Τάμερ Ναφάρ: «Το θέμα δεν είναι ο τερματισμός του πολέμου αλλά η λήξη της κατοχής»

Ο ράπερ Τάμερ Ναφάρ, που είναι μάλιστα, ο πρώτος Άραβας ο οποίος κάνει διεθνή καριέρα σε αυτό το είδος της μουσικής, Παλαιστίνιος στην καταγωγή και Ισραηλινός στην υπηκοότητα, είναι ένας από τους καλλιτέχνες που έρχονται στην Αθήνα για να συμμετέχουν στην περφόρμανς «A Radical Jew: A Self-Portrait of a Remnant» του πολύ διάσημου και προοδευτικού Εβραίου δημιουργού Ούντι Αλόνι, στην Ταινιοθήκη στις 27 και στις 29 Ιουνίου στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Η περφόρμανς αυτή, που συνδυάζει κινηματογράφο και ζωντανό θέατρο, φέρνει στα μέρη μας και τον πολύ καλό Γερμανό ηθοποιό Σεμπάστιαν Κοχ, τον οποίο γνωρίσαμε από την ταινία «Οι ζωές των άλλων», που είχε αγαπηθεί και στην Ελλάδα. Ούντι Αλόνι, Τάμερ Ναφάρ και Σεμπάστιαν Κοχ, χάριν του «A radical Jew» θα συνεργαστούν και με μια ομάδα Ελλήνων καλλιτεχνών και ακτιβιστών, όπως είναι ο διασώστης Ιάσονας Αποστολόπουλος, η τραγουδοποιός Φωτεινή Λαμπρίδη, ο «τελευταίος Εβραίος της Αθήνας» Σάββας Μιχαήλ αλλά και ο ηθοποιός Δημήτρης Τσίπλης που θα βρίσκεται στη σκηνή. Ενώ να σημειώσουμε ότι έχουν βάλει ένα λιθαράκι στην περφόρμανς ο Γιάννης Σακαρίδης στο βίντεο και το μοντάζ και ο Δημήτρης Κασιμάτης στον σχεδιασμό των φωτισμών. Την παγκόσμια πρεμιέρα της παράστασης θα ακολουθήσουν οι προβολές των ταινιών του Αλόνι «Forgiveness» (27 Ιουνίου) «και Local Angel» (29 Ιουνίου).

Στην ταινία «Local Angel», που είναι γυρισμένη αρχές του 2000 και εξετάζει τα θεμελιώδη αίτια και τις αντιφατικές εκδηλώσεις του ισραηλινοπαλαιστινιακού ζητήματος εκείνης της περιόδου, βλέπουμε, ανάμεσα σε άλλους, και τον Τάμερ Ναφάρ, στα πρώτα του μουσικά βήματα. Εκείνη την περίοδο είχε βγάλει το «Who is the terrorist» («Ποιός είναι ο τρομοκράτης») ένα χιπ χοπ τραγούδι διαμαρτυρίας που είχε γίνει μεγάλο χιτ. Τον ρωτάω για αυτό και μου λέει ότι έχουν περάσει χρόνια από τότε, και μου επισημαίνει ότι οι Δυτικοί περιμένουμε από έναν Παλαιστίνιο να γράφει αποκλειστικά πολιτικά τραγούδια. Αυτό τον καιρό πάντως, ετοιμάζει ένα καινούργιο άλμπουμ που θα έχει τραγούδια για την αγάπη. Σύντομα θα εκδοθεί και το βιβλίο του «An imaginary memoir», απομνημονεύματα που καλύπτουν τρεις γενιές της οικογένειας Ναφάρ-Fawzi, Tamer και Shaden-καθώς ψάχνουν τον δρόμο τους ανάμεσα στον εκτοπισμό, την ανθεκτικότητα και την ταυτότητα. Παράλληλα, γράφει συστηματικά πολιτικά άρθρα για το παλαιστινιακό ζήτημα και γενικότερα για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή.

