Μέσα στο πολύχρωμο σύμπαν του Αλέξη Ακριθάκη

«Πόσες ακόμα αναδρομικές χωράνε στα ελληνικά μουσεία;». Αυτή η ερώτηση περνάει ενίοτε από το μυαλό μου όταν ακούω για άλλη μία εικαστική ρετροσπεκτίβα γνωστού Έλληνα καλλιτέχνη. Παραδέχομαι, βέβαια, ότι η γκρίνια μου οφείλεται κυρίως σε ξεπερασμένες επιμελητικές προσεγγίσεις που παρατηρούνται συχνά σε τέτοιους είδους εκθέσεις. Το ευχάριστο της υπόθεσης είναι ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτά τα πρότζεκτ δίνουν στο κοινό την ευκαιρία να ανακαλύψει διαφορετικές πτυχές ενός δημιουργού. Το ζήτημα είναι αυτό να επιτυγχάνεται με έναν διαφορετικό, εκσυγχρονισμένο τρόπο.

Παράλληλα, ενθαρρυντικό είναι ότι πλέον γίνονται πολλές περισσότερες απόπειρες καταγραφής και ανάδειξης του έργου λιγότερο γνωστών καλλιτεχνών που έχουν σημαδέψει την ελληνική τέχνη. Μουσεία όπως το ΕΜΣΤ και το MOMus (και όχι μόνο) έχουν κάνει πολύ αξιόλογες εκθέσεις για εικαστικούς που δεν αναγνωρίστηκαν όπως τους άρμοζε στην εποχή τους και, μάλιστα, προσφέροντας μία μοντέρνα επιμελητική ματιά.

Ο Αλέξης Ακριθάκης δεν συγκαταλέγεται σε αυτή την κατηγορία καλλιτεχνών, αλλά το πολυδιάστατο έργο του εξακολουθεί να δίνει αφορμές για ανασυστάσεις. Η έκθεση «Μια γραμμή κύμα» που εγκαινιάστηκε στις 11 Φεβρουαρίου στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς είναι ένα τέτοιο παράδειγμα. Είναι μία από τις πιο εκτενείς εκθέσεις για την πορεία του εμβληματικού καλλιτέχνη: 250+ έργα ιδιωτικών και δημόσιων συλλογών αφηγούνται χρονολογικά όλες τις δημιουργικές περιόδους του Ακριθάκη και αρκετά από τα έργα εκτίθενται για πρώτη φορά. Μάλιστα, η έκθεση ιχνηλατεί τα πρώτα εικαστικά βήματα του καλλιτέχνη ενώ παράλληλα αποκαλύπτει στον θεατή όσα ο Ακριθάκης δημιούργησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του.

Μετά τον θάνατό του το 1994, προέκυψαν αρκετές σημαντικές αναδρομικές εκθέσεις, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Η κόρη του, Χλόη, που εδώ και χρόνια διαχειρίζεται το Αρχείο Ακριθάκη, είχε ξεκινήσει από το 2018 συζητήσεις με τη Δέσποινα Γερουλάνου για μελλοντικές συνεργασίες με το Μουσείο Μπενάκη που θα αναδείκνυαν την τέχνη του πατέρα της. Το 2019 παρουσιάστηκε το «τσίκι-τσίκι» στο Μουσείο Ελληνικού Πολιτισμού, που αφορούσε την ομότιτλη σειρά έργων του Ακριθάκη, όμως υπήρχε η επιθυμία για μία πληρέστερη εικαστική έκθεση.

Το στοίχημα μιας αναδρομικής

Το «Μια γραμμή κύμα» ήταν μια ιδέα που χρειάστηκε αρκετά χρόνια για να υλοποιηθεί και, όπως μας ενημέρωσε ο Αλέξιος Παπαζαχαρίας που συνεπιμελείται την έκθεση με τη Χλόη, μία μεγάλη πρόκληση. «Πώς συμπεριφέρεσαι σε έναν καλλιτέχνη που δεν είναι πια εδώ και πώς αναδεικνύεις το έργο του;» αναρωτήθηκε ο ίδιος. Το στήσιμο της έκθεσης πέρασε από σαράντα κύματα γιατί διαρκώς εμφανίζονταν νέα έργα, τα οποία δυσκόλευαν τη διαδικασία επιλογής. «Ο βασικός στόχος ήταν να παρουσιαστούν έργα που δεν είχαν συμπεριληφθεί σε παλιότερες αναδρομικές εκθέσεις» παραδέχεται η Χλόη Ακριθάκη.

Το αποτέλεσμα είναι πραγματικά αξιέπαινο. Χωρισμένο σε ενότητες, το αφιέρωμα μάς ταξιδεύει από τα ψυχεδελικά έργα των 60s, σε έντονα πολιτικές συνθέσεις από τη δεκαετία του ‘70, τις περίτεχνες κατασκευές με ξύλα και λαμπάκια του 1980 και τις μεγεθύνσεις και επαναλήψεις του 1990, συνθέτοντας μία χορταστική έκθεση, γεμάτη από τη χαρακτηριστική πολυχρωμία του Αλέξη Ακριθάκη. Μεταξύ άλλων, εκτίθεται και η ανατριχιαστική σειρά πορτρέτων τρελών και τροφίμων του Δρομοκαϊτείου, που ο καλλιτέχνης σχεδίασε λίγο καιρό πριν φύγει από τη ζωή.

Όσο περιπλανιόμουν εντυπωσιασμένη στο ισόγειο του μουσείου, μην ξέροντας ποιο έργο να πρωτοκοιτάξω, συνειδητοποίησα πόσο απαραίτητη είναι τελικά μία τέτοια επανέκθεση. Ως άτομο που δεν είχε νωρίτερα την ευκαιρία να δει μία τόσο ολοκληρωμένη έκθεση για τον Ακριθάκη, καταλαβαίνω ακόμα περισσότερο τη σημασία που έχει να γίνονται ανά περιόδους αντίστοιχα εγχειρήματα, ώστε και οι νεότερες γενιές να ανακαλύπτουν εκ νέου θρυλικούς εκπροσώπους της νεότερης ελληνικής τέχνης.

Να σημειωθεί ότι τα έργα του «Μια γραμμή κύμα» τεκμηριώθηκαν και μέσω της ομότιτλης έκδοσης που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Άγρα, σε ελληνική και αγγλική γλώσσα.

Η έκθεση πλαισιώνεται από ένα παράλληλο πρόγραμμα δράσεων, το οποίο μπορείτε να δείτε αναλυτικά στην ιστοσελίδα του Μουσείου Μπενάκη.