SYSTEMA: Ένα σύστημα συνεργασίας για το διεθνές αποτύπωμα της καλλιτεχνικής δημιουργίας

Δεν είναι λίγες οι φορές που μας έχει απασχολήσει στη δημόσια συζήτηση το ζήτημα της ανάγκης να «συνομιλήσουν» σημαντικοί πολιτιστικοί θεσμοί της χώρας για να ανοίξει μια προοπτική εκτός  των ελληνικών συνόρων. Να βρεθεί δηλαδή κοινός τόπος, κοινό πεδίου διαλόγου που θα οδηγήσει την ελληνική καλλιτεχνική παραγωγή να ταξιδέψει σε διεθνή φεστιβάλ και να αφήσει το αποτύπωμα της. Υπάρχει καλύτερο όχημα για αυτό από μια συμμαχία κορυφαίων πολιτιστικών διοργανώσεων; Η απάντηση είναι μονολεκτική και σαφής: «όχι».

Να που ήρθε η ώρα τρεις από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς μας θεσμούς, να αγκαλιάσουν ο ένας τον άλλον. Το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, το Εθνικό Θέατρο και το Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας σε μια συλλογική κίνηση εγκαινιάζουν το SYSTEMA — For the Greek Performing Arts. Πρόκειται για μια νέα, πολυδιάστατη πλατφόρμα για το σύγχρονο ελληνικό πολιτιστικό οικοσύστημα, που αντλεί το όνομα της από το αρχαιοελληνικό σύστημα (sústēma) το οποίο εκφράζει την ένωση αλληλένδετων στοιχείων σε ένα σύνολο, και έχει στόχο την περαιτέρω διάχυση της ελληνικής καλλιτεχνικής δημιουργίας σε διεθνές επίπεδο.

Θα εκτυλιχθεί από τις 20 ως και τις 26 Ιουλίου σε μία πυκνή παρουσίαση επτά ημερών, κατά τη διάρκεια των οποίων θα δοθεί η δυνατότητα σε εκπροσώπους των τεχνών απ’ όλο τον κόσμο και το ευρύ κοινό, να παρακολουθήσουν 19 παραστάσεις θεάτρου και χορού μεγάλης και μικρής κλίμακας, σε ιστορικούς χώρους στην Αθήνα (Κτήριο Τσίλλερ, βιομηχανικό σύμπλεγμα Πειραιώς 260), την Επίδαυρο (Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου & Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου) και την Καλαμάτα (Μέγαρο Χορού Καλαμάτας), καθώς και σε ζωντανούς χώρους τέχνης της πρωτεύουσας. Παράλληλα, το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει δράσεις δικτύωσης, παρουσιάσεις έργων (pitching sessions) και επιμελημένες συναντήσεις, καλλιεργώντας εύφορο έδαφος για διάλογο και ανταλλαγή μεταξύ καλλιτεχνών/ιδων και επαγγελματιών του χώρου.Ανάμεσα στις παραστάσεις είναι οι «Άλκηστις» του Δημήτρη Καραντζά, «Ειρήνη» του Νίκου Καραθάνου, «Βάκχες» της Λένας Κιτσοπούλου, «Ιεροτελεστία» του Χρήστου Θεοδωρίδη, «1961» του Κορνήλιου Σελαμσή και του Χάρη Φραγκούλη, κ.α.

Για μια πρωτοβουλία «πολιτιστικής πολιτικής και συνεργατικού ήθους» μίλησε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου, Μιχαήλ Μαρμαρινός σε μια πρώτη παρουσίαση του SYSTEMA στους δημοσιογράφους το βράδυ της Δευτέρας. Στο ίδιο πνεύμα και όσα είπε η Αργυρώ Χιώτη, καλλιτεχνική διευθύντρια του Εθνικού Θεάτρου, η οποία τόνισε ότι «οι ουσιαστικές συνεργασίες μπορούν να δημιουργήσουν νέες προοπτικές για τις παραστατικές τέχνες και τους ανθρώπους της». Ενώ η Τζένη Αργυρίου, καλλιτεχνική διευθύντρια του Διεθνούς Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας, υπογράμμισε μια απολύτως σημαντική πλευρά αυτού του εγχειρήματος που είναι το γεγονός ότι «αναδεικνύεται, εκτός των άλλων, ότι η καλλιτεχνική δημιουργία δεν ανήκει μόνο στα μεγάλα αστικά κέντρα».

Αυτη η κίνηση συσπείρωσης, συμπόρευσης και κοινού οράματος δεν γίνεται εν κενώ, αλλά χτίζεται πάνω στα ισχυρά διεθνή θεμέλια του grape — Greek Agora of Performance (2023–2025) από το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου και του Showcase από το Εθνικό Θέατρο (2023–2025). Οι δύο αυτές πρωτοβουλίες έχουν υποδεχτεί μέχρι σήμερα περισσότερους από 250 καλλιτεχνικούς/ές διευθυντές/ριες, επιμελητές/ριες και δημοσιογράφους από κορυφαίους πολιτιστικούς οργανισμούς και Μέσα Ενημέρωσης από 40 τουλάχιστον χώρες, με έναν μεγάλο αριθμό παραστάσεών τους να έχουν ταξιδέψει μέχρι στιγμής σε περισσότερες από 70 σκηνές στην Ευρώπη, την Ασία, τις ΗΠΑ και τον Καναδά.

