Μανώλης Μπρίμπος: «Στον Χάρι Πότερ θα ταίριαζε τραγούδι του Μάρκου Βαμβακάρη»

Μέσα από αγαπημένα τραγούδια, όπως «Στου γιαλού τα βοτσαλάκια», «Μια κότα στρουμπουλή», «Είσαι αφράτη σαν φρατζόλα», «Σε καινούρια βάρκα μπήκα», «Μενεξέδες και ζουμπούλια», «Μαύρα μάτια, μαύρα φρύδια», «Έχε γεια Παναγιά» και «Καΐκι μου, Αϊ-Νικόλα», η παράσταση «Ρεμπέτικο για παιδιά-Ένα ταξίδι στον χρόνο μέσα από την μουσική» που έστησε και σκηνοθετεί ο Μανώλης Μπρίμπος φέρνει κοντά τα παιδιά με το ρεμπέτικο τραγούδι μέσα από την αφήγηση, το θεατρικό παιχνίδι, την βιωματική εμπειρία και φυσικά την ψυχαγωγία. Το ταξίδι αυτό, που απευθύνεται σε όλη την οικογένεια, ξεκινά από τον Πειραιά και την ιστορική Τετράδα του, συνεχίζει στη Σμύρνη και στα θρυλικά Καφέ Αμάν, φτάνει μέχρι τη Νέα Υόρκη, όπου το ρεμπέτικο ταξίδεψε μαζί με τους Έλληνες μετανάστες, και επιστρέφει στο σήμερα. Μιλήσαμε με τον Μανώλη Μπρίμπο για την ιδέα της παράστασης που γεννήθηκε μέσα στις… σχολικές τάξεις, για το ρεμπέτικο τραγούδι που αγαπά πολύ από παιδί και έχει μελετήσει συστηματικά αλλά και για το πώς ως εκπαιδευτικός παραμένει …μαθητής που έχει πάντοτε κάτι να κερδίσει από την φαντασία και την δημιουργικότητα των παιδιών.

ΕΡΧΕΣΑΙ ΣΥΧΝΑ ΕΔΩ;

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΤΗ GOOGLE

Πώς προέκυψε η ιδέα αυτής της μουσικοθεατρικής παράστασης;

Μέσα από τη δουλειά μου γιατί είμαι εκπαιδευτικός. Δουλεύω σε Δημοτικό σχολείο και κάνω θεατρική δραματουργία και μουσική. Πάντοτε αναζητούσα τρόπους να φέρνω τα παιδιά κοντά σε μουσικές που τις θεωρούν ξεχασμένες. Μου αρέσει να τα ιντριγκάρω με κάτι που δεν έχουν ακούσει, να τα παρακινώ να μπαίνουν σε μια κατάσταση. Το ρεμπέτικο είναι ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της ελληνικής μουσικής και έχει τεράστιο πλούτο. Έχει μέσα συναισθήματα και ιστορίες. Και γενικά φέρνει κοντά τα παιδιά στις ρίζες. Κάπως έτσι προέκυψε η ιδέα. Η παράσταση απευθύνεται και σε παιδιά Δημοτικού και Γυμνασίου αλλά και στους γονείς. Είναι βέβαια, στημένη για τα παιδιά, για να γνωρίσουν το ρεμπέτικο αλλά είναι και για… μεγάλα παιδιά, δηλαδή για τους μεγάλους.

Πώς προσεγγίζετε μια γενιά που μεγαλώνει με την τραπ να είναι της μόδας, μια γενιά που έχει άλλα ερεθίσματα; Πόσο δύσκολο είναι να εμφυσήσει κανείς σήμερα στα μικρά παιδιά την αγάπη για το ρεμπέτικο τραγούδι;

Δυστυχώς όπως το λέτε είναι, τα περισσότερα παιδιά σήμερα ακούνε τραπ. Σαν εκπαιδευτικός όμως, δε θα πω στο παιδί «αυτό μην το ακούσεις». Μην ξεχνάμε ότι πολλές φορές τα παιδιά σε τέτοιες ηλικίες είναι αντιδραστικά. Επίσης, τι νόημα έχει να τους απαγορεύσεις κάτι από τη στιγμή που το ακούνε οι φίλοι τους; Εγώ τα καλώ απλά να ακούσουνε και κάτι άλλο, να δούνε και κάτι άλλο. Νομίζω ότι αυτή είναι η πιο σωστή προσέγγιση για τα παιδιά. Να τους πεις «ελάτε να δούμε πώς είναι κι αυτή η μουσική, κι αν δεν σας αρέσει το ξαναβλέπουμε». Ή μπορούμε ακόμα, ένα νέο για αυτά άκουσμα να το συνδυάσουμε με στοιχεία από την τραπ.

Και πώς γίνεται αυτό;

Θα σας δώσω ένα ανάλογο παράδειγμα. Πόσα ρεμπέτικα έχουν γίνει ρέγγε ή χιπ χοπ..! Έχουν πάρει τις λούπες από το ρεμπέτικο και τις έχουν κάνει χιπ χοπ. Έτσι μπορείς κι ένα ρεμπέτικο τραγούδι να το ραπάρεις, να το φέρεις σε μια πιο μοντέρνα εποχή.