Θα έρθεις στην Ελλάδα για την περφόρμανς του Ούντι Αλόνι, που λέγεται «Ένας ριζοσπάστης Εβραίος. A self portrait of a Remnant». Remnant στα ελληνικά σημαίνει απομεινάρι, οπότε τι εννοεί ο τίτλος; Απομεινάρι τίνος πράγματος;
Έτσι κι αλλιώς εγώ δεν πίστευα ότι υπήρχαν αριστεροί Ισραηλίτες. Ακόμα κι αυτοί οι λίγοι που ισχυρίζονταν ότι είναι αριστεροί μετά την 7η του Οκτώβρη, μετακινήθηκαν προς τα δεξιά. Όσοι συνέχισαν να ενστερνίζονται τα δικαιώματα των Παλαιστινίων είναι απομεινάρια. Ο Ούντι Αλόνι είναι ένας από αυτούς.

Τι είναι η περφόρμανς; Θα συμμετέχεις σε κουβέντα; Θα ραπάρεις;
Αρχικά κατεβαίνω σαν φίλος να δω την παράστασή του Ούντι Αλόνι. Είμαι γκεστ, θα πάρω μια γεύση τέχνης. Θα προβάλει μια ταινία, «Local angel», της οποίας είμαι μέρος και μετά θα ανέβω στη σκηνή για να απαντήσω σε ερωτήσεις του κόσμου, θα γίνει συζήτηση.

Παρακολούθησα το «Local Angel». Μου έμεινε στο μυαλό μια φράση που είπε ο Dr Amnon Raz Krakotzkin, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Gurion. Λέει «υπάρχουν δύο τρόποι να μπεις στο Τελ Αβίβ, σαν βομβιστής αυτοκτονίας ή σαν ράπερ».
Αστεία αναφορά. Το Τελ Αβίβ είναι κυρίως για τους Εβραίους.

Είσαι ο πρώτος Παλαιστίνιος ράπερ σωστά;
Ο πρώτος Άραβας ράπερ.

Ποιές είναι οι μουσικές σου επιρροές; Έχεις επηρεαστεί από την αμερικάνικη χιπ χοπ;
Όταν ξεκίνησα φυσικά. Επηρεάστηκα από τον Notorious BIG, τον Τούπακ και τον Έμινεμ, και μέχρι σήμερα ακούω την αμερικάνικη σκηνή. Πέρυσι το καλοκαίρι έκανα και μια συνεργασία με μία Ελληνίδα μουσικό, την Alex Mandi, γυρίσαμε το βιντεοκλίπ του κομματιού μας, «Oasis» λέγεται, στην Αθήνα και στη Ναζαρέτ.

Πιστεύεις ότι ο κόσμος έχει από καλλιτέχνες σαν εσένα την προσδοκία να είναι πολιτικό το περιεχόμενο της τέχνη σας;
Ναι φυσικά αλλά κυρίως ο κόσμος από τη Δύση. Στην Παλαιστίνη έχω μεγάλες επιτυχίες που δεν έχουν πολιτικό περιεχόμενο. Οι Δυτικοί αντιλαμβάνονται την ύπαρξή μας μόνο όταν πεθαίνουμε.

Είσαι Παλαιστίνιος με Ισραηλινή υπηκοότητα. Πώς ήταν να μεγαλώνεις με αυτή τη διπλή ταυτότητα;
Σε κάνει να αισθάνεσαι μοναδικός γιατί σου δίνει την ευκαιρία να κοιτάξεις το θέμα από μέσα με ορίζοντα τη λύση, να δεις πώς ελέγχεται καταρχάς η συγκατοίκηση δύο γλωσσών, τριών για να είμαστε ακριβείς εάν συμπεριλάβουμε και τα αγγλικά. Το να ελέγχεις δύο γλώσσες και να μπορείς να υπερασπιστείς τον εαυτό σου αυτό σου δίνει μια κάποια δύναμη αντίστασης. Βλέπεις τις αποχρώσεις μεταξύ Ισραηλινών και Εβραίων που έρχονται από άλλες χώρες, πλούσιοι, φτωχοί Εβραίοι, ξέρεις για τι πράγμα μιλάς. Και συγχρόνως ανήκεις στην παλαιστινιακή μειονότητα. Είσαι μέρος της Νάκμπα (ο μαζικός εκτοπισμός των Παλαιστινίων κατά την περίοδο της ίδρυσης του κράτους του Ισραήλ) , είσαι Παλαιστίνιος, έχεις οικογένεια σε όλο τον κόσμο, βλέπεις τα ονόματα τους στους καταλόγους των νεκρών που προβάλλονται στις οθόνες στη Γάζα. Σαν άνθρωπος είναι μια ατυχής κατάσταση να τη ζεις, αλλά σαν καλλιτέχνης και δημιουργός που του αρέσει να γράφει έχεις πλούτο υλικού.

