Αμέρισσα Μπάστα: «Είναι πολιτική πράξη το να ρίξεις φως σε ιστορίες ανθρώπων που είναι στο περιθώριο»

Είναι από τις ταινίες που στο προηγούμενο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, ξεχώρισαν (τρία βραβεία), συζητήθηκαν, αγαπήθηκαν. Δε γίνεται να μην «αγκαλιάσεις» την ηρωίδα της Αμέρισσας Μπάστα στις «Μικρές ανάσες» (σε σενάριο δικό της και του Δημήτρη Νάκου), την Λένα, ένα κορίτσι που παλεύει να βρει τον ευαυτό του, να φτιάξει τη ζωή του και να κάνει όνειρα που έχουν πιθανότητες να γίνουν πραγματικότητα σε μια αφιλόξενη πόλη, σε μια δυσλειτουργική οικογένεια, σε ένα δύσκολο εργασιακό περιβάλλον που την απομυζά, σε μια επιφανειακή ερωτική σχέση που της βάζει το δίλημμα να προχωρήσει ή όχι την εγκυμοσύνη της και σε μια δύστροπη κοινωνία που δε χαρίζει ευκαιρίες. Κι αυτή ψάχνει τις δικές της μικρές ανάσες, χώρο και χρόνο να αναπνεύσει, να ζήσει, να σχεδιάσει ένα μέλλον ισάξιο της ορμής, της τόλμης, και της φόρας που έχει η ηλικία της. Η καλή σκηνοθέτιδα Αμέρισσα Μπάστα πάντως, έχει βρει τον δικό της τρόπο να αναπνέει και ξέρει καλά τι μπορεί να της δώσει μικρές ανάσες. Το σινεμά, έχει ήδη σκηνοθετήσει επτά (βραβευμένες) μικρού μήκκους ταινίες, και το βιβλίο, αφού εργάζεται εδώ και χρόνια και στον χώρο των εκδόσεων.

Στις «Μικρές ανάσες», που διεκδικούν πέντε βραβεία Ίρις,  πρωταγωνιστούν οι: Ελίνα Τσιορμπατζή, Αντώνης Τσιοτσιόπουλος, Τζέο Πακίτσας, Δημήτρης Κίτσος, Luli Bitri, Μαρίνα Μακρή, Γιώργος Πυρπασόπουλος.

Πώς εμπνευστήκατε την ηρωίδα σας την Λένα; Από αυτά που ακούτε και διαβάζετε; Από πραγματικό πρόσωπο; Πώς γνωρίζετε τους σημερινούς 20άρηδες;
Ο χαρακτήρας της Λένας είναι εμπνευσμένος από πραγματικές ιστορίες τόσο δικές μου όσο και αγαπημένων μου ανθρώπων. Η γενιά των εικοσάρηδων αυτή τη στιγμή είναι πολύ διαφορετική από κάθε άλλη που έχει προηγηθεί, έχει να αντιμετωπίσει μεγάλες προκλήσεις αλλά και κάποιες ευκαιρίες που μπορεί εύκολα να γυρίσουν μπούμερανγκ. Τους παρακολουθώ με θαυμασμό και αγωνία, προσπαθώ να μπω στη θέση τους, βλέπω στο παρελθόν τον εαυτό μου σε αυτή την ηλικία, προσπαθώ να καταλάβω επίσης πώς θα είναι ο γιος μου, που σε δέκα χρόνια περίπου θα είναι σε αυτή την ηλικία.

Έχετε κάνει αρκετές μικρού μήκους ταινίες. Επομένως, ήταν προειλημμένη απόφαση ότι η επόμενη θα ήταν μεγάλου μήκους ή είχατε την ιστορία στα χαρτιά, ως σενάριο και αποφασίσατε στην πορεία να την μεγαλώσετε;
Προσωπικά λατρεύω τη μικρή φόρμα και οι ταινίες που δημιουργήσαμε ήταν για εμάς ένα πολύ δημιουργικό ταξίδι. Η ιστορία αυτή γράφτηκε από την αρχή για μεγάλου μήκους ταινία, χρειαζόταν περισσότερο χώρο για να αναπνεύσει και να εκτυλιχθεί, για να νιώσουμε καλύτερα και τον κεντρικό χαρακτήρα της Λένας αλλά και τους ανθρώπους γύρω της.

Η μουσική είναι έντονα παρούσα στην ταινία σας, λειτουργεί σαν καταφύγιο, σαν μέσον αποσυμπίεσης, σαν μικρές ανάσες. Η ιδέα ξεκινάει από την διαχρονική σχέση των νέων με τη μουσική ή μια πιο προσωπική, δική σας σχέση με τη μουσική;
Σίγουρα εμπνευστήκαμε από τη δική μας σχέση με τη μουσική, που αγαπάμε και είναι παρούσα σε κάθε ταινία μας με περισσότερο ή λιγότερο έντονο τρόπο. Η μουσική και το σινεμά νιώθω ότι λειτουργούν σαν ένα αδιάσπαστο σύνολο. Στην περίπτωση της ταινίας μας λειτουργεί και σαν καταφύγιο για την πρωταγωνίστρια, καθώς ζει σε ένα δύσκολο και θορυβώδες περιβάλλον και τη χρησιμοποιεί για να απομονωθεί και να βρει λίγο δικό της χώρο. Θέλαμε ακόμα να εκφράζεται μέσα από αυτήν το συναίσθημα της «Λένας», ο θυμός, η αγανάκτηση και η ελπίδα της.