Από την εμπειρία σας λοιπόν πώς αντιδρούν τα παιδιά όταν ακούνε για πρώτη φορά ρεμπέτικα;

Τα παιδιά είναι πολύ δεκτικά και ακούνε, δε σου λένε «όχι, αυτό δε θα το κάνω». Μπορεί στην αρχή να πούνε «βαριέμαι», κι αυτή είναι μια κλασική αντίδραση, αλλά θα το κάνουν μαζί σου, θα το φανταστούν, θα το δημιουργήσουν, θα παίξουν με αυτό. Τους αρέσει πολύ να τα βάλεις σε μια διαδικασία του ρεμπέτη και της εποχής, του ιδιαίτερου ντυσίματος. Θα σας πω και κάτι άλλο. Στις τελευταίες παραστάσεις στο σχολείο κάναμε ένα μιούζικαλ όπου κάθε παιδί υποδύθηκε έναν χαρακτήρα από την αγαπημένη του ταινία. Από τον «Χάρι Πότερ», την «Μαδαγασκάρη», το «Coco», το «Frozen», κ.α.. Είχε προηγηθεί βέβαια, πολλή κουβέντα με τα παιδιά γιατί είναι ωραία πρώτα να μιλάς μαζί τους ώστε να ξέρεις τι τους αρέσει. Κάτι τέτοιο μπορείς να το κάνεις και με το ρεμπέτικο, να πάρεις δηλαδή ήρωες από παιδικές ταινίες και να τους «ντύσεις» με ρεμπέτικη μουσική.

Ποιο ρεμπέτικο θα ταίριαζε στον Χάρι Πότερ;

Θα μπορούσε κάποιο του Μάρκου Βαμβακάρη ή του Γούναρη το «Μια κότα στρουμπουλή».

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι κάποια ρεμπέτικα ακούγονται κάπως και σαν παιδικά, όπως  το «Είσαι αφράτη σαν φρατζόλα» ή «Στου γιαλού τα βοτσαλάκια», που έχετε συμπεριλάβει στο πρόγραμμα.

Το ρεμπέτικο δεν είναι μόνο τα χασικλίδικα τραγούδια. Εξέφραζε πολλές πτυχές της ζωής, μιλούσε για την γυναίκα, τον έρωτα, βιωματικά πράγματα όπως και το παιχνίδι αλλά με πολύ ωραίο τρόπο. Το «είσαι αφράτη σαν φραντζόλα» δεν είναι καθόλου χυδαίο. Υπάρχει κι ένας ρομαντισμός μέσα από το ρεμπέτικο, που βγάζει και μια παιδικότητα. Νομίζω ότι το ρεμπέτικο μέσα από τις ιστορίες τα συνδυάζει όλα. Σκέφτομαι πόσο ωραίο θα ήταν να υπάρχουν νανουρίσματα από ρεμπέτικα τραγούδια, χωρίς λόγια, μόνο με τη μουσική.

Ποιά ρεμπέτικα δηλαδή θα ήταν ωραία νανουρίσματα;

Φανταστείτε ας πούμε τη μελωδία του «Τικ τικ, τίκι τίκι τακ, κάνει η καρδιά μου, σαν σε βλέπω, να διαβαίνεις» ή «Το καΐκι μου Άι Νικόλα» του Τσιτσάνη («Βάρδα κι αράξαμε, έγια-μόλα, γεια σου καΐκι μου Άι Νικόλα») ή «Χαράματα η ώρα τρεις» του Βαμβακάρη. Αυτά θα μπορούσαν να γίνουν ωραία νανουρίσματα για τα βρέφη και τα παιδιά. Το ρεμπέτικο δεν είναι μόνο «…μπούκαραν πέντε μάγκες στον τεκέ».

Η δική σας σχέση με το ρεμπέτικο πώς ξεκίνησε;

Οι ρίζες μου είναι μικρασιάτικες. Στο σπίτι άκουγα πολύ από μικρός αυτή τη μουσική. Σε παρέεες, σε γλέντια που έκαναν οι δικοί μου. Μου άρεσε να ψάχνω κάποιες λεπτομέρειες, δηλαδή έπαιρνα τον δίσκο και αναζητούσα όλους τους συντελεστές. Όσο μεγάλωνα έβλεπα ότι το ρεμπέτικο είναι ένας πλούσιος πολιτισμός που έχει ιστορίες και συναισθήματα, θεατρικότητα, χιούμορ, λιτότητα και δωρικότητα στα λόγια. Με απλά πράγματα φτιάχτηκε ένας τεράστιος πλούτος σαν το ρεμπέτικο. Η ελληνική μουσική ξεκίνησε από την παράδοση- οι Μικρασιάτες έφεραν πολλή γνώση- και βέβαια, από το δημοτικό τραγούδι. Εμένα με ιντρίγκαραν πάντοτε οι αληθινές ιστορίες πίσω από τα τραγούδια, δηλαδή το «μπούκαραν πέντε μάγκες στον τεκέ» που αναφέραμε προηγουμένως διηγείται ένα περιστατικό που όντως έγινε. Μπούκαραν μέσα πέντε και ο άλλος έγραψε τραγούδι. Υπήρχε μια αλήθεια. Η αγάπη μου λοιπόν για το ρεμπέτικο ξεκίνησε από το σπίτι, από τη μουσική που άκουγαν οι γονείς μου. Ο πατέρας μου άκουγε πολύ ρεμπέτικα αλλά και τα αρχοντορεμπέτικα που λέγανε τότε του Τσιτσάνη, του Γούναρη, του Μαρούδα μετέπειτα που ήταν πιο ελαφρύ λαΐκό.