Για σένα η τέχνη είναι ένα μέσο διαμαρτυρίας;
Όχι η τέχνη είναι κάτι που μου αρέσει. Ακόμα κι αν είχα γεννηθεί στη Σουηδία πάλι τέχνη θα έκανα.

Άκουσα χθες το βράδυ το κομμάτι σου «Who is a terrorist». Φαντάζομαι είναι κλασικό, διαχρονικό.
Αυτό το τραγούδι είναι από το 2000 και κάτι. Είμαστε καλλιτέχνες, κάνουμε καινούργια πράγματα. Ό, τι και να γράφουμε τα δυτικά μέσα θα επιμένουν σε αυτό.

Ας μιλήσουμε για το τελευταίο σου άλμπουμ που λέγεται «In the name of the father, the Imam and John Lennon» («Στο όνομα του πατρός, του Ιμάμη και του Τζον Λένον»). Τι σημαίνει ο τίτλος; Σε έναν στίχο από το ομώνυμο τραγούδι λες «I suppressed my grieving while my rap is gently wheeping» (καταπίεσα το πένθος μου ενώ το ραπ μου κλαίει απαλά»), φαντάζομαι κάνεις μια αναφορά στο τραγούδι των Beatles «While my guitar gentle wheeps».
Ναι αυτό είναι, αναφορά στο στίχο των Beatles. Και στο τέλος λέω «while my rap gently wheeps» και απευθύνομαι στον πατέρα μου λέγοντας μέχρι να ξαναβρεθούμε, σε ευχαριστώ που με έκανες ονειροπόλο και το dreamer αναφέρεται στον στίχο του Τζον Λένον στο «Imagine». Αυτό λοιπόν είναι ένα τραγούδι για τη σχέση μου με τον πατέρα μου που ήταν άλλης γενιάς. Ήταν ο πρώτος που γεννήθηκε στην πόλη Λιντ (Lydd) το ’51, γιατί ο παππούς μου ήταν από τη Γιάφα (Jaffa). Λόγω της Νάκμπα εκδιώχθηκε από τη Γιάφα στον νότο, στο Ασκελόν (Asqalan) και εκδιώχθηκε εκ νέου στο Λιντ, εκεί όπου γεννήθηκε ο πατέρας μου. Ο πατέρας μου είναι η πρώτη γενιά που γεννήθηκε στο Ισραήλ. Ήταν γιος ανθρώπων που έχασαν τα πάντα, την περιουσία τους, την αξιοπρέπεια τους. Ήταν μέλος μιας γενιάς που απλώς κυνηγούσαν την επιβίωση, να βρούνε μια δουλειά για να ζήσουν. Δεν μίλαγε για πολιτική γιατί φοβόταν λόγω όλων αυτών που συνέβησαν στους γονείς του. Εμένα η γενιά μου ήταν πιο εκφραστική με τον λόγο, είχαμε το χιπ χοπ. Διαλέξαμε ένα είδος μουσικής που έχει πολύ στίχο έτσι ώστε να αποκαταστήσουμε τη σιωπή δύο προηγούμενων γενιών. Το χιπ χοπ μου έδωσε την ευκαιρία να ταξιδέψω και να γυρίσω και να δω τον κόσμο και με έκανε πιο εκραστικό και με εκπαίδευσε. Ο πατέρας μου δεν ήξερε να γράφει, παράτησε το σχολείο όταν ήταν δέκα χρονών κι αυτό δημιούργησε ένα τεράστιο χάσμα μεταξύ εμού και του πατέρα μου. Σχεδόν ποτέ δεν έφυγε από το Λιντ, κι εγώ ταξιδεύω, κάνω σόου στις Ηνωμένες Πολιτείες, δίνω διαλέξεις. Καθόμασταν στο αμάξι και ήταν τόσο ευγενικός, συντηρητικός μουσουλμάνος και μας πήγαινε σε θεάματα, σε μαγαζιά που είχαν αλκοόλ και γυναίκες και συνήθιζε να κάθεται, δεν κάπνιζε, προσευχόταν. Η διαδρομή στο αυτοκίνητο ήταν πολύ δύσκολη γιατί δεν συζητούσαμε. Ο πατέρας μου αγαπούσε τους Beatles και το κοράνι. Μόνο αυτά τα δύο ακούγαμε στο αυτοκίνητο. Δεν άκουσε το τραγούδι μου, το έγραψα αφού πέθανε. Και φαντάζομαι πώς θα ήταν αν χρησιμοποιούσα τη μουσική για να γεφυρώσω την έλλειψη επικοινωνίας. Φαντάζομαι πως θα ήταν εάν αντί να ακούμε το «Imagine», το σταματούσα και του έλεγα «σοβαρά τώρα, μπαμπά ακούς έναν λευκό Βρετανό να λέει φαντάσου να μην υπήρχαν χώρες, τι να φανταστείς αφού οι Βρετανοί έδωσαν τη χώρα μας στους Εβραίους. Γιατί να ταυτιζόμαστε με τη διαμαρτυρία προνομιούχων; Άκου χιπ χοπ, αυτό είναι η πραγματική τροφή διαμαρτυρίας» και ίσως τότε άρχιζε μια συζήτηση μεταξύ μας. Αυτή ίσως ήταν μια όμορφη συζήτηση.

