Τα αστέρια της Finos Film «τραγουδάνε» ακόμη

Η Αλεξάνδρα Λαδικού, η πρωταγωνίστρια της ποιητικής «Παρένθεσης» του Τάκη Κανελλόπουλου αλλά και του αξεπέραστου φιλμ του Βασίλη Γεωργιάδη «Τα κόκκινα φανάρια». Η Καίτη Ιμπροχώρη που αγαπήσαμε εξίσου μέσα από το σινεμά, το θεάτρο και την τηλεόραση. Όμορφες και σήμερα και οι δύο, διακριτικές και χαμηλών τόνων αλλά με παρουσία που δεν περνά απαρατήρητη στον χώρο, έχουν πιάσει κουβέντα την ώρα που ο Νίκος Καβουκίδης, ο βετεράνος διευθυντής φωτογραφίας του ελληνικού σινεμά και στενός συνεργάτης του Φίνου, μπαίνει στο φουαγιέ, φωτεινός μέσα στα λευκά του ρούχα. Λίγα μέτρα πιο πέρα και η Μαρία Ιωαννίδου, μέσα στο στρας και στην πέρλα «παίζει» με τους φωτογράφους με αυτόν τον κορίτσιστικο αέρα που ήταν το χαρακτηριστικό της παρουσίας της στο ελληνικό σινεμά, για να πάρει κι αυτή μερικά λεπτά αργότερα τη θέση της στο τραπέζι της γυναικοπαρέας. Ο Σωτήρης Τζεβελέκος, που έκανε αξέχαστους τους «μικρούς» του ρόλους, γλυκός και προσινής με μια απλότητα, ίδιον των λαΐκών ανθρώπων, με το που μπαίνει κατευθύνεται αμέσως στη μεριά του Καβουκίδη να πούνε δυό κουβέντες. Να κι ο Γιώργος Αρβανίτης, ο κινηματογραφιστής που φώτισε τις ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου αφού προηγουμένως είχε ξεχωρίσει κι αυτός στο ελληνικό σινεμά του ’60, ήρθε για να τιμήσει τους συναδέλφους του, λίγο πιο πίσω και η Άννα Φόνσου, που τα τελευταία χρονια την μνημονεύουμε περισσότερο για το σημαντικό της έργο για το «Σπίτι του ηθοποιού», χαιρετάει τους παλιούς της γνώριμους.

Ένα θέατρο μ’ αστέρια…

Για αυτή τη μάζωξη, που είχε κάτι από συνάντηση παλιών συμμαθητών οι οποίοι βρίσκονται μετά από καιρό και λένε ιστορίες, θυμούνται τα παλιά, όχι με παρελθοντολαγνεία αλλά στη δική τους περίπτωση ως φορείς ιστορίας, της πορείας του ελληνικού σινεμά στην πιο λαμπρή και χρωματιστή εκδοχή του, στην εποχή της θρυλικής Finos Film, ήταν ιδανικό σκηνικό το ατμοσφαιρικό φουαγιέ του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά, ίσως ο πιο καλαίσθητος θεατρικός χώρος υποδοχής, με φινέτσα και στυλ άλλης εποχής, που επιβάλλει και ένα αίσθημα νοσταλγίας. Κυριάρχησε η νοσταλγία το βράδυ της Δευτέρας στην τελετή βράβευσης των παλιών ηθοποιών του ελληνικού κινηματογράφου για την συνεισφορά τους στο σινεμά και τον ελληνικό πολιτισμό, μια πρωτοβουλία του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με τη Finos Film. Δεν ήταν όμως, μια «στείρα» νοσταλγία αλλά μια απολύτως συναισθηματική συνθήκη για όσους βρεθήκαμε εκεί, με μια διάχυτη και στέρεη αίσθηση σεβασμού απέναντι στους ανθρώπους που είναι οι ήρωες των παιδικών μας χρόνων, με αυτό το «μας» να προσδιορίζει κάθε επόμενη γενιά. Γιατί, όπως πολύ σωστά προλόγισε τη βραδιά και συνόψισε το νόημα της ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Ορέστης Ανδρεαδάκη, «Τα αστέρια είναι παντοτινά».

