Ξεκινά η 9η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης

Την 9η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, με τον αμφίσημο τίτλο «όλα πρέπει να αλλάξουν. ΡΝΣ9», οργανώνει το MOMUS και επιμελείται η ανεξάρτητη επιμελήτρια Νάντια Αργυροπούλου. Η διοργάνωση ανεβάζει αυλαία στις 23 Μαΐου και θα διαρκέσει έως τις 5 Ιουλίου. Τα επίσημα εγκαίνια θα λάβουν χώρα στις 23 και 24/5.

Η Μπιενάλε εμπλέκεται με ένα κοινό(τοπο) και επαναλαμβανόμενο, αλλά ταυτόχρονα επίκαιρο, επείγον και πολυσύνθετο αίτημα που, με τη δυναμική διατύπωσή του, μπορεί να ακούγεται σαν επαναστατική κραυγή και να αντηχεί σαν κενό σύνθημα, να ηχεί σαν ψηφιακό δόλωμα οργής και να λειτουργεί σαν αποτροπαϊκό ξόρκι· καθένας μπορεί να βρει κάτι σ’ αυτό και δεν ανήκει αποκλειστικά σε κανέναν. Είναι μια φράση που, σήμερα περισσότερο από ποτέ, κραδαίνεται εξίσου από κοινωνικούς επαναστάτες και από τεχνοφεουδάρχες, από διωκόμενους ακτιβιστές και από φασίζοντες δημαγωγούς, από αντίπαλες κοινωνικές τάξεις και από αντιδιαμετρικές συλλογικές μορφές έκφρασης, από αντικουλτούρες και από τη θεσμική προπαγάνδα. Χρησιμοποιείται για να διαγράψει το χάσμα μεταξύ σπιτιού και δρόμου, ανάμεσα στο κάνω κλικ και στο κάνω πορεία, για να σφετεριστεί την αμφιθυμία και να διαστρεβλώσει την αλληλεγγύη.

Όπως σημειώνει η επιμελήτρια της Μπιενάλε, «μέσα από τις από κοινού αρθρώσεις της, τις οπτικές της συχνότητες, τα στοχαστικά κείμενά της, τις τρομερές μίξεις και την αφθονία των προστριβών και δυσλειτουργιών, μέσα από την περιφερειακή της θέση και την ελάσσονα κλίμακα στον κόσμο της τέχνης, μέσα από την επισφαλή της θέση στις οικονομίες του δομικού περιέκτη της, η Μπιενάλε 9 μετέρχεται έναν τρόπο αφήγησης σε εγγύτητα και διαμορφώνεται από αυτό που προτείνει. Αυτή η ένατη εκδοχή της Μπιενάλε συναρθρώνεται ως μια παρα-μπιενάλε που αναγνωρίζει τα παράδοξα του εγκλεισμού και της διαφυγής, απολαμβάνει τα πλανημένα μονοπάτια και τον αυτοσχεδιασμό, και τάσσεται υπέρ των τακτικών της ευφρόσυνης μαχητικότητας και της ενδόμυχης εργασίας που απαιτεί η φροντίδα του μη αναγνωρισμένου. Η Μπιενάλε 9 παίρνει το βήμα για να αντιστρέψει ερωτήσεις, να πειραματιστεί με μια αναρχία απαντήσεων, να αρνηθεί το πρέπον και το προτεινόμενο στην ευθεία λογοκρισία αλλά και πέρα από τις προφανείς επιταγές της. Υιοθετεί μια τολμηρή στάση σχετικά με τη δύναμη της φαντασίας, προτείνει ένα είδος ριζοσπαστικής νοημοσύνης (εξού η συντομογραφία “ΡΝ”) και τάσσεται υπέρ μιας μη φασιστικής Τεχνητής Νοημοσύνης (κατά τον Dan McQuillan) που δεν αναπαράγει μορφές κυριαρχίας αλλά υποστηρίζει την αυτονομία και την ελευθερία στη βάση της συλλογικής δραστηριότητας και των καταπνιγμένων γνώσεων.

Η συντομογραφία «Σ9» παραπέμπει σε μια δημοφιλή, παλαιότερη, ανατολίτικης προέλευσης ονομασία της Θεσσαλονίκης (Σαλονίκη), εισάγοντας έτσι στην εκφορά της Μπιενάλε μια διπλή κίνηση, προς και μακριά από την πόλη, μια απόπειρα να καλλιεργηθεί ένα –έστω προσωρινό– αίσθημα συνεύρεσης με παραγνωρισμένα, παραμελημένα σημεία, υποκείμενα, φαντάσματα και σύμβολα της Θεσσαλονίκης.
Μετά από ένα προοίμιο που πραγματοποιήθηκε κατά το διάστημα Οκτωβρίου-Νοεμβρίου 2025 γύρω από τις επαναστατικές δυνατότητες της επιστημονικής φαντασίας, και μέσω μιας σειράς ενδιάμεσων συνεργασιών και απόκεντρων εκδηλώσεων, η Μπιενάλε θα πραγματοποιήσει την κύρια έκθεσή της μεταξύ 23 Μαΐου και 5 Ιουλίου 2026.

Οι χώροι που θα φιλοξενήσουν την 9η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης

Κτίρια εντός του συγκροτήματος της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης-Helexpo, που αναδεικνύουν τους δεσμούς του χώρου με τα θεμελιώδη κοινωνικοοικονομικά αφηγήματα και πολιτικά τελετουργικά της σύγχρονης Ελλάδας από τη δεκαετία του 1960 και εξής, καθώς και τη σημερινή του σημασία ως πεδίο μάχης μεταξύ αντίπαλων σχεδίων για τη λειτουργία και το μέλλον του δημόσιου χώρου. Εκεί βρίσκεται και φιλοξενεί μέρος της Μπιενάλε και το MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, όπου στεγάζεται και η συλλογή του Αλέξανδρου Ιόλα.

Η μοναδική Λιμνοθάλασσα Καλοχωρίου στα δυτικά περίχωρα της Θεσσαλονίκης, ένα τοπίο που διαμορφώθηκε από κοινότητες μεταναστών, τη βιομηχανική ανάπτυξη και τη σταδιακή εμφάνιση ενός υγροτόπου ως αποτέλεσμα της καθίζησης του εδάφους, της εξάντλησης των υπόγειων υδάτων και της ανάμιξης του νερού ποταμού και θάλασσας. Μέρος πλέον του Εθνικού Πάρκου Δέλτα Αξιού, η λιμνοθάλασσα είναι πλούσια σε σπάνια βιοποικιλότητα, φιλοξενεί δραστηριότητα πέραν της ανθρώπινης, και συμμετέχει σε αντιφατικά αφηγήματα «συμβιωτικών σχέσεων» καθώς η πόλη επεκτείνεται αδυσώπητα και προς εκείνη την πλευρά.