Μεγάλωσες σε μια πόλη όπου συνυπήρχαν Παλαιστίνιοι και Εβραίοι, είκοσι λεπτά από το Τελ Αβίβ. Το Λιντ είναι και μια σκληρή γειτονιά, η μεγαλύτερη αγορά ναρκωτικών.
Παντού το ίδιο σκληρά είναι, τα ποσοστά των δολοφονιών είναι τα ίδια, το αποκαλούμε κάτι σαν δεύτερο Νάκμπα γιατί οι άνθρωποι φεύγουν.

Το τέλος του πολέμου έχει νικητή;
Κατά τη διάρκεια της κατάπαυσης πυρός περισσότεροι από 1000 Παλαιστίνιοι πέθαναν. Δεν είναι ζήτημα τερματισμού του πολέμου το θέμα είναι η λήξη της κατοχής.

Ποιά θεωρείς ότι θα ήταν μια δίκαιη λύση. Στην ταινία «Local angel» εμφανίζεται ο Αραφάτ ο οποίος μιλάει για δύο κράτη το ένα δίπλα στο άλλο ώστε να υπάρξει σταθερότητα στη Μέση Ανατολή.
Αυτά ειπώθηκαν το 2001, ο κόσμος άλλαξε από τότε. Είμαστε σε μια κατάσταση όπου προσπαθούμε να καταλάβουμε τι έχει γίνει, τι πήγε λάθος. Εγώ είμαι μουσικός, δεν έχω λύση, μακάρι να είχα.

Ζούμε διαδοχικούς πολέμους στα Βαλκάνια, στη Γιουγκολαβία, την Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή, Συρία, Αφγανιστάν. Πιστεύεις ότι ο κόσμος συνηθίζει τη φρίκη και μένει απαθής σε γενοκτονίες οπως αυτή στη Γάζα;
Δεν νομίζω ότι ο κόσμος φοβάται τη γενοκτονία αυτή καθ’ αυτή. Ο κόσμος φοβάται το γεγονός ότι κάποιος μπορεί να διαπράττει γενοκτονία για δύο χρόνια συνεχόμενα, σε κοινή θέα, υπό τα βλέμματα όλου του κόσμου, και κανείς να μην μπορεί να κάνει τίποτα. Αυτό είναι το τρομακτικό της υπόθεσης, όπως επίσης και το γεγονός ότι αυτοί που διαπράττουν τη γενοκτονία μένουν αλώβητοι ξέροντας ότι κανείς δε μπορεί να τους αγγίξει, δε θα έχουν συνέπειες.