«Απόψε βραβεύουμε ηθοποιούς της χρυσής εποχής του ελληνικού κινηματογράφου και στο πρόσωπό τους βραβεύουμε ολόκληρες γενιές ηθοποιών που άνοιξαν για εμάς τον δρόμο», είπε ο πρόεδρος του ΔΣ του φεστιβάλ ο ηθοποιός Άκης Σακελλαρίου. Κι αυτό είναι μια μεγάλη αλήθεια, που επιβεβαιώθηκε και στα όσα είπε στη συνέχεια ο έτερος παρουσιαστής της τελετής, ο Στέλιος Μάινας, ο οποίος με λίγα λόγια, βγαλμένα όπως φάνηκε από καρδιάς και με το συναίσθημα οδηγό, μας μετέφερε στη δεκαετία του ’60: «στην ευρύτερη περιοχή της γειτονιάς μου ευδοκιμούσαν τουλάχιστον 15 κινηματογράφοι. Κάποιοι από αυτούς με προβολές από τις 14:00 το μεσημέρι. Πασατέμπος και ηλιόσπορος καταναλώνονταν σε ποσότητες, αλλά και το αναψυκτικό Tam-Tam της εποχής και το σάμαλι, το παστέλι και το κωκ. Εδώ φτιάχνονταν τα όνειρα. Ο Έλληνας είχε ματώσει από έναν πόλεμο, είχε ανάγκη να δροσίσει το χειλάκι του με γέλιο, ήθελε λίγο παραμύθι, να ταξιδέψει, να ξεχάσει τη φτώχεια του και τα βάσανά του, ήθελε χρόνο να επουλώσει τις πληγές του. Η κλειστή αίθουσα με τη χαρακτηριστική μυρωδιά της κουρτίνας τον χειμώνα και τα θερινά σινεμά με την ευωδιά του αγιοκλήματος και των γιασεμιών το καλοκαίρι ταξίδεψαν γενιές Ελλήνων. Σήμερα είμαστε εδώ για να τιμήσουμε αυτούς τους κατασκευαστές ονείρων, αυτούς τους ήρωες που μας έγιναν τόσο οικείοι, τόσο απαραίτητοι όσο το καθημερινό μας ψωμί». Ναι, είναι τόσο μεγάλη αυτή η καθολική οικειότητα με την χρυσή εποχή του δικού μας κινηματογράφου, που έχει γίνει ταυτοτικό χαρακτηριστικό της ελληνικότητας μας.

Η Υπουργός Πολιτισμού στην ομιλία της μνημόνευσε τον πατριάρχη του ελληνικού σινεμά, τον Φιλοποίμενα Φίνο: «Οι καλλιτέχνιδες και οι καλλιτέχνες που έχουμε τη χαρά να τιμούμε σήμερα μετρούν πολλές δεκαετίες πορείας και πρόλαβαν, περισσότερο ή λιγότερο, τη χρυσή εποχή του ελληνικού κινηματογράφου, η οποία εν πολλοίς συνδέεται με τη Φίνος Φιλμ και τον ίδιο τον Φιλοποίμενα Φίνο. Έναν ασυμβίβαστο και ρομαντικό λάτρη του κινηματογράφου, ο οποίος αρνήθηκε πεισματικά μέχρι το φυσικό του τέλος να μεταπηδήσει στην αρτιγέννητη, αλλά επελαύνουσα τότε, τηλεόραση. Τον πληρέστερο ίσως άνθρωπο του σινεμά, που πέρασε από την Ελλάδα, ο οποίος έχτισε μια μικρή αυτοκρατορία και ανέδειξε πάμπολλους ηθοποιούς, σκηνοθέτες, σεναριογράφους, τεχνικούς, που έμελλε να διαγράψουν μετεωρική πορεία, έχοντας περάσει από το “σχολείο” της Φίνος Φιλμ».

