Μια αγελάδα συνάντησε μια ελαφίνα σε έναν φράχτη και εγένετο θέατρο σπουδαίο

Ζούμε σε μια εποχή τέτοιας πληθώρας ώστε είναι 100% απίθανο να συναντήσεις κάτι για πρώτη φορά, κάτι που να είναι όντως καινούργιο. Ρίχνεις πού και πού μια ψευδαίσθηση, μια πλάνη στο νου σου για να μετατρέψεις κάτι ίδιο σε διαφορετικό, σαν τον έρωτα ένα πράγμα, αλλά βαθιά μέσα σου ξέρεις ότι το ‘χεις ξαναδεί το έργο. Ξεχνάμε, όμως, αρκετά ότι έτσι αλγοριθμικά στημένες που είναι οι ζωές μας, ακόμα και στην αναλογική ζωή, στην πραγματικότητα, όχι μόνο ψηφιακά, εκ των πραγμάτων συναντάμε τα ίδια και τα ίδια και τα ελάχιστα πρωτόγνωρα τα αποκλείουμε ασυνείδητα ή συνειδητά. Ένα από αυτά έχει τη δύναμη να σπάσει το μπλόκο, να μας παρουσιαστεί και να μας κάνει να αποσύρουμε σιγά σιγά τις όποιες άμυνες. Κάτι τέτοιο είναι για μένα η παράσταση Cow/Deer που ανεβαίνει από τις 7/11 στο Εθνικό Θέατρο, στη σκηνή Νίκος Κούρκουλος, από Τετάρτη μέχρι Κυριακή.

Ξεκινώ, για να καταλαβαινόμαστε σε όσα θα πω από δω και πέρα, με μια μικρή εισαγωγή, για να σας συστήσω το έργο, όπως το συστήνει δηλαδή το ίδιο το Εθνικό Θέατρο στην περιγραφή του.

Το Εθνικό Θέατρο συνεργάζεται για πρώτη φορά με το Royal Court Theatre και παρουσιάζει το Cow | Deer, το πρωτοποριακό έργο των Katie Mitchell, Nina Segal και Melanie Wilson. Μετά τη θριαμβευτική της πρεμιέρα στο Λονδίνο στις 3 Σεπτεμβρίου με βρετανικό θίασο, η παράσταση κάνει πρεμιέρα στη Νέα Σκηνή “Νίκος Κούρκουλος” με ελληνικό 4μελές ensemble, προσκαλώντας το κοινό σε μια μοναδική εμπειρία ακρόασης και εξερεύνησης του «πέρα από τον άνθρωπο» κόσμου. Την ελληνική εκδοχή της παράστασης υπογράφει – ως συνεργάτιδα στη σκηνοθεσία – η Ειρήνη Φαναριώτη μαζί με τους/τις τέσσερις Έλληνες/ίδες ερμηνευτές/τριες.

Διαβάστε ακόμη: Ράφτης Κυριών, μια ξεκαρδιστική παράσταση

Η παράσταση δεν έχει λόγο. Δεν έχει λεκτική επικοινωνία, μόνο εξωλεκτική. Οι 4 ηθοποιοί δεν είναι ηθοποιοί. Είναι μουσικοί και χορεύτριες που μπορούν να ανταποκριθούν σε αυτό το θέατρο που λέγεται Foley.

Μέσα από ζωντανά ηχητικά εφέ (Foley), σε συνδυασμό με αυθεντικές ηχογραφήσεις φυσικών περιβαλλόντων, οι ερμηνευτές δημιουργούν ένα καθηλωτικό ηχητικό τοπίο σε πραγματικό χρόνο. Η παράσταση εξελίσσεται χωρίς λόγια, αλλά με τον ήχο ως κεντρικό αφηγητή – μια εμπειρία που επιτρέπει στο κοινό να «ακούσει» τον κόσμο όπως τον αντιλαμβάνεται ένα ζώο και να βιώσει μια πρωτόγνωρη εγγύτητα με τη φύση.

Η «πλοκή»

Το έργο αφηγείται μια ημέρα από τη ζωή μιας αγελάδας και μιας ελαφίνας, που συναντιούνται για λίγο σε έναν φράχτη. Εκεί όπου ο ανθρώπινος επεκτατισμός σπρώχνει όλο και πιο πέρα τα χωράφια κτηνοτροφίας, για να βόσκουν γελάδια και παίρνουν λίγο λίγο γη που ήταν πολύτιμος τροφός για την άγρια φύση, τα ελάφια εν προκειμένω.

Η αγελάδα ζει εντός του φράχτη, ασφαλής. Η ελαφίνα εκτός του φράχτη, στο δάσος, έχοντας ως μεγαλύτερο εχθρό τον δρόμο. Περνάει από μια λεωφόρο για να διασχίσει το δάσος και η ζωή της καθημερινά είναι σε κίνδυνο. Μια αντιθετική ζωή. Ή μήπως όχι; Διότι, η αγελάδα θα αντιληφθεί πως είναι προστατευμένη μόνο όσο δε γεννά. Μόλις γεννήσει, καθότι έγκυος, θα δει το νεογέννητό της, ένα θηλυκό, να της το παίρνουν αφού το έθρεψε για λίγες ώρες, για να μετατραπεί κι αυτό σε ένα γρανάζι στη βιομηχανία γαλακτοκομικών, αν όχι να σφαγιαστεί για να γίνει T-Bone, Flapsteak και οιαδήποτε άλλη κοπή.

