5 πολιτιστικοί συντάκτες γράφουν για το δικό τους top 3 των παραστάσεων του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου
Τώρα που τελείωσε και επισήμως το φετινό Φεστιβάλ κάνουμε μια μικρή αναδρομή μαζί με πέντε πολιτιστικούς συντάκτες στις θεατρικές παραστάσεις που ξεχώρισαν, συζητήθηκαν, αγαπήθηκαν.
Δεν είναι ποτέ εύκολο να «στριμώχνεις» σε μικρές λίστες των top 3 ένα ολόκληρο Φεστιβάλ. Εκ των πραγμάτων όμως, από κάπου πρέπει να …ξεκινάς και κάπου να βάζεις μια …τελεία. Η αλήθεια είναι ότι θα το θυμόμαστε για πολλά και για πολλούς λόγους το φετινό Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου καθώς ήταν και η πρώτη χρονιά του νέου καλλιτεχνικού διευθυντή, του Μιχαήλ Μαρμαρινού ο οποίος θέλησε να φέρει την δική του φιλοσοφία που ανατρέχει στην θεραπευτική ιδιότητα της τέχνης και να δώσει μια νέα κατεύθυνση που μπορεί να συνοψιστεί στην ίδρυση θεσμών, την δημιουργία καινούργιων συνηθειών όπως τα μεσονύκτια πάρτι, οι προβολές ταινιών και αρχειακών παραστάσεων αλλά και για πρώτη φορά την ενεργοποίηση του Αρχαίου Σταδίου Επιδαύρου. Γενικά κινήθηκε με επιλογές που επιδιώκουν περισσότερη εξωστρέφεια και ενθάρρυνση των νέων δημιουργών με έμφαση στην ιδιαίτερη φροντίδα για το ελληνικό θέατρο. Παράλληλα όμως, με τον στόχο της διαμόρφωσης μιας νέας ταυτότητας που φέρνουν οι καινοτομίες, μικρές και μεγάλες αλλαγές, ο Μιχαήλ Μαρμαρινός σε μια κίνηση μεγάλης αλλά και πρωτοφανούς γενναιοδωρίας, απέδωσε και τα εύσημα για την σημαντικότητα του κορυφαίου πολιτιστικού θεσμού εκεί που έπρεπε: Στον Γιώργο Λούκο. Ναι, η βραδιά προς τιμήν του Λούκου ο οποίος ανέστησε τον θεσμό από το 2005 που ανέλαβε έως το 2015 και του έδωσε φρέσκια πνοή και κύρος, φέρνοντας μεγάλα ονόματα της διεθνούς σκηνής και εκπληκτικές παραστάσεις, είναι μια βραδιά που όχι μόνο μάζεψε σύσσωμο τον καλλιτεχνικό κόσμο στην Πειραιώς 260 για ένα πραγματικά συγκινητικό χειροκρότημα, αλλά θα συζητείται για καιρό. Είναι πολλές οι σημαντικές καλλιτεχνικές στιγμές του Φεστιβάλ που μόλις το σαββατοκύριακο έριξε αυλαία στην Επίδαυρο για τη φετινή σεζόν. Εμείς ζητήσαμε από πέντε πολιτιστικούς συντάκτες να ξεχωρίσουν τις τρεις δικές τους αγαπημένες θεατρικές παραστάσεις, αυτές που «έγραψαν» μέσα τους και θα θυμούνται για καιρό.
Άντα Δαλιάκα-ΤΟ ΒΗΜΑ/tovima.gr
Από τις παραστάσεις του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου ξεχωρίζω τρεις που, με διαφορετικές σκηνικές γλώσσες, έφεραν έργα της κλασικής δραματουργίας, τη θεατρική ιστορία και πραγματικά γεγονότα σε ευθεία συνομιλία με το παρόν. Η Μήδεια του Κερουμπίνι από την Εθνική Λυρική Σκηνή, σε σκηνοθεσία Παναγή Παγουλάτου, ανασύνθεσε με εντυπωσιακή πιστότητα την ιστορική παραγωγή του 1961 των Αλέξη Μινωτή, Γιάννη Τσαρούχη και Μαρίας Χορς, με τη Μαρία Κάλλας τότε στον ομώνυμο ρόλο. Στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου η παράσταση ανέδειξε τη δύναμη της συνάντησης της αρχαιοελληνικής παράδοσης με τον χώρο που τη γέννησε, αλλά και τη γοητεία του μύθου της Κάλλας, μέσα από τη σημερινή αναμέτρηση σπουδαίων ερμηνευτών της όπερας με την κληρονομιά της –με ξεχωριστές τις Άννα Πιρότσι και Αλίσα Κολόσοβα. Στο «Medea’s Children» της Πειραιώς 260, ο Μίλο Ράου αντιπαρέβαλε τη Μήδεια του Ευριπίδη με ένα πραγματικό έγκλημα παιδοκτονίας και, κυρίως, με το βλέμμα των ίδιων των παιδιών. Η ωμή βία, ρεαλιστική και ταυτόχρονα κινηματογραφική, δεν εξαντλήθηκε στο σοκ: άνοιξε επίπονα ερωτήματα για την ψυχική ασθένεια στην οικογένεια, τη βία κατά των παιδιών και τα όρια της αναπαράστασης.Στο «A TRIAL», η Κριστιάνε Ζαταΐ έδωσε στον Εχθρό του λαού του Ίψεν ένα επίκαιρο σίκουελν μετατρέποντας θεατές σε ενόρκους. Με τον Βάγκνερ Μόουρα ως Στόκμαν και την κατάργηση του τέταρτου τοίχου, η σκηνή έγινε πεδίο πολιτικής διαπραγμάτευσης για την αλήθεια, τη δημοκρατία, το δημόσιο συμφέρον και την ατομική ευθύνη.Τρεις παραστάσεις που δεν αρκέστηκαν στην εντύπωση• απαίτησαν, καθεμία με τον τρόπο της, την κρίση του θεατή και τη στάση του απέναντί τους ως τέχνη-θεατρικό βίωμα και πολιτική θέση.
