παράδειγμα αλλά σε κάθε περίπτωση με έναν συμβολικό τρόπο δίνεται το σήμα της ποικιλίας των σωμάτων. Συνήθως όταν φτιάχνουμε μια κοινωνία πάνω στη σκηνή δεν την βλέπουμε αυτή την ποικιλία.

Το πρώτο πράγμα που σκεφτόμαστε για τις «Τρωάδες» είναι ότι αφορούν το παράλογο του πολέμου. Αναφερθήκατε πριν στην γενοκτονία που συντελείται στη Γάζα και γενικά στους πολέμους στη Μέση Ανατολή. Βλέπουμε πλέον στο κινητό εικόνες βίας σε ζωντανή μετάδοση. Με τρομάζει η πιθανότητα να συνηθίσουμε τη φρίκη…
Δεν συνηθίζεται αυτή η εικόνα. Υπάρχει μια τάση της εποχής να μας αποκτηνώσει μέσα από τις οθόνες και τις εικόνες που μας εθίζουν στη φρίκη. Αυτή η συνήθεια και η παθητικότητα απέναντι στη βία είναι και ό,τι χειρότερο μπορεί να μας συμβεί και νομίζω ότι βρισκόμαστε σε αυτό το σημείο μηδέν ως κοινωνίες. Η οθόνη μάλιστα μας υπνωτίζει, μας εθίζει στην ιδέα της φρίκης ως κάτι λογικό και τελικά ξεχνάμε να σηκώσουμε το κεφάλι μας για να βρούμε την ενσυναίσθηση και στον διπλανό μας. Δεν είμαι μόνο απαισιόδοξη για το ανθρώπινο είδος αλλά δεν μπορώ να αγνοήσω το ότι βρισκόμαστε σε μια πολύ κακή στιγμή της ανθρωπότητας. Βλέπουμε πόλεμο, βία, ταξικότητα, άνοιγμα της κοινωνικής ψαλίδας. Γινόμαστε δέκτες ενός βομβαρδισμού άσχημων εικόνων, συνηθίζουμε και δεν μας ξενίζει πλέον τίποτα και τελικά δεν αντιστεκόμαστε με τον ίδιο τρόπο. Πάντα όμως θα ελπίζω σε κάποια ανατροπή, σε μια επανάσταση. Ακόμα κι αν χρειαστεί να πεθάνουμε όλοι και να γεννηθεί κάτι καινούργιο, θέλω να πιστεύω ότι θα υπάρχει κάτι καλύτερο από αυτό που έχουμε στα χέρια μας. Κι ως νέα μητέρα οφείλω να είμαι αισιόδοξη…

Είστε σκηνοθέτης, ηθοποιός, τραγουδίστρια. Πότε βγαίνει μια ιδιότητα μπροστά;
Τα τελευταία χρόνια κυρίως σκηνοθετώ και οι άλλες ιδιότητες με συνοδεύουν με τη γνώση της τεχνικής που απαιτείται για κάθε πράγμα που μπορεί να ζητάω. Η σχέση μου με τη μουσική καθορίζει πάρα πολύ και τον τρόπο με τον οποίο βλέπω ένα έργο και το προσεγγίζω. Από εκεί και πέρα η ιδιότητα μου ως περφόρμερ είναι κάτι που έρχεται και φεύγει. Απολαμβάνω πολύ όποτε τυχαίνει να υπηρετήσω το όραμα κάποιου άλλου σκηνοθέτη ως περφόρμερ και πιστεύω πως πάντα παίζοντας βρίσκεις τον τρόπο να βγάλεις φτερά και να πετάξεις, να εκφράσεις κάτι προσωπικό και συνάμα κάτι μεγαλύτερο και πέρα από εσένα. Η σκηνοθεσία είναι εξαιρετικά δημουργική δουλειά, ταυτόχρονα όμως έχει και μεγαλύτερη ευθύνη.