Οι ισορροπίες είναι αρκετά θολές, διότι στον κόσμο των ανθρώπων κανένα ζώο δεν είναι ασφαλές, ακόμα κι αν δηλώνουμε πως το προστατεύουμε. Προστατεύουμε ό,τι μας ανήκει. Αλλά κάποιος άλλος δε θα το σεβαστεί ιδιαίτερα γιατί παρεμβαίνει στο δικό του κτήμα. Τουλάχιστον η ελαφίνα δε ζει σε ψευδαίσθηση, ούτε αποπροσανατολίζεται από την αρχική ανθρώπινη καλοσύνη, κατευνάζοντας τις άμυνες και την εγρήγορσή της. Ζει με υψηλή την αίσθηση του φόβου. Και το ένστικτο της επιβίωσης.

Όλα στην παράσταση, οι ήχοι των φυτών, των ζουζουνιών, του αέρα, των ζώων, παράγονται live εκείνη τη στιγμή, με εξαίρεση κάποιους ηχογραφημένους ήχους αγελάδας, αυτοκινήτων και άλλων παραγόντων του περιβάλλοντος της ιστορίας.

Μια παράσταση-ταρακούνημα

Ο άνθρωπος με τον λόγο (πιστεύει ότι) είναι ανώτερος των ζώων. Χωρίς αυτόν οπισθοχωρεί και γίνεται ισότιμος των ζώων. Για ένα διάστημα, μέχρι να μάθει νέους τρόπους επικοινωνίας, είναι υπό των ζώων κιόλας. Οι 4 ηθοποιοί δε δύνανται να μιλήσουν, να πουν λέξεις. Μόνο μουγκρητά και απτική επικοινωνία. Πιάνουν τα props για να βγουν οι ήχοι. Μια διαδικασία που ξεκινά στο Λονδίνο απ΄τους Foley experts, όπως μου εξηγεί η σκηνοθέτιδα Ειρήνη Φαναρώτη, οι οποίοι δίνουν όλη την κατεύθυνση και, στη συνέχεια, η Φαναριώτη και το καστ δοκιμάζουν υλικά και καταλήγουν στην τελική σύνθεση, στα props που θα παράξουν με συγκεκριμένες κινήσεις συγκεκριμένους ήχους.

Το σκηνικό απλό: πάγκοι, ένα ενυδρείο μόνο με νερό και τα υλικά απλωμένα για να παράξουν εικόνες ηχητικές οι ηθοποιοί. Αν κλείσεις για λίγο τα μάτια σου, θα δεις την αγελάδα και την ελαφίνα μπροστά σου.

Το έργο των Mitchell, Segal, Wilson  είναι μια πραγματεία πάνω στην αμετροεπή αντίληψη του ανθρώπου πάνω στα ζώα και τη φύση, αυτό το χριστιανικό κληροδότημα, την «θεϊκά» ανθρωποκεντρική επιβολή. Όλα φτιάχτηκαν για μας. Αυτό το έργο, η παράσταση, μας ταρακουνά από τη δική μας ψευδαίσθηση και βλέπουμε το δικό μας νεογέννητο μοσχάρι να το αρπάζουν για να το πάνε για σφαγή. Μόνο που οι σφαγείς είμαστε εμείς οι ίδιοι. Ό,τι κακό βρει τον άνθρωπο, το επέβαλε ο άνθρωπος. Ό,τι κακό βρει την αγελάδα και την ελαφίνα, δεν το επέβαλαν η αγελάδα κι η ελαφίνα.

60 λεπτά διαρκεί η παράσταση και είναι μια πύλη σε μια διαφορετική και, για μένα, πρωτόγνωρη μορφή συνδιαλλαγής με το θέατρο. Μια νέα διάσταση θεάτρου υψώθηκε μέσα μου. 60 λεπτά βλέπουμε εμείς, αλλά το παγόβουνο έχει 5 μήνες δουλειά πίσω του.

Η Φαναριώτη, άνθρωπος με υψηλό δείκτη συναισθηματικής νοημοσύνης, που εσχάτως μελετά θεατρικά αρκετά αυτή τη σχέση ανθρώπου-φύσης (ήταν μια από τις θεματικές στο έργο της «Nina, where are you my de@r?») και καταπιάνεται με την κακοποίηση της Γυναίκας-Φύσης, ακολουθώντας την κατεύθυνση της βρετανικής παράστασης, διαμορφώνει μια εικόνα πολύ ισχυρή ως προς το αποτύπωμα που αφήνει μέσα μας. Ξεκινά σκάβοντας την αντίστασή να αποδεχτούμε ένα θέατρο χωρίς λόγο, γιατί μας είναι ανοίκειο, μετά, όμως, μας είναι δύσκολο να επιστρέψουμε στο γνώριμο. Τώρα πια ανακαλύπτουμε τις προοπτικές ενός άλογου θεάτρου.

* Για εισιτήρια εδώ.