Χριστίνα Μανωλακάκη- CultureNow.gr
Επιβεβαιώνοντας τις προφεστιβαλικές μου προσδοκίες, ξεχωρίζω το Medea’s Children του Μίλο Ράου, όπου η ευριπίδεια ιστορία συγκεράστηκε με σύγχρονη υπόθεση παιδοκτονίας. Ευφυές κείμενο και καλοκουρδισμένες ερμηνείες έκαναν ορατές, δια της ανατροπής τους, δύο βασικές συμβάσεις του αρχαίου δράματος: η βία παρουσιάστηκε επί σκηνής & δόθηκε φωνή στους έως τώρα βωβούς ανήλικους πρωταγωνιστές της τραγωδίας.
Επίσης στην Πειραιώς 260, παρακολούθησα το «Four Walls and a Roof» των Ραμπί Μρουέ και Λίνα Ματζνταλανί. Με αφετηρία τη δικαστική περιπέτεια του Μπρεχτ στην Αμερική και τη δεύτερη αυτοεξορία του, μετά την αποχώρησή του από Γερμανία, οι Λιβανέζοι δημιουργοί έστησαν μια πολιτική, ποιητική και χιουμοριστική παράσταση για την αυξανόμενη λογοκρισία στη “Δύση”, και διαπραγματεύτηκαν τις έννοιες «πατρίδα» και «σπίτι».
Ο Γιάννης Αποσκίτης “χαρτογράφησε” τη «Νοχαβελάνδη» στο Θέατρο 104 (σκην.: Γιώργος Βουρδαμής), προσφέροντας άπλετο γέλιο. Ένα ντελιριματικό «γουέστερν δωματίου» σε ράντσο εκτροφής βισόνων στη Ντακότα, όπου το αμερικανικό όνειρο αποδεικνύεται εφιαλτικά οικείο, επίκαιρο και πολιτικά αιχμηρό.
Υ.Γ.: Ως 3+1, κρατώ με αισιοδοξία τον «Ίωνα» του Θωμά Μοσχόπουλου, καθώς ενώ γράφονται αυτές οι γραμμές δεν έχει παρουσιαστεί ακόμα η παράσταση που θα κλείσει τα φετινά Επιδαύρια!
Γεωργία Οικονόμου-News247
Αν έπρεπε να ξεχωρίσω τρεις παραστάσεις από το φετινό Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, θα επέλεγα χωρίς δεύτερη σκέψη το «A Trial» της Κριστιάνε Ζαταΐ, τις «Τρωάδες» της Ελένης Ευθυμίου και την «Ειρήνη» του Νίκου Καραθάνου.
Τρεις εντελώς διαφορετικές παραστάσεις, που όμως συναντήθηκαν σε κάτι ουσιαστικό: δεν αντιμετώπισαν το θέατρο ως ασφαλή αναπαράσταση, αλλά ως ζωντανό πεδίο όπου το παρόν εισβάλλει βίαια στη σκηνή και ο θεατής δεν μπορεί να μείνει αμέτοχος.
Στο «A Trial», η Ζαταΐ έστησε πάνω στον Ίψεν μια πραγματική δοκιμασία για την κρίση μας, με έναν συγκλονιστικό Βάγκνερ Μόουρα να μας αναγκάζει να αναρωτηθούμε αν κρίνουμε την αλήθεια ή εκείνον που την εκφέρει. Στις «Τρωάδες», η Ελένη Ευθυμίου δημιούργησε μια βαθιά αντιπολεμική παράσταση, με τη συμπερίληψη οργανικό κομμάτι της δραματουργίας και έναν Χορό που έκανε τη διαφορετικότητα δύναμη. Και στην «Ειρήνη», ο Νίκος Καραθάνος παρέδωσε ένα ξέφρενο, ποιητικό και βαθιά μελαγχολικό σύμπαν, όπου το γέλιο συνυπήρχε με το πένθος και η ανάγκη για ειρήνη έμοιαζε ταυτόχρονα μάταιη και απολύτως αναγκαία.
