Στο σύγχρονο design, το ξύλο δεν είναι μία ακόμα τάση
Ανακαλύπτουμε σύγχρονους καλλιτέχνες που αναβιώνουν την τέχνη της ξυλουργικής με τη δική τους προσωπική πινελιά.
Περιεχόμενα
Το ξύλο προφανώς δεν είναι κάτι καινούργιο στον κόσμο του design. Αντιθέτως, είναι από τα αρχαιότερα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν για την επιβίωση του ανθρώπου, καθώς είναι το μοναδικό που δεν απαιτεί βιομηχανική επεξεργασία και το βρίσκεις απλόχερα στη φύση. Μπορείς πολύ απλά να πάρεις ένα κομμάτι ξύλο και να το μετατρέψεις σε ό,τι θες.
Από θεμελιώδες στοιχείο για την κατασκευαστική ακεραιότητα κτιρίων, το ξύλο πολύ σύντομα έγινε κομμάτι και της αισθητικής μας. Ήδη από την αρχαιότητα, ξυλουργοί, τεχνίτες και καλλιτέχνες το αξιοποιούσαν στην πρακτική τους. Στην ιστορία του design, έπαιξε πρωταρχικό ρόλο ως πρώτη ύλη. Σταδιακά και με την έλευση νέων υλικών, κατέληξε να χρησιμοποιείται περισσότερο ως διακοσμητικό, ειδικά στην Αναγέννηση και το Μπαρόκ, όπου η δραματικότητα κυριάρχησε αισθητικά.
Βέβαια, υλικά όπως το μέταλλο ή το πλαστικό είχαν την τιμητική τους, ειδικά σε εποχές όπου η ανάγκη για σχεδιαστικό πειραματισμό και πρωτοπορία ήταν έντονη. Με την έλευση πολυεθνικών εταιρειών παραγωγής επίπλων και οικιακών ειδών, τα πράγματα άλλαξαν. Βασιζόμενο στην απλότητα και τον μινιμαλισμό, το μοντέρνο design κόντραρε το κλασικό και πρότεινε στο αγοραστικό κοινό μία διαφορετική σχεδιαστική αντίληψη. Ωστόσο, αυτή η «ανανέωση» δεν άργησε να γίνει συνώνυμο του εφήμερου και, ως αποτέλεσμα, να καθιερώσει φθηνότερες (και ποιοτικά κατώτερες) επιλογές για τους καταναλωτές. Το «fast» δεν ισχύει μόνο για τη γρήγορη βιομηχανία μόδας – δυστυχώς, έχει υπερισχύσει και στην επιπλοποιία.
Αλλά όπως είναι γνωστό, η μόδα κάνει κύκλους και οι τάσεις αλλάζουν συνεχώς. Το ξύλο έχει επανέλθει τα τελευταία χρόνια στο χώρο του design και πιστεύουμε ότι ήρθε για να μείνει. Τα γούστα και οι ανάγκες των σύγχρονων καταναλωτών διαφοροποιούνται διαρκώς, ενώ επικρατεί και μια γενικότερη άρνηση (τόσο από κοινό όσο και από καλλιτέχνες) απέναντι στο «fast furniture» και την κατασκευαστική προχειρότητα.
Και η αλήθεια είναι, ότι, αν χρειαστεί να πάρεις κάτι και θες να σου κρατήσει, ας το πληρώσεις και λίγο παραπάνω.
Σύγχρονοι δημιουργοί επαναπροσεγγίζουν το ξύλο
Σήμερα, το «πάντρεμα» παράδοσης και σύγχρονης λειτουργικότητας παρατηρείται όλο και περισσότερο στο design. Εξάλλου, πρωτοπορία δεν σημαίνει ότι πρέπει να χρησιμοποιεί ο καλλιτέχνης το πιο ιδιαίτερο, «κουλό» υλικό για να φτιάξει κάτι πραγματικά μοναδικό. Γεγονός είναι πως διανύουμε μια εποχή όπου το upcycling και η βιωσιμότητα έχουν κεντρίσει το ενδιαφέρον πολλών designers αλλά και εταιρειών, που θέλουν να διαφοροποιηθούν από τη μάζα.
