Για τον Σπύρο Σύρμο, ο μύθος των Ατρειδών συνεχίζει να μας υπενθυμίζει ποιοι είμαστε
Ο συνθέτης της παράστασης «MyCenae» μιλά για τη μουσική, τη συνεργασία του με τη Βαλεντίνη Γιαννοπούλου και τον τρόπο με τον οποίο ένας αρχαίος μύθος μεταφέρεται στο σήμερα μέσα από το σώμα, τον ήχο και τη μουσική.
Με αφορμή την παράσταση «MyCenae», που παρουσιάζει η ομάδα Khelanem στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, μιλήσαμε με τον Σπύρο Σύρμο, ο οποίος υπογράφει τη μουσική της. Ο συνθέτης μας μιλά για τη δημιουργία του μουσικού κόσμου της παράστασης, τη συνεργασία του με τη Βαλεντίνη Γιαννοπούλου και τον τρόπο με τον οποίο ο ήχος, η μουσική και το σώμα συναντιούνται σε μια σύγχρονη ανάγνωση του μύθου των Ατρειδών.
Για τον συνθέτη, η δημιουργία της μουσικής του «MyCenae» αποτέλεσε μια ευκαιρία να εξερευνήσει έναν από τους πιο σκοτεινούς και διαχρονικούς μύθους της αρχαιότητας, αλλά και να συνομιλήσει με μια διαφορετική μορφή θεατρικής αφήγησης. Από τις σκοτεινές ηχητικές υφές και το sound design μέχρι τα φυσικά όργανα και τη χρήση της φωνής, η μουσική λειτουργεί ως ένα ακόμη σώμα επί σκηνής, συνοδεύοντας και αναδεικνύοντας την κίνηση χωρίς να την επισκιάζει.
Στη συζήτησή μας, ο Σπύρος Σύρμος μιλά για τη συνεργασία του με τη Βαλεντίνη Γιαννοπούλου, τις προκλήσεις της σύνθεσης για μια παράσταση όπου οι λέξεις είναι περιορισμένες, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο ένας αρχαίος μύθος εξακολουθεί να βρίσκει χώρο στη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία. Μιλά, επίσης, για την ιδιαίτερη πρόκληση της συνύπαρξης λόγου, μουσικής και ήχου στη νέα εκδοχή του «MyCenae» και για τα έργα που συνεχίζουν να τον εμπνέουν ως συνθέτη.
Το «MyCenae» βασίζεται σε έναν από τους πιο σκοτεινούς αρχαίους μύθους. Πώς μπήκατε μουσικά σε αυτόν τον κόσμο;
Έναν τόσο σκοτεινό μύθο δεν έχεις παρά να τον αντιμετωπίσεις μουσικά με σκοτεινές υφές. Πόσο μάλλον όταν και η κατεύθυνση της σκηνοθέτιδας και χορογράφου της παράστασης, Βαλεντίνης Γιαννοπούλου, είναι ακριβώς αυτή, να διατηρήσει δηλαδή αυτό το σκοτεινό στοιχείο, έχοντας πάντα σαν κεντρικό σημείο αναφοράς την αρχαία τραγωδία.
Πώς ήταν η συνεργασία σας με τη Βαλεντίνη Γιαννοπούλου;
Από την αρχή κατάλαβα πως είχα να κάνω με μια συνεργάτιδα με πολύ ταλέντο, φαντασία, δημιουργική σκέψη αλλά και ταυτόχρονα με εξαιρετική τεχνική και βαθιά γνώση του αντικειμένου. Είδα ένα πολύ στιβαρό υλικό με πολύ σαφή κατεύθυνση. Αυτό με βοήθησε να ευθυγραμμιστώ πιο εύκολα με τις ανάγκες του έργου. Από εκεί και πέρα, παρακολουθώντας τον τρόπο δουλειάς της και βλέποντας την να εξελίσσει τις ιδέες της και να εξελίσσεται και η ίδια μέσα από αυτές, ο θαυμασμός και η εμπιστοσύνη μου στην δουλειά της μεγάλωσε εκθετικά. Όλα αυτά ήταν μια πολύ καλή συγκυρία για εμένα, γιατί με διευκόλυναν στο να φέρω το καλύτερο δυνατό μουσικό αποτέλεσμα.