Δημήτρης Πάντσος-popagada.gr
Οι σκιές, οι ένορκοι και όσα θυμόμαστε… Αυτές είναι οι τρεις παραστάσεις από το φετινό Φεστιβάλ Αθηνών που παίζουν στη μνήμη μου το πιο άμεσο παιχνίδι. Αυτές που, με πολύ διαφορετικούς τρόπους, άφησαν το χθες να συνομιλήσει με το σήμερα. Παραστάσεις για τη μνήμη, την αλήθεια, την απώλεια και όλα όσα επιστρέφουν όταν νομίζουμε πως έχουν τελειώσει.
Στο The Shadows, η Αφσανέχ Μαχιάν έφερε στη σκηνή, με έναν ξεχωριστά συγκινητικό τρόπο, αληθινές ιστορίες που συνάντησαν, σχεδόν αναπάντεχα, την Ιοκάστη, την Αντιγόνη και τη Μήδεια. Οι σκιές της αρχαίας τραγωδίας δεν έμειναν στην αρχαιότητα αλλά βγήκαν στο τώρα και μας έδειξαν πως εξακολουθούν να κρύβονται στις ζωές των ανθρώπων. Τα δάκρυα των τριών πρωταγωνιστριών στο τέλος με συνοδεύουν ακόμη.
Στο A TRIAL, η Κριστιάν Ζαταΐ μετέτρεψε τον «Έναν εχθρό του λαού» του Ίψεν σε ένα ζωντανό λαϊκό δικαστήριο. Και έναν μέγκα κινηματογραφικό σταρ, τον Βάγκνερ Μόουρα, σε θεατρικό κεραυνό που έπεσε πάνω μας χωρίς προειδοποίηση. Δώδεκα θεατές έγιναν ένορκοι και αποφάσισαν για μια αλήθεια που κράτησε γερά το στοιχείο της έκπληξης ως την τελευταία στιγμή. Παράσταση γενναία στην ροή της, και γενναιόδωρη στην καρδιά της.
Και στο Shiraz, ο Άρμιν Χόκμι ανάστησε, μέσα από επτά χορευτές, το θρυλικό ιρανικό φεστιβάλ από τα ερείπια της Περσέπολης που απαγορεύτηκε μετά την Ισλαμική Επανάσταση. Ένας χορός, μια γοητευτική και αξέχαστη, μινιμαλιστική, υπνωτιστική λούπα για μια πολιτιστική ουτοπία που χάθηκε, αλλά δεν ξεχάστηκε.
Στέλιος Παρρής-elculture.gr
Από το πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026, που θαρρώ θα κουβαλά για χρόνια η μνήμη μου στο νούμερο 3 ισοψηφούν οι: «Lee Miller in Hitler’s Bathtub» από τους Needcompany και το «Voice Lab – Post Internet Dance Edition» από τη Frauke Aulbert. Δυνατό μουσικό θέατρο το πρώτο, μηνύματα γιομάτο, και απίστευτο φωνητικό σόλο περφόρμανς το δεύτερο από την υψίφωνο.
Στο νούμερο 2 θα επιλέξω την παράσταση στο Μικρό Θέατρο της Επιδαύρου «Τα Πορτοκάλια της Παλαιάς Επιδαύρου» του Θοδωρή Γκόνη. Επί δυο μέρες κάτοικοι και επισκέπτες γέμισαν το θέατρο, γιατί η παράσταση αφορούσε τον τόπο τους, τις ζωές τους, τις ρίζες τους. Το συμπέρασμα που αποκόμισα ήταν ότι η Μικρή Επίδαυρος χρειάζεται και ιστορίες του τόπου, κάνοντας τους ντόπιους να συρρέουν. Η δε Ιωάννα Παππά ανατριχιαστική, μα δεν θα ξεχάσω μια θεατή, τη Μαρία, που αργούσε, γιατί ήτανε ηλικιωμένη και οι φίλες της που τρέχανε να προλάβουν μην χάσουν την παράσταση της φωνάζανε ανά δέκα μέτρα «Μαρία Μαρία Μαρία» κι εκείνη έτρεχε να τις προλάβει.
Στο νούμερο 1 τώρα αμφιταλαντεύομαι για 2 παραστάσεις που δεν ισοψηφούν κι ας τις χτύπησαν αλύπητα οι θεοί με βροχή και φωτιά, μιας και η φύση τους ήτανε διαφορετική. Η «Ειρήνη», αυτή η επίσκεψη του Καραθάνου και του Δεληβοριά στην κωμωδία του Αριστοφάνη, με έκανε να γελάσω που το ’χα τόσο πολύ ανάγκη κι ας έβρεχε και την είδα την επόμενη μέρα. Μα πώς ν’ αφήσω όξω τις «Τρωάδες» του Εθνικού Θεάτρου, από την Ελένη Ευθυμίου; Την πιο ιστορική για μένα παράσταση που παρακολούθησα την Κυριακή, γιατί είχαμε και τις φωτιές. Η συμπερίληψη σε όλο της το μεγαλείο και μια υπενθύμιση ότι το ποικίλο υπάρχει ανάμεσά μας και θα το σεβαστούμε, θα το ασπαστούμε και θα το κοιτάξουμε κατάματα.
