Blade Runner: «Στιγμές που χάνονται σαν τα δάκρυα στη βροχή» στο Ηρώδειο

Καμία άλλη ταινία δεν σε κάνει να σκέφτεσαι δάκρυα όταν βλέπεις την βροχή. Δάκρυα λύπης για τη θνητότητα μας. Και σε καμία άλλη ταινία τα δάκρυα και η βροχή δεν έχουν το ολόδικο τους σάουντρακ. Το βαθιά υπαρξιακό φινάλε με τον Ρούτγκερ Χάουερ ανατριχιαστικό στην όψη, βαθιά σπαρακτικό στην ψυχή, να μιλάει ως ανδροειδές για στιγμές που θα χαθούν στον χρόνο σαν τα δάκρυα στη βροχή την ώρα που πεθαίνει αφήνοντας να πετάξει από τα χέρια του ένα λευκό περιστέρι, είναι η πρώτη εικόνα του «Blade runner» του Ρίντλεΐ Σκοτ που μου έρχεται πάντοτε στο μυαλό και που συνοδεύεται αυτομάτως από την μουσική του Vangelis, του δικού μας Βαγγέλη Παπαθανασίου, ο οποίος εμπνεύστηκε αυτό το αριστουργηματικό ηλεκτρονικό ρέκβιεμ για τη ζωή και το θάνατο, ώστε τελικά να μιλάμε για μια από τις σπάνιες περιπτώσεις όπου σκηνοθέτης και συνθέτης μοιάζει να μπήκαν ο ένας στο μυαλό του άλλου. Ακριβώς επειδή η ταινία δε θα ήταν η ίδια, τουλάχιστον στη ψυχή της, χωρίς την εμβληματική μουσική της, η εμπειρία στο Ηρώδειο το βράδυ της Πέμπτης όπου απολαύσαμε το «Blade runner» (το final cut του 2007) σε μνημειακών διαστάσεων HD οθόνη ενώ το 11μελές διεθνές σύνολο «The Avex Ensemble» έπαιζε ζωντανά και απόλυτα συγχρονισμένα τη θρυλική μουσική, ήταν πέρα για πέρα μοναδική. Από τις πλέον σημαντικές στιγμές του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων που γίνονται ως μικροί αποχαιρετισμοί στο Ηρώδειο το οποίο θα κλείσει τον Ιούλιο και για τα επόμενα χρόνια για αποκατάσταση και συντήρηση. Όπως απέδειξε πάντως, η χθεσινή sold out βραδιά, είναι ωραίο να φιλοξενείται και ο κινηματογράφος στο Ηρώδειο-ανάλογη εμπειρία είχαμε ζήσει το 2023 όταν προβλήθηκε το «Κογιανισκάτσι» του Τζέφρει Ρέτζιο με το σάουντρακ του Φίλιπ Γκλας να ερμηνεύεται live από το Philip Glass Ensemble.

Θα θυμόμαστε για καιρό τη βραδιά που είδαμε και ακούσαμε το «Blade runner» με τα τείχη του Ρωμαΐκού Ωδείου να «αγκαλιάζουν» την ταινία και την Ακρόπολη να ρίχνει στην πλάτη μας τη νυχτερινή σκιά της την ώρα που βλέπαμε αυτό το αισθητικό κομψοτέχνημα του Ρίντλεΐ Σκοτ ο οποίος έστησε έναν απίστευτης γοητείας σκοτεινό, επικίνδυνο μα και μελαγχολικό κόσμο, με αναφορές και επιρροές από το «Metropolis» του Φριτς Λανγκ, τους πίνακες του Έντουαρντ Χόπερ, των κόμικς, με ρετρό ατμόσφαιρα αλλά φουτουριστικό στυλ. Ξεχωριστή στιγμή η ερωτική σκηνή, με το πρώτο φιλί, ανάμεσα στον Ντέκαρτ του Χάρισον Φορντ και τη Ρέιτσελ της Σον Γιανγκ, τη ρέπλικα που ανέπτυξε συναισθήματα και δεν γνωρίζει την πραγματική της φύση ούτε ότι της «φύτεψαν» αναμνήσεις για να νομίζει ότι είναι άνθρωπος, με το σαξόφωνο, και πάλι με φόντο την ήχο βροχής, υπέροχα μελαγχολικό- αν και ποτέ δεν κατάλαβα το μικρό ξέσπασμα βίας του Χάρισον Φορντ που κοπανάει την πόρτα.

Με την έγκριση του Φίλιπ Κ. Ντικ

Δεν ξέρω εάν όταν έβγαινε το φιλμ το 1982, που θάφτηκε από τους κριτικούς, ούτε όμως, αγαπήθηκε κατευθείαν από το κοινό, μπορούσε κανείς να προβλέψει ότι κοντά πέντε δεκαετίες αργότερα το «Blade runner», αυτό το δυστοπικό φουτουριστικό νεονουάρ θα ήταν ορόσημο στο είδος της επιστημονικής φαντασίας και στην pop κουλτούρα. Ο ίδιος ο Φίλιπ Κ. Ντικ πάντως, είχε προλάβει να πει λίγο πριν πεθάνει το 1982, ότι το έργο της ζωής του είχε πλέον δικαιωθεί και ολοκληρωθεί. Άλλωστε αποδείχθηκε στο πέρασμα των χρόνων ότι το «Blade runner» που βασίστηκε στο «Do Androids Dream of Electric Sheep?» («Το ηλεκτρικό πρόβατο») ήταν η καλύτερη μεταφορά βιβλίου του στον κινηματογράφο. Το «Blade runner» δεν ήταν ποτέ μια ακόμα ταινία επιστημονικής φαντασίας αλλά ένα φιλοσοφικό κινηματογραφικό δοκίμιο για τη ζωή και το θάνατο.

Τόσα χρόνια μετά, ακόμα μας βασανίζει το ερώτημα εάν τελικά ήταν ανδροειδές και ο ίδιος ο Ντέκαρτ (βάλτε τον τόνο στη λήγουσα και έχετε το όνομα του Γάλλου φιλοσόφου Ντεκάρτ, φυσικά καθόλου τυχαία), δηλαδή ο Blade runner της ταινίας ο οποίος κυνηγά τα έξι ανδροειδή που έκαναν ανταρσία εναντίον των ανθρώπων, που κατάφεραν χωρίς να είναι στις ρυθμίσεις τους να αρχίσουν να αναπτύσσουν συναίσθημα (ξέρουμε όλοι πόσο επικίνδυνο είναι αυτό) και που έχουν διάρκεια ζωής τέσσερα χρόνια. Ίσως πάλι δεν έχει καμία σημασία. Ας κρατήσουμε το ότι η δυστοπία της ταινίας, που υποδεχτήκαμε ως σκοτεινή προφητεία, εκτυλίσσεται στο Λος Άντζελες του 2019 (!) κι έχουμε φτάσει στο 2026 και για την ώρα, και παρά τη συζήτηση για το νέο «ανάθεμα» που είναι το AI και την τεράστια τεχνολογική πρόοδο, κοιταζόμαστε μεταξύ μας και ξέρουμε ότι ακόμα είμαστε άνθρωποι μεταξύ ανθρώπων. Για την ώρα.