Οι «Πικρές Γιορτές» είναι μια μικρή γωνιά του Αλμοδοβαρικού σύμπαντος

Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από την τελευταία φορά που ο Πέδρο Αλμοδόβαρ μάς παρουσίασε μία καινούρια ταινία («Το Διπλανό Δωμάτιο»). Δεν έχει περάσει καν πολύς καιρός από την τελευταία φορά που μας παρουσίασε μια ταινία στην οποία φανερά δούλευε μερικούς από τους πιο πηγαίους του φόβους («Πόνος και Δόξα»). Στο τελευταίο του πρότζεκτ, «Πικρές Γιορτές», ο σκηνοθέτης στρέφει ξανά τη ματιά του προς τα μέσα και δημιουργεί ένα μικρό παράλληλο σύμπαν που λειτουργεί ως καθρέφτης.

Στην τραγική κωμωδία πρωταγωνιστεί η Έλσα, μια σκηνοθέτιδα που πλέον εργάζεται στο πεδίο της διαφήμισης και έχει περάσει τον τελευταίο χρόνο απολύτως αφοσιωμένη στη δουλειά της, μια άμυνα που την έχει προστατεύσει από το να συνειδητοποιήσει τον ξαφνικό θάνατο της μητέρας της. Μια επίμονη κρίση ημικρανίας την αναγκάζει να κάνει ένα διάλειμμα και να φύγει για διακοπές με την Πατρίσια, όσο η φίλη της περνάει μια δική της κρίση με τον γάμο της. Εκεί, εμπνέεται από τις δυσκολίες της φίλης της και ξεκινά, για πρώτη φορά μετά από καιρό, να γράφει ξανά. Στον πραγματικό κόσμο, ο σεναριογράφος Ραούλ ξεδιπλώνει τον εαυτό του μέσα στην ιστορία της Έλσας και προσπαθεί να δώσει ζωή στο έργο του αναπαριστώντας την τραγωδία της ατζέντισσας και φίλης του.

Αυτομυθοπλασία, αγάπη μου

Ο Αλμοδόβαρ πολύ συχνά χρησιμοποιεί τον κινηματογράφο ως μέσο επεξεργασίας τον προσωπικών του καημών. Στο «Πόνος και Δόξα», ο Αντόνιο Μπαντέρας υποδύεται έναν σκηνοθέτη που έχει πλέον χάσει την έμπνευσή του και ανακαλεί το παρελθόν του. Τις «Πικρές Γιορτές», ο Ισπανός τις διαχειρίζεται περίπου σαν μια μπάμπουσκα της οποίας το περιεχόμενο μπορεί να βρίσκεται κρυμμένο, αλλά δεν είναι κρυφό. Στα πολλαπλά επίπεδα της ιστορίας του, οι πρωταγωνιστές πασχίζουν να φιλτράρουν την πραγματικότητά τους μέσα από την τέχνη, αντιμέτωποι περίπου με το ίδιο πρόβλημα που ταλαιπωρεί και τον ίδιο: όταν οι ιδέες σου δεν έρχονται τόσο εύκολα όσο παλιά, πού μπορείς να στραφείς για να εμπνευστείς;

Είναι δύσκολο να διαχωρίσουμε το έργο από τον καλλιτέχνη όταν η ταυτότητα του καλλιτέχνη περνά με τόσο χαρακτηριστικό τρόπο στο τελικό προϊόν. Ο ίδιος ο Αλμοδόβαρ έχει μιλήσει για το πώς, στα 75 του πια, βρίσκεται συχνά προ εκπλήξεως για τον τρόπο με τον οποίο έχει αλλάξει η δημιουργική του διαδικασία σε σχέση με το παρελθόν. Οι χαρακτήρες του, πάντως, στρέφονται προς τις ζωές των ανθρώπων γύρω τους, δημιουργώντας ηθικά προβλήματα που είναι δύσκολο να ξεπεραστούν.

Δείξε μου το φίλο/φύλο σου

Ένας ακόμη μηχανισμός που έχει βοηθήσει την Έλσα να αποφύγει να βιώσει τον θρήνο είναι ο σύντροφός της. Πυροσβέστης μέσα στην εβδομάδα και εξωτικός χορευτής τα σαββατοκύριακα, ο σέξι Μπονιφάτσιο λειτουργεί ως παραλληλισμός για τον σύντροφο του Ραούλ, τον Σάντι, ενός εξίσου σέξι και νέου άντρα που βρίσκεται σε μία σχέση εντελώς άνιση. Ο Ραούλ δανείζεται τη φωνή της Έλσα για να εξετάσει τον δεσμό του, αλλά και να γνωστοποιήσει τη διάγνωση στον Σάντι με τον πιο δειλό τρόπο: δίνοντάς του να διαβάσει το σενάριό του.

Ο Αλμοδόβαρ διαλέγει συχνά να μιλήσει μέσα από γυναικείους χαρακτήρες, αλλά στις «Πικρές Γιορτές», η κριτική απέναντι στο alter ego του είναι πιο δυσμενής. Ο Ραούλ επιλέγει οικειοποιηθεί μια ιστορία με χαρακτηριστική απουσία αντρικών φιγούρων και να κανονικοποιήσει τις δικές του αποφάσεις ζωής μέσα από τη γυναίκα πρωταγωνίστριά του. Οι «αμαρτίες» του ελέγχονται μέσα από εκείνη και λειτουργούν ως δικαιολογίες τις οποίες ούτε ο δημιουργός, ούτε ο θεατής μπορεί να αποδεχτεί ως επαρκείς. Είναι, άραγε, αυτός ένας τρόπος να αποφύγει ο σκηνοθέτης να κάνει το ίδιο; Ή μήπως το ακριβώς αντίθετο, να υπογραμμίσει το «faux pas»;

Τείνω προς το δεύτερο. Η εμμονή με την αυτομυθοπλασία θα μπορούσε να είναι δείγμα αυταρέσκειας, το ύφος του Αλμοδόβαρ και η χιουμοριστική (και αυστηρή!) κριτική του απέναντι στον εαυτό του δίνουν μια ισορροπημένη ενδοσκοπική ματιά στις «Πικρές Γιορτές». Στο τέλος της μέρας, ο σκηνοθέτης είχε δίκιο χαρακτηρίζοντάς την ως μία «μικρή ταινία» που παρ’ όλα αυτά ταιριάζει τέλεια στο σύμπαν της φιλμογραφίας του.