Συζητήσεις για το σώμα και το φύλο στην γκαλερί «CAN»

Η γκαλερί «CAN» παρουσιάζει έως τις 14 Μαρτίου την ατομική έκθεση της Μαριάννας Ιγνατάκη με τίτλο «Soft, Sharp and Hollow, Like their Breath», που περιλαμβάνει γλυπτά, ζωγραφικά έργα σε καμβά και σχέδια σε χαρτί. Η έκθεση φωτίζει μια ώριμη και καθοριστική στιγμή στην πορεία της καλλιτέχνιδας, συνεχίζοντας τον διάλογο γύρω από το σώμα, το φύλο και την εικόνα.

Η Μαριάννα Ιγνατάκη ανήκει σε μια γενιά γυναικών καλλιτεχνών που επαναπροσδιορίζουν τη ζωγραφική και τη γλυπτική όχι ως μέσα αναπαράστασης, αλλά ως πεδία κριτικής σκέψης. Όπως έχει επισημάνει η Griselda Pollock, η φεμινιστική πρακτική στην τέχνη δεν προσθέτει απλώς νέες εικόνες, αλλά αλλάζει τους όρους της ορατότητας. Στο έργο της Ιγνατάκη, η έμφυλη μορφή δεν λειτουργεί ως αντικείμενο θέασης, αλλά ως χώρος έντασης, μεταμόρφωσης και αντίστασης απέναντι σε σταθερές κατηγορίες.

Στους πίνακες και στα έργα σε χαρτί, το πορτρέτο απογυμνώνεται από κάθε ψυχογραφική βεβαιότητα. Πρόσωπα διπλά, αχνά ή καλυμμένα, βλέμματα που αποσύρονται και λεπτομέρειες που διαταράσσουν την αίσθηση της βεβαιότητας, συνθέτουν εικόνες σε διαρκή ταλάντωση ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα. Η αισθητική τους εκτείνεται από λιτές, ελλειπτικές αναπαραστάσεις έως πιο σύνθετες, άχρονες εικόνες με αναφορές στο τσίρκο, το θέατρο και το role-play, συγκροτώντας έναν κόσμο όπου η επιτέλεση της μορφής μπορεί να είναι αυθεντική ή κατασκευασμένη, μόνιμη ή προσωρινή. Όπως γράφει το Τζούντιθ Μπάτλερ, το φύλο είναι η επαναλαμβανόμενη στυλιζαρισμένη διαμόρφωση του σώματος, ένα σύνολο επαναλαμβανόμενων πράξεων μέσα σε ένα αυστηρά ρυθμιστικό πλαίσιο, δηλ. το φύλο δεν είναι κάτι που είμαστε, αλλά κάτι που κάνουμε ξανά και ξανά — μια θέση που στο έργο της Ιγνατάκη μεταφράζεται σε μια αμφίσημη συνθήκη αναγνώρισης, όπου οι μορφές παραμένουν ανοιχτές και μη οριστικές, μεταφέροντας την ευθύνη της ανάγνωσής τους στον θεατή.

Στα γλυπτά από ύφασμα και μαλλιά, συνθετικά υλικά και περούκες λειτουργούν ως τρισδιάστατες προεκτάσεις αυτής της ζωγραφικής έρευνας. Μαλακά και ταυτόχρονα αιχμηρά, μοιάζουν με σώματα που έχουν συναρμολογηθεί, φορεθεί και εγκαταλειφθεί, σαν κελύφη μετά την εκπνοή. Η χρήση της μάσκας και του υβριδικού σώματος παραπέμπει σε αυτό που η Ελέν Σιξού περιέγραψε ως «γραφή του σώματος» — μια πρακτική όπου το σώμα δεν εξηγείται ούτε αναπαρίσταται, αλλά μιλά μέσα από ρήγματα, υπερβολές και μεταμορφώσεις.

Σε μια εποχή αυξημένης ορατότητας και διεύρυνσης των έμφυλων και σωματικών εκφράσεων, αλλά και έντονων αντιδράσεων απέναντι σε αυτές, τα πλάσματα της Ιγνατάκη συγκροτούν μια εναλλακτική κοινότητα. Το αλλόκοτο, το τερατώδες και το «άλλο» δεν παρουσιάζονται ως απειλή, αλλά ως κοινός τόπος. Όπως σημειώνει η Ντόνα Χαραγούεϊ, «Δεν χρειαζόμαστε «καθαρές» ταυτότητες, αλλά σχέσεις, συγγένειες και υβρίδια.» — μια θέση που διαπερνά το σύμπαν της Ιγνατάκη, όπου όλοι χωράνε και κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να σταθεροποιηθεί.

Η έκθεση «Soft, Sharp and Hollow, Like their Breath» δεν προτείνει αφηγήσεις ούτε εικονογραφεί θέσεις. Αντίθετα, εκθέτει μορφές σε διαρκή μετάβαση, εικόνες που αναπνέουν, αδειάζουν και επανέρχονται και προτείνει έναν χώρο επιβράδυνσης και αντίστασης, που επιτρέπει στην εικόνα να παραμείνει συνάντηση ή εμπειρία και όχι απάντηση. Η Ιγνατάκη επανατοποθετεί έτσι τη ζωγραφική και τη γλυπτική ως χώρους όπου το σώμα μπορεί να υπάρξει ελεύθερα, χωρίς όρια και χωρίς βεβαιότητες. Η υλικότητα, στην περίπτωση της, δεν υπηρετεί τη μίμηση του σώματος αλλά τη μνήμη του, και τα υλικά λειτουργούν ως ίχνη, συχνά γνώριμα και οικεία, σαν απομεινάρια μιας ανάσας που δεν έχει ακόμη σβήσει.

Πληροφορίες:
CAN Christina Androulidaki (Χαλκοκονδύλη 19, Ομόνοια, 2105235529)
Έως 14/3
Ώρες λειτουργίας: Τρ.-Παρ. 12-8 μ.μ., Σαβ. 12-4 μ.μ.
Είσοδος ελεύθερη