Στην ηθοποιό σας, Ελίνα Τσιομπαρτζή, προτείνατε να δει ταινίες για να νοιώσει κάπως άλλες ηρωίδες που μοιάζουν με την δική της; Πώς την καθοδηγήσατε;
Ναι φυσικά και έγινε αυτό, είχαμε κάποιες ταινίες αναφοράς στο πρώτο στάδιο της γνωριμίας μας. Ακολούθησαν πολλές συζητήσεις και πρόβες με κάθε έναν από τους ηθοποιούς ξεχωριστά. Η Ελίνα έχει ένα φυσικό ταλέντο και δυνατότητα να μπαίνει αμέσως στο μεγαλύτερο βάθος του χαρακτήρα, έγινε πολύ σύντομα η Λένα και λειτουργούσε ως Λένα. Η ερμηνεία της συμπυκνώνει όλα όσα είχαμε σκεφτεί για τον χαρακτήρα αυτό, αλλά έχει καταφέρει να ενσωματώσει και τα δικά της πολύ προσωπικά εκφραστικά μέσα.

Εάν η Λένα έμενε στην επαρχία πώς θα ήταν η ζωή της; θα είχε τα ίδια αδιέξοδα ή διαφορετικά;
Αυτό είναι ένα αρκετά σύνθετο ερώτημα – η επαρχία δίνει περισσότερο την αίσθηση μιας μεγάλης οικογένειας ή γειτονιάς, όπου μπορεί οι συνθήκες ζωής να φαίνονται πιο βατές, η στήριξη των γύρω να είναι πιο δεδομένη, αλλά συχνά και η επικριτικότητα επίσης είναι πιο έντονη και οι ευκαιρίες εξέλιξης λιγότερες. Τα πάντα εξαρτώνται από τον άνθρωπο και από την αποφασιστικότητα που έχει να δημιουργήσει μια δυναμική και να σπάσει τα δεσμά του όπου κι εάν βρίσκεται.

Έχετε φανταστεί την ηρωίδα σας στα 35 της; Πώς θα ήταν η ζωή της;
Η ζωή της θα είναι μια σύνθεση όλων των μικρών και καθημερινών αποφάσεων, επιλογών και συναντήσεων που θα έχουν προκύψει στο δρόμο της ως τότε. Ελπίζω πως θα έχει την ίδια δύναμη και πως θα εξακολουθεί να μη συμβιβάζεται, όπως στις Μικρές Ανάσες.

Πόσο πολιτικό μπορεί να γίνει το ανθρωποκεντρικό σινεμά;
Το ανθρωποκεντρικό σινεμά μπορεί να γίνεται πολιτικό χωρίς να μιλάει για πολιτική. Εστιάζοντας στις καθημερινές εμπειρίες, στις ανισότητες, στις σχέσεις εξουσίας και στις αόρατες δομές που διαμορφώνουν τη ζωή των ανθρώπων, βλέπουμε μια πολιτική διάσταση της ανθρώπινης ύπαρξης. Η επιλογή επίσης του να πέσει το φως πάνω σε μια ιστορία ανθρώπων που είναι στο περιθώριο είναι για μένα μια πολιτική πράξη.

Το να κάνεις σινεμά είναι μια ούτως ή άλλως δύσκολη υπόθεση. Εσείς όμως, έχετε και μια καθημερινή δουλειά, στον χώρο των εκδόσεων. Πώς τα συνδυάζετε;
Είναι σίγουρα δύσκολο, ειδικά τώρα με τη μεγάλου μήκους ταινία. Πολλές από τις διακοπές μας είναι σε φεστιβάλ, σχεδόν μόνιμα μας λείπει ύπνος και ξεκούραση – το κάνουμε όμως χωρίς δεύτερη σκέψη. Είναι επίσης σημαντικό ότι έχω στήριξη τόσο από το Δημήτρη (Νάκο), που αλληλοσυμπληρωνόμαστε και από τις οικογένειές μας, τις μαμάδες μας δηλαδή. Πολύ σημαντική και καθόλου δεδομένη είναι και η υποστήριξη στη δουλειά μου, βρίσκομαι ανάμεσα σε άτομα που από την αρχή με έχουν αποδεχθεί και με υποστηρίζουν με κάθε τρόπο και με κάθε ευκαιρία.

Να εκμεταλλευτούμε την εμπειρία και τις γνώσεις σας για το βιβλίο. Ποιά βιβλία διαβάσατε τον τελευταίο καιρό και τα αγαπήσατε;
Ξεχώρισα την «Οντισιόν» της Katie Kitamura και τo «Ιντερμέτζο» της Shally Rooney, και αυτή τη στιγμή διαβάζω και απολαμβάνω πάρα πολύ το «Πες μου τα πάντα» της Elizabeth Strout.

Ποιές είναι οι δικές σας… μικρές ανάσες;
Η παρέα με τους φίλους μου, μια βόλτα στη φύση, ένα καλό βιβλίο και φυσικά μια ταινία στο σινεμά.

Η ταινία κυκλοφορεί στις αίθουσες από την Feelgood entertainement.