Νοιώθεις ότι ακόμα και οι άνθρωποι που αναγνωρίζουν την αδικία απέναντι στους Παλαιστίνιους φοβούνται να μιλήσουν μήπως θεωρηθούν αντισημίτες;
Πιστεύω ότι ο αντισημιτισμός είναι κάτι κακό όπως είναι η ισλαμοφοβία, η ομοφοβία. Δεν μιλούσαμε το 1920 για αντισημιτισμό, σήμερα μιλάμε για αντισημιτισμό, αλλά την μεγαλύτερη απειλή σήμερα την υφίστανται οι Παλαιστίνιοι. Πέθαναν περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι και συνεχίζεται ο εκτοπισμός τους από τη Δυτική Όχθη.

Δε νοιώθεις ότι είσαι σε κίνδυνο; Δε φοβάσαι που μιλάς για όλα αυτά;
Φυσικά αισθάνομαι απειλή. Όπως είπα το μεγαλύτερο πρόβλημα μας στη Γάζα είναι η γενοκτονία. Στη Δυτική Όχη κλέβουν τη γη οι έποικοι. Αυτή τη στιγμή ζούνε δύο εκατομμύρια Παλαιστίνιοι στο Ισραήλ, άνθρωποι δολοφονούνται συνεχώς και δεν υπάρχει καμία τιμωρία για τους θύτες. Περισσότεροι από 300 Άραβες δολοφονούνται κάθε χρόνο και δεν συλλαμβάνεται κανείς. Συγχρόνως, η πόλη μας είναι γεμάτη οπλισμένους Ισραηλινούς εποίκους. Αν θυμάσαι τις συγκρούσεις στη Γάζα το 2021, ήταν κάτι σαν εμφύλιος στο εσωτερικό του Ισραήλ, αυτή η κατάσταση εξεράγη στην πόλη μου, το Λιντ. Έγραψα πρόσφατα ένα άρθρο για το μεγαλύτερο ισραηλινό περιοδικό όπου λέω ότι φοβάμαι περισσότερο την ειρήνη με το Ιράν απ’ ότι τον πόλεμο με το Ιράν. Αν υπάρξει ειρήνη με το Ιράν και η Αμερική σταματήσει να υποστηρίζει τόσο το Ισραήλ τότε αυτή η κυβέρνηση θα αρχίσει εμφύλιο πόλεμο στο εσωτερικό του Ισραήλ προκειμένου να διατηρήσει την εξουσία. Και οι πρώτοι που θα πληρώσουν το τιμημα του εμφυλίου στο Ισραήλ θα είμαστε εμείς οι Άραβες, η μειονότητα.

Info: Στην περφόρμανς της 29ης Ιουνίου θα συμμετέχει ζωντανά ο Γερμανός ηθοποιός Sebastian Koch, ενώ στη συζήτηση με το κοινό που θα ακολουθήσει μετά την προβολή της ταινίας «Local Angel» θα συμμετάσχει ο Παλαιστίνιος ράπερ Τάμερ Ναφάρ. Πρόκεται για μια παραγωγή της Laika Productions.

Πρόγραμμα
Σάββατο 27/6
21:00 – Κινηματογραφική Περφόρμανς
Ταινιοθήκη της Ελλάδος – Αίθουσα Α
23:15 – Προβολή της ταινίας Forgiveness
Λαΐς (Θερινός Κινηματογράφος) – Ταινιοθήκη της Ελλάδος
Κυριακή 29/6
21:00 – Κινηματογραφική Περφόρμανς
Ταινιοθήκη της Ελλάδος – Αίθουσα Α
23:00 – Προβολή της ταινίας Local Angel
Λαΐς (Θερινός Κινηματογράφος) – Ταινιοθήκη της Ελλάδος

Διαβάστε επίσης

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

Ούντι Αλόνι: Ο ριζοσπάστης σκηνοθέτης που κατέγραψε το τραύμα του παλαιστινιακού λαού