Έχετε γράψει μουσική για όπερα, κινηματογράφο και τώρα για μια παράσταση χοροθεάτρου. Τι σας δυσκόλεψε περισσότερο στο «MyCenae»;
Δεν μπορώ να πω ότι με δυσκόλεψε κάτι. Όλη η πορεία και τα στάδια της εργασίας εξελίχθηκαν πολύ ομαλά. Αυτό γίνεται όταν έχει δημιουργηθεί ένα καλό επίπεδο συνεννόησης και συνεργασίας με την ομάδα.
Στην παράσταση οι λέξεις είναι λίγες και το βάρος της αφήγησης πέφτει στο σώμα και στη μουσική. Αυτό αλλάζει τον τρόπο που συνθέτετε;
Δεν θα έλεγα ότι αλλάζει ακριβώς τον τρόπο που συνθέτει κανείς αλλά την οπτική. Δηλαδή η κίνηση και το σώμα, η ενέργεια και η αύρα που φτάνουν στον θεατή ως αποτέλεσμα, έχουν τον πρώτο λόγο. Η μουσική πρέπει να έρθει, να υπογραμμίσει, να φωτίσει και να αναδείξει αυτά τα στοιχεία χωρίς ποτέ να τα εμποδίζει και πολύ περισσότερο να τα καλύπτει.
Η παράσταση δεν αφηγείται μόνο τον μύθο των Ατρειδών, αλλά τον μεταφέρει στο σήμερα. Πώς αποτυπώνεται αυτή η σύγχρονη ματιά μέσα από τη μουσική;
Έπρεπε να χρησιμοποιήσω ένα μεγάλο συνθετικό οπλοστάσιο. Η γκάμα των εργαλείων εκτείνεται από το sound design και την ηλεκτρονική επεξεργασία του ηχητικού υλικού μέχρι την χρήση κλασικών τεχνικών σύνθεσης με φωνητικά και φυσικά όργανα.
Οι Μυκήνες και ο μύθος των Ατρειδών εξακολουθούν να μας αφορούν πέρα από τον καλλιτεχνικό σύμβολο και πώς;
Μας αφορούν και θα μας αφορούν πάντα ως ένα καθαρά ανθρωποκεντρικό αφήγημα. Ένας μύθος που εισχωρεί στα τρίσβαθα της ανθρώπινης ψυχής είναι ένα σημείο αναφοράς στο οποίο συνεχίζουμε να επιστρέφουμε για να μας υπενθυμίζει ποιοι είμαστε.
Μετά τις διακρίσεις που έχετε γνωρίσει στο εξωτερικό, τι θεωρείτε μεγαλύτερη πρόκληση σήμερα;
Είναι μια ιδανική συνθήκη να βρίσκεις έργα που σε εμπνέουν πραγματικά και ταυτόχρονα να εξελίσσεσαι ως συνθέτης μέσα από αυτά. Το «MyCenae» είναι σίγουρα μια τέτοια περίπτωση.
Υπήρξε κάποια σκηνή στο «MyCenae» που σας δυσκόλεψε ιδιαίτερα συνθετικά ή σας έκανε να αλλάξετε προσέγγιση;
Ναι, σε αυτή την εκδοχή του «MyCenae» εισάγουμε με την Βαλεντίνη τον λόγο. Μας προβλημάτισε αρκετά μέχρι να βρούμε τον τρόπο με τον οποίο θα γινόταν αυτό γιατί δεν θέλαμε απλώς μια αφήγηση. Το αποτέλεσμα όπως θα δείτε και θα ακούσετε στην παράσταση είναι ένα αδιαίρετο μείγμα λόγου, μουσικής και ήχου διαμορφωμένο σε διαφορετικά επίπεδα, με δυσδιάκριτα όρια μεταξύ τους χωρίς όμως να χάνεται το νόημα των λέξεων. Αυτό ναι ήταν μια καλή πρόκληση και νομίζω το κάναμε πολύ πετυχημένα.