Πώς ακριβώς γίνεται η συμμετοχή των παιδιών στην παράσταση; Με ποιό τρόπο τα ιντριγκάρετε;

Η ιδέα μου είναι- κι αυτό κάνω και στο σχολείο σαν εκπαιδευτικός- να φέρνω τα παιδιά σε επαφή με έναν τρόπο θεατρικό, με ένα παιχνίδισμα. Δεν θέλω να τους μάθω τι είναι το ρεμπέτικο σαν να τους διδάσκω ένα μάθημα. Θέλω να το ακούσουν, να το τραγουδήσουν, να κινηθούν, να γελάσουν, να ανακαλύψουν τις ιστορίες και τα συναισθήματα. Να συμμετέχουν και να καταλάβουν ότι το ρεμπέτικο δεν είναι κάτι παλιό και μακρινό αλλά μια ζωντανή μουσική που μιλάει για τους ανθρώπους, τις δυσκολίες, τη χαρά, τη ζωή. Έτσι μπαίνει το παιχνίδι μέσα στην παράσταση. Αν δώσεις στα παιδιά ο,τιδήποτε με τον σωστό τρόπο μπορούν να το αγαπήσουν και να συμμετέχουν στα πάντα του. Αυτό το λάθος κάνουμε οι μεγάλοι, σκεφτόμαστε σαν μεγάλοι και λέμε «πω πω αυτό είναι δύσκολο, πώς θα του το δείξω, πώς θα το κάνω;». Δεν χρειάζεται. Παίξε με το παιδί. Βάλτο σε μια διαδικασία. Δώστου τον τρόπο και θα συμμετέχει. Κι ας το παρατήσει μετά, κάτι θα έχει πάρει. Δεν τους περνάω ότι είναι κάτι παλιό και δύσκολο. Τους καλώ ας πούμε να γίνουμε ζυμαράκια με το «Είσαι αφράτη σαν φραντζόλα». Ελάτε να πλάσουμε τις φρατζόλες, τι κάνουμε στο ζυμάρι, πώς γίνεται το ψωμί, πώς τρώμε το ψωμί, ελάτε να δούμε πάνω στο τραγούδι πώς γίνεται αυτή η διαδικασία. Δηλαδή μέσα από το παιχνίδι, ακούς και το τραγούδι. Κάποια παιδιά μετά από αυτό μπορεί να πάνε στο σπίτι και να πούνε «μαμά θέλω να ακούσω το «Είσαι αφράτη σαν φρατζόλα»». Θεωρώ ότι η παράσταση θα συνεπάρει και τους μεγάλους. Γίνεται μια αναδρομή πάνω στο ρεμπέτικο και μέσα από το παιχνίδι: πώς ξεκίνησε, πώς χαρακτηρίστηκε από την UNESCO στοιχείο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. 

Τι έχετε μάθει εσείς από τα παιδιά;

 Τους λέω στο σχολείο ότι εγώ είμαι πάντοτε ο μαθητής και εσείς είστε οι δάσκαλοι. Συνεχώς μαθαίνεις καινούργια πράγματα. Σου δίνουν νέες επιλογές, νέες διαδρομές αλλά και ιδέες. Εκτός από την παράσταση με το ρεμπέτικο ετοιμάζω και μία ακόμη, την ιδέα της οποίας μου μου έδωσαν τα παιδιά.  Τα Χριστούγεννα είχαμε κάνει ένα μιούζικαλ που εκτυλισσόταν στο διάστημα και έτσι γεννήθηκε η ιδέα της επόμενης παράστασης μου. Από τις 10 Ιανουαρίου κι έπειτα λοιπόν στο Θέατρο Μαβίλη θα ανέβει το «Starman» που είναι ένα μιούζικαλ χτισμένο πάνω στην ιστορία του Ντέιβιντ Μπόουι αλλά με πρωτότυπη μουσική που έχω γράψει εγώ. Θα ακούγονται και ορισμένα κομμάτια του μεταφρασμένα από εμένα στα ελληνικά αλλά με ελαφρώς παραλλαγμένη τη μουσική χωρίς να χάνετε η πινελιά του Μπόουι. Ήταν εκπληκτικός καλλιτέχνης.

Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, 18, 19 & 20 Σεπτεμβρίου

Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου | Ώρα : 18.30/ Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου | Ώρα : 12.00/ Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου | Ώρα : 12.00