Το Athens Photo Festival 2026 βγάζει το βλέμμα μας έξω από το κάδρο
Μια βόλτα στη μεγάλη εκθεσιακή παραγωγή του φετινού φωτογραφικού θεσμού, στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς.
Αφού δεν είχαμε καταφέρει να δούμε την περσινή διοργάνωση, εννοείται πως δεν χάσαμε ευκαιρία να τσεκάρουμε από κοντά το φετινό εκθεσιακό πρόγραμμα του Athens Photo Festival στο Μουσείο Μπενάκη, με αφορμή το δημοσιογραφικό κάλεσμα. Για το 2026, το APH, το διεθνές γεγονός που αναδεικνύει τη σύγχρονη φωτογραφική σκηνή, παρουσιάζει εβδομήντα καλλιτέχνες και καλλιτεχνικές ομάδες από τριάντα τέσσερις χώρες.
Πολύ ενδιαφέρουσα η επιλογή των διοργανωτών να μην επικεντρωθούν φέτος σε μία κεντρική θεματική, αλλά να οδηγήσουν τον θεατή σε επιμέρους φωτογραφικές διαδρομές, καλώντας τον να ανακαλύψει ποιοι είναι οι στόχοι και τα ερεθίσματα της φωτογραφίας σήμερα, όπως μας ανέφερε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ, Μανώλης Μωρεσόπουλος.
Η μεγάλης κλίμακας εκθεσιακή παραγωγή απλώνεται σε τρεις ορόφους του Μουσείου Μπενάκη, στην Πειραιώς 138, και μας φέρνει σε επαφή όχι μόνο με φωτογραφίες. Διαδραστικές εγκαταστάσεις, προβολές, αρχειακό υλικό και καλλιτεχνικές εκδόσεις, δίνουν στον επισκέπτη την ευκαιρία να ξεφύγει από τα όρια του κάδρου. Έτσι, το Athens Photo Festival καταφέρνει να εντάξει μία φρέσκια επιμελητική ματιά στις εκθέσεις του. Παράλληλα, ιντριγκάρει το βλέμμα μας, παρακινώντας μας όχι απλώς να δούμε με άλλο μάτι τα έργα, αλλά να ενισχύσουμε τη νοηματοδότηση της κάθε εικόνας.
Παρατηρώντας τις σειρές που έχουν στηθεί μέσα στους εκθεσιακούς χώρους του μουσείου, μας φάνηκε ευχάριστο που, σε μια εποχή έντονης λογοκρισίας, το πολιτικό σχόλιο – όπως και οι αναφορές σε κοινωνικά και διαπολιτισμικά ζητήματα- διατηρείται ζωντανό καθ’ όλη τη διάρκεια της περιήγησης. Πολλά ήταν τα έργα που μας εντυπωσίασαν, όμως θα μείνουμε στη φωτογραφική σειρά «Just in case #2» του Τέισιρ Μπατνίζι: γεννημένος στη Γάζα, ο καλλιτέχνης αντλεί έμπνευση από προσωπικά βιώματα για να δημιουργήσει τα έργα του. Για το αθηναϊκό φεστιβάλ, παρουσιάζει μια σειρά από φωτογραφίες κλειδιών, τα οποία ανήκαν σε άτομα που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους λόγω των συνεχόμενων βομβαρδισμών στη Γάζα. Η απώλεια και η εξορία προσεγγίζονται από τον Μπατνίζι με έναν ενδόμυχο τρόπο, καθώς καλούμαστε να αφήσουμε στην άκρη στατιστικά στοιχεία και να έρθουμε πιο κοντά στους ανθρώπους της Παλαιστίνης, παρατηρώντας ονόματα, διευθύνσεις, ακόμα και μπρελόκ με τα οποία οι ιδιοκτήτες είχαν στολίσει τα κλειδιά τους.
Στις πρώτες στάσεις της έκθεσης, στο ισόγειο του μουσείου, συναντάμε και ένα εκτενές αφιέρωμα στο φωτογραφικό βιβλίο, ένα στοιχείο που ολοένα και περισσότεροι φωτογράφοι ενσωματώνουν πλέον στην πρακτική τους. Το φεστιβάλ σε παροτρύνει να ξεφυλλίσεις και να διαβάσεις τις καλλιτεχνικές εκδόσεις που περιλαμβάνονται σε αυτή την ειδική ενότητα, επιλογή που αναμφίβολα κάνει πιο άμεση και γοητευτική την εικαστική εξερεύνηση. Έτσι, τα βιβλία μετατρέπονται από απλά διακοσμητικά, σε χρηστικά αντικείμενα.
Μιλώντας για πιο βιωματικές εμπειρίες, ο Μανώλης Μωρεσόπουλος τόνισε επανειλλημένα κατά τη διάρκεια της ξενάγησης ότι το φεστιβάλ επιστρέφει φέτος με διαφορετικό όραμα και προσανατολισμό, φιλοδοξώντας να ανανεώσει τον καλλιτεχνικό του σχεδιασμό.
Αυτό έγινε ξεκάθαρο σε αρκετά σημεία της έκθεσης. Για παράδειγμα, όσο χαζεύαμε ένα έργο, ένα μέλος της ομάδας του φεστιβάλ μας πλησίασε για να μας ενημερώσει πως μπορούμε να σηκώσουμε τις διάφορες φωτογραφίες για να δούμε τι κρύβεται από κάτω, «παίζοντας» έτσι με την εγκατάσταση. Δεν είναι ιδιαίτερα συχνό φαινόμενο να βλέπουμε διαδραστικές επιμελητικές απόπειρες σε εκθέσεις φωτογραφίας. Συνήθως, καλούμαστε να παρατηρήσουμε την πληροφορία που μας δίνεται εντός κάδρου, προσπαθώντας να μαντέψουμε τις σκέψεις του καλλιτέχνη και την ιστορία που θέλει να αφηγηθεί. Είναι, επομένως, αναζωογονητικό που οι διοργανωτές επιδιώκουν να δημιουργήσουν μια πιο ελκυστική εικαστική συνθήκη που ξεφεύγει από τις παραδοσιακές καλλιτεχνικές παρουσιάσεις.
Πάντως, ακόμα κι αν η κεντρική έκθεση περιοριζόταν αποκλειστικά σε φωτογραφικές εκτυπώσεις, το φετινό Athens Photo Festival θα εξακολουθούσε να είναι μία τρομερά ικανοποιητική εκθεσιακή εμπειρία.
Το APH 2026 παρουσιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη έως τις 26 Ιουλίου. Δες όλες τις δράσεις του φεστιβάλ εδώ.