Το επάγγελμα του σκηνοθέτη ούτως ή άλλως προϋποθέτει τη στενή συνεργασία με άλλους ανθρώπους αλλά το να είσαι μέλος μιας ομάδας που περιλαμβάνει και άτομα με αναπηρίες χρειάζεται κι άλλες ποιότητες;
Δυστυχώς στο επάγγελμά μας τίποτα δεν προϋποτίθεται. Ο καθένας και η καθεμία μας μπορεί να μπει σε μια τέτοια ιστορία και να το κάνει με τον δικό του τρόπο. Άλλοτε καλό, άλλοτε κακό. Η κάθε συνάντηση ενός σκηνοθέτη με τον θίασο είναι ποιοτικά διαφορετική και εμποτίζεται από τα στοιχεία της προσωπικότητας όλων. Τα στοιχεία που συνθέτουν τη δική μου προσωπικότητα πιστεύω πως έχουν βοηθήσει ώστε να προχωρήσει αυτή η συνεργασία αλλά και έχουν αντίστοιχα μετασχηματιστεί και από τα άτομα που συνθέτουν αυτή τη συνεργασία. Οπότε δε θεωρώ ότι για να σκηνοθετήσει κάποιος έναν μεικτό θίασο χρειάζεται να έχει ειδικές γνώσεις ή συγκεκριμένα χαρακτηριστικά πέρα από την ανοιχτότητα και την διαθεσιμότητα που ούτως ή άλλως για μένα είναι προϋπόθεση για το επάγγελμα της σκηνοθεσίας. Καλώ τους συναδέλφους και τις συναδέλφισσες σκηνοθέτριες να μην βλέπουν τη δημιουργία μεικτών θιάσων ως κάτι που απαιτεί ειδικό βάρος γιατί αυτό καταλήγει να λειτουργεί ως ανασταλτικός παράγοντας και εν τέλει ως δικαιολογία. Η συμπερίληψη θα έπρεπε να υπάρχει κοινωνικά σε όλα τα πεδία της καθημερινότητας αλλά και της τέχνης και θα έπρεπε να είναι η κανονικότητα και όχι κάτι ειδικό. Για μένα δε θα έπρεπε να υπάρχει καν ο όρος συμπερίληψη. Το να χρησιμοποιούμε ως επίτευγμα το ειδικός βάρος που φέρει αυτή η συνεργασία νομίζω ότι στην πραγματικότητα πιο πολύ φωτίζει τη δυσκολία του εγχειρήματος και επιφορτίζει με έναν υπερθετικά θετικό τρόπο τη δουλειά μου. Θα έπρεπε να είναι κάτι δεδομένο, κάτι αυτονόητο κι όχι κάτι εξωτικό. Κι όσο παραμένει εξωτικό, παραμένει και κοινωνικό πρόβλημα.

Τι σας έμαθε όλη αυτή η εμπειρία;
Με έκανε να ψάχνω να βρω ενδιαφέρουσες λύσεις, με έκανε φίλη με μεγαλύτερη ποικιλία ανθρώπων, μου έδωσε πιο ανοιχτό πεδίο οπτικής στα πράγματα. Νιώθω πιο πλούσια τόσο σαν καλλιτέχνιδα όσο και σαν άνθρωπος.

info: Μετάφραση: Γιάννης Τσαρούχης
Διασκευή—Σκηνοθεσία: Ελένη Ευθυμίου
Σύμβουλος δραματουργίας: Σοφία Ευτυχιάδου
Σκηνικά: Ευαγγελία Κιρκινέ
Κοστούμια: Άγγελος Μέντης
Μουσική: Λευτέρης Βενιάδης
Κίνηση: Τάσος Παπαδόπουλος
Φωτισμοί: Ζωή Μολυβδά – Φαμέλη
Σχεδιασμός ήχου: Σοφία Καμαγιάννη
Μουσική διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου
Παίζουν (αλφαβητικά): Αργύρης Ξάφης (Ταλθύβιος), Εύη Σαουλίδου (Ανδρομάχη), Νάνσυ Σιδέρη (Κασσάνδρα), Βασιλική Τρουφάκου (Ελένη), Λυδία Φωτοπούλου (Εκάβη), Γιώργος Χριστοδούλου (Μενέλαος)
Χορός (αλφαβητικά): Μύριαμ Σοφία Αρτζανίδου, Μαρία Δαχλύθρα, Eλένη Δημοπούλου, Νίκος Κυπαρίσσης, Ειρήνη Κουρούβανη, Λωξάνδρα Λούκας, Λυγερή Μητροπούλου, Θεανώ Παπαβασιλείου, Κατερίνα Παπανδρέου, Νίκη Πεταλά, Χρύσα Τουμανίδου
Μαζί τους, στους ρόλους της νεαρής Πολυξένης και του μικρού Αστυάνακτα η Άνα Τζουλάκη Χριστοδούλου και ο Μιχάλης Μήτσης αντίστοιχα.
Μουσικοί επί σκηνής: Σοφία Καμαγιάννη (πιάνο), Γιώργος Μπουκαούρης (κρουστά), Σοφιανός Πεσιρίδης (όμποε)

Χρήσιμες πληροφορίες για την παράσταση
Για κρατήσεις θέσεων σχετικά με την προσβάσιμη παράσταση «Τρωάδες» στο Αρχαίο Θέατρο
Επιδαύρου, το κοινό μπορεί να απευθύνεται στο Εθνικό Θέατρο, μέσω email [email protected],
μέσω τηλεφώνου στο Γραφείο Ομαδικών Πωλήσεων: 2107001468 (Δευτέρα – Παρασκευή: 09.00-15.00).
Για υποστήριξη στη διαδικασία κράτησης θέσεων οι θεατές μπορούν να επικοινωνούν με την εταιρεία
Liminal στο [email protected]