Παράλληλα, έχει προκύψει η ανάγκη να (επανα)συνδεθούμε με τη φύση, αποζητώντας διαφυγή από το συχνά ασφυκτικό αστικό περιβάλλον. Ο βιοφιλικός σχεδιασμός δεν ωφελεί μόνο το περιβάλλον και την οικονομία, αλλά και την υγεία μας. Έτσι, το ξύλο επανέρχεται στο χώρο μας με διαφορετικούς και αρκετά δημιουργικούς τρόπους: από το κόνσεπτ των «πράσινων», βιώσιμων spaces μέχρι τα ξύλινα χρηστικά αντικείμενα που βελτιώνουν την καθημερινότητά μας.
Στο εργαστήριο αναδημιουργίας επίπλων «Woodtales», για παράδειγμα, η Φωτεινή Νότη δίνει νέα ζωή στο vintage έπιπλο. Η designer μάς λέει ότι το φαντάστηκε ως μία ευκαιρία για επαγγελματική ανανέωση αλλά και προσωπική αναζήτηση για όσα αγαπά και την ελκύουν. Αφήνοντας τα οικονομικά, αποφάσισε να αφοσιωθεί σε ένα καλλιτεχνικό πεδίο το οποίο στον πυρήνα του σχετίζεται βαθιά με τη μνήμη και τη νοσταλγία, και να δώσει δεύτερη ευκαιρία σε ανεκτίμητα κομμάτια μέσω του design. Για τη Φωτεινή, «το design είναι ένας τρόπος έκφρασης, προσαρμογής και εύρεσης λύσεων για αυτό που θες να δημιουργήσεις. Επίσης, είναι και μια τέχνη με πολλές εφαρμογές και σημεία αναφοράς. Με το ξύλο έχω μια μεγαλύτερη συμπάθεια λόγω της φυσικότητάς του, της γείωσης που μου δημιουργεί, της ευπλαστότητας και της μεταμόρφωσης που προσφέρει η επεξεργασία του. Μέσω του “WoodTales” βρήκα εμένα και θέλω ο καθένας, μέσα από τις δημιουργίες μου, να ανακαλύψει επίσης κάτι για τον εαυτό του».
Την τέχνη επεξεργασίας του ξύλου αναδεικνύει και το «V Woods Family», εστιάζοντας στην παραδοσιακή ξυλεία. Χωρίς μηχανήματα παραγωγής, οι γνώσεις και οι δεξιότητες του καλλιτέχνη παίζουν μεγάλο ρόλο στο τελικό αποτέλεσμα. Ο Βαλσάμης, ιθύνοντας νους της οικογενειακής επιχείρησης, αποφάσισε να δημιουργήσει κάτι που θα ξέφευγε από τον κόσμο της μαζικής παραγωγής. Στον κατάλογο του «V Woods» θα βρει κανείς μόνο χειροποίητα ξύλινα έργα, διακοσμητικά ή λειτουργικά, τα οποία εκπροσωπούν το αρχέγονο ύφος σε μία πιο σύγχρονη έκδοση.
View this post on Instagram
Από την άλλη, στο Athens Wood School, οι εισηγητές κρατούν ζωντανή την παράδοση της ξυλουργικής, η οποία πλέον είναι υπό εξαφάνιση. Ο Νίκος Ιωάννου και ο Σέργιος Δασκαρόλης πιστεύουν στην αξία και τη διαιώνιση μιας αρχέγονης τέχνης, σε περιόδους όπου η πολυπλοκότητα υπερτερεί και οι ανησυχίες για το περιβαλλοντικό μας αποτύπωμα εντείνονται. Στα μαθήματα του Athens Wood School, οι συμμετέχοντες καταπιάνονται με όλες τις μορφές της ξυλουργικής, από την αρχέγονη ναυπηγοξυλουργική και τις μεσαιωνικές, ξύλινες πόλεις, μέχρι τις επιβλητικές γέφυρες της Αμερικής του 19ου αιώνα και τα μεταγενέστερα αρχιτεκτονικά κινήματα. Αντί, λοιπόν, να παραγγείλεις απλώς ένα αντικείμενο ή ένα έπιπλο, μπορείς να το φτιάξεις μόνος σου μέσα από την καθοδήγηση των επαγγελματιών.
Όσο παρατραβηγμένο κι αν ακούγεται, είναι εμφανές ότι το σύγχρονο design λειτουργεί ευεργετικά τόσο για τον δημιουργό όσο και για εκείνον που θα κοσμήσει το χώρο του με ένα ξύλινο έργο. Και στην τελική, είναι κάτι παραπάνω από ικανοποιητική η συνειδητοποίηση ότι παραδοσιακές τέχνες και τεχνικές που κινδύνευαν να χαθούν, αναβιώνουν μέσα από αβανγκάρντ προσεγγίσεις.