Μέσα από τη στρατηγική σύμπραξη των δύο οργανισμών και με το Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας, ένα θεσμό—αναφορά για τον σύγχρονο χορό στην Ελλάδα, το SYSTEMA συνιστά μια έμπρακτη χειρονομία συνεργατικού ήθους, μια κομβική κίνηση πολιτιστικής πολιτικής με στόχο την —εκτός συνόρων— αντήχηση των ελληνικών παραστατικών τεχνών.

Σχεδιασμένο ως ένα δυναμικό διεθνές σημείο συνάντησης για τις παραστατικές τέχνες, το SYSTEMA προάγει ουσιαστικές επαφές με θέατρα, φεστιβάλ, δίκτυα και κοινά σε παγκόσμιο επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, εντάσσει για φέτος και δυο θεατρικές παραγωγές από την ανεξάρτητη θεατρική σκηνή της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, ενώ πιστό σ’ ένα μακροχρόνιο όραμα, θα ενισχύσει σημαντικά στο μέλλον την παρουσία της ανεξάρτητης σκηνής στο πρόγραμμά του.

Ταυτότητα, εξουσία και πολιτική αντίσταση

Το SYSTEMA αποτυπώνει την αίσθηση του επείγοντος και την πολυφωνία της σύγχρονης ελληνικής σκηνής των παραστατικών τεχνών. Τα επιλεγμένα έργα συνομιλούν με τη μνήμη και τη χρονικότητα, τη γυναικεία εμπειρία και το σώμα ως πεδίο έντασης, διερευνώντας ζητήματα ταυτότητας, εξουσίας και πολιτικής αντίστασης. Μέσα από ένα ευρύ φάσμα δραματουργικών προσεγγίσεων —από σύγχρονες αναγνώσεις της αρχαίας ελληνικής δραματουργίας, όπως του Αριστοφάνη και του Ευριπίδη, έως νεότερα και σύγχρονα έργα, όπως του Ευγένιου Ιονέσκο και του Γκιγιώμ Πουά αντίστοιχα— οι παραστάσεις συνθέτουν μη γραμμικά αφηγήματα, που ενεργοποιούν μια δυναμική σχέση σκηνής και κοινού.

Αντιμετωπίζοντας την πολυπλοκότητα της εποχής, οι καλλιτέχνες/ιδες προσεγγίζουν ζητήματα κατανάλωσης, απληστίας, αλλοτρίωσης και υπαρξιακής αβεβαιότητας, προτείνοντας νέους τρόπους στοχασμού πάνω στη σχέση του ανθρώπου με τη φύση, την ευθραυστότητα της ζωής και την αγωνία διατύπωσής τους σε σκηνική γραφή.

Συμμετέχουν οι καλλιτέχνες:

Αντώνης Βαής (χορός), Γιώργος Βουρδαμής (θέατρο), Ζωή Ευσταθίου (χορός), Χρήστος Θεοδωρίδης (θέατρο), Ευθύμης Θέου (performance-αρχαιολογία), Ίρις Καραγιάν (χορός), Νίκος Καραθάνος & Φοίβος Δεληβοριάς (θέατρο), Δημήτρης Καραντζάς (θέατρο), Μαριλένα Κατρανίδου (θέατρο), Λένα Κιτσοπούλου (θέατρο), Χριστιάνα Κοσιάρη (χορός), Θανάσης Κριτσάκης (θέατρο), Πάνος Μαλακτός (χορός), Μαρία Πανουργιά (θέατρο), Κωνσταντίνος Παπανικολάου (χορός), Ιωάννα Πορτόλου / ομάδα χορού Griffón (χορός), Κορνήλιος Σελαμσής & Χάρης Φραγκούλης (μουσική-θέατρο), Μαίρη Ράντου & Ευαγγελία Ράντου / Garage21 (χορός), Maria Hassabi (χορός)

Επιπλέον, στο πλαίσιο του SYSTEMA προτείνεται και ένα παράλληλο πρόγραμμα, μια σειρά δράσεων, μεταξύ των οποίων: μια επιμελημένη σειρά ζωντανών μουσικών εμφανίσεων μετά τα μεσάνυχτα εν είδει εορτής με τίτλο AΦTER, καθώς και δύο ξεχωριστές εμπειρίες σε Επίδαυρο και Καλαμάτα. α) Αφηγηματική Αρχαιολογία: Το σώμα και το μυστήριο της ίασης, στον Αρχαιολογικό Χώρο της Αρχαίας Επιδαύρου, από το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου και β) Παράσταση λήξης του Διεθνούς Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας, «Τόσαις φοραίς τόσο κοντά να είμαι», του Γιώργου Κουμεντάκη από το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.