Τσίχλες, θρύλοι και λουστράκοι

Στη συνέχεια βραβεύτηκαν και ανέβηκαν στη σκηνή: Η Καίτη Ιμπροχώρη η οποία, όταν ρωτήθηκε για συνεργασίες που ξεχώρισε, ανακάλεσε αυτές με τον Κώστα Βουτσά και τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο στο θέατρο. Η Μαρία Ιωαννίδου που μας αιφνίασε χαριτολογώντας «εμένα γιατί με καλέσατε, οι τσίχλες μου είχαν το ταλέντο» και διηγήθηκε με διάθεση…αυτοτολαρίσματος ότι ο Δαλιανίδης της είπχε πει ότι η τσίχλα της έχει το ταλέντο. Ο Βασίλης Καΐλας, ο αγαπημένος «Λουστράκος» του ελληνικού σινεμά (και της σκηνοθέτιδας Μαρίας Πλυτά) τον οποίο ανακάλυψε πρώτος ο Μιχάλης Κακογιάννης όταν τον είδε να παίζει στην είσοδο της πολυκατοικίας όπου έμεναν ο Δημήτρης Χορν με την Έλλη Λαμπέτη την  περίοδο που γύριζε το «Τελευταίο ψέμα». Η Αλεξάνδρα Λαδικού, η οποία παρέλαβε το βραβείο από την ηθοποιό και μέλος του ΔΣ Θέμις Μπαζάκα με την οποία είχαν παίξει μαζί στην παράσταση «Η Μικρή μας πόλη» σε σκηνοθεσία Μίνωα Βολανάκη» και μίλησε για το πόσο τυχερή υπήρξε που είχε δύο ζωές, μία μπροστά από τον φακό, και μία πίσω, την προσωπική της ζωή. Ο Σωτήρης Τζεβελέκος που μνημόνευσε όσα έμαθε από την Ρένα Βλαχοπούλου, τον Νίκο Σταυρίδη, τον Ντίνο Ηλιόπουλο, τον Μίμη Φωτόπουλο και τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο. Και η Άννα Φόνσου, που δήλωσε λιτά «είμαι συγκινημένη».

Η ιστορία τους, ιστορία μας

Στη συνέχεια προβλήθηκε μια επετειακή ταινία σε σκηνοθεσία του Νίκου Πάστρα (και συνεντεύξεις της Στέλλας Χαραμή) όπου δεκαοκτώ ηθοποιοί διηγούνται αναμνήσεις, περιστατικά με συναδέλφους τους, μιλούν με αγάπη για την τέχνη τους, δίνουν συμβουλές στους νεότερους συναδέλφους τους, με λίγα λόγια ξετυλίγουν την πορεία του ελληνικού σινεμά. Πρωτοπαρουσιάστηκε στο τελευταίο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης όπου είχε γίνει και μια πρώτη ανάλογη τιμητική εκδήλωση για τους ηθοποιούς της Finos Film. Βλέπουμε τους: Ελένη Ανουσάκη, Μπέτυ Αρβανίτη, Νόρα Βαλσάμη, Γιάννη Βογιατζή, Βαγγέλη Βουλγαρίδη, Μάρθα Βούρτση, Καίτη Ιμπροχώρη, Μαρία Ιωαννίδου, Ξένια Καλογεροπούλου, Λάκη Κομνηνό, Ηρώ Κυριακάκη, Μάρω Κοντού, Αλεξάνδρα Λαδικού, Πόπη Λάζου, Χρήστο Νομικό, Γιώργο Πάντζα, Κώστα Πρέκα, Ελένη Προκοπίου, Έλσα Ρίζου, Τζένη Ρουσσέα, Ζωζώ Σαπουντζάκη, Νίκο Τσούκα, Έλλη Φωτίου. Είναι ένα πολύ σημαντικό ντοκουμέντο που αξίζει να ξαναπροβληθεί και να γίνει με κάποιον τρόπο προσβάσιμο στο ευρύ κοινό. Γιατί οι ιστορίες αυτών των ανθρώπων είναι κομμάτι και της δικής μας